Η αυτοεκτίμηση δεν διαμορφώνεται μόνο από το ποιοι είμαστε σήμερα, αλλά και από όσα πιστέψαμε για τον εαυτό μας στα πιο ευαίσθητα χρόνια της ζωής μας. Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, πολλές ανασφάλειες των ενηλίκων ξεκινούν από την εφηβεία, όταν η γνώμη των άλλων είχε τεράστια σημασία και η αποδοχή από συνομηλίκους επηρέαζε βαθιά την εικόνα που είχαμε για τον εαυτό μας.
Αν τότε αισθανόμασταν λιγότερο όμορφοι, δημοφιλείς, ικανοί ή αποδεκτοί, αυτές οι σκέψεις μπορεί να ρίζωσαν μέσα μας και να μας ακολουθούν ακόμη και σήμερα. Έτσι, κάθε απόρριψη, αποτυχία ή δύσκολη στιγμή στην ενήλικη ζωή μπορεί να «ξυπνά» εκείνα τα παλιά συναισθήματα.
Οι παλιές πεποιθήσεις δεν είναι πάντα αλήθεια
Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι πολλές φορές λειτουργούμε σαν να κουβαλάμε ένα παλιό «λογισμικό» αυτοεκτίμησης. Μπορεί λογικά να γνωρίζουμε πως έχουμε εξελιχθεί, έχουμε πετύχει πράγματα ή έχουμε αλλάξει, όμως το υποσυνείδητο συνεχίζει να λειτουργεί με βάση τις παλιές εμπειρίες.
Αυτό σημαίνει πως μια αρνητική εμπειρία στο παρόν μπορεί να ενεργοποιήσει συναισθήματα που ανήκουν ουσιαστικά στο παρελθόν. Το άτομο δεν αντιδρά μόνο στη σημερινή κατάσταση, αλλά και σε όσα πίστευε για τον εαυτό του ως έφηβος.
Το πρώτο βήμα: Απόρριψε το παλιό αφήγημα
Οι ειδικοί προτείνουν αρχικά να αναγνωρίσουμε ότι πολλές από αυτές τις πεποιθήσεις δημιουργήθηκαν όταν ήμασταν πολύ νέοι και επηρεαζόμασταν από ανώριμες γνώμες συνομηλίκων.
Με απλά λόγια, η αυτοεκτίμησή μας δεν πρέπει να καθορίζεται από σχόλια ή εμπειρίες που ζήσαμε στα 14 ή στα 15 μας χρόνια. Η συνειδητοποίηση αυτή βοηθά να αποδυναμωθεί η επιρροή των παλιών αρνητικών σκέψεων.
Πώς αλλάζει πραγματικά η αυτοεκτίμηση
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τους ψυχολόγους, δεν είναι μόνο να απορρίψουμε τις αρνητικές πεποιθήσεις, αλλά να δημιουργήσουμε ένα νέο αφήγημα για τον εαυτό μας.
Μια πρακτική άσκηση που προτείνεται είναι να θυμηθεί κάποιος δύσκολες στιγμές από την εφηβεία όπου ένιωσε ανεπαρκής ή ανεπιθύμητος και δίπλα να γράψει εμπειρίες από την ενήλικη ζωή που αποδεικνύουν το αντίθετο. Για παράδειγμα:
- μια επαγγελματική επιτυχία
- μια υγιής σχέση
- μια στιγμή αποδοχής
- μια προσωπική κατάκτηση
- μια περίοδος όπου ένιωσε πραγματικά περήφανος για τον εαυτό του
Η επανάληψη αυτής της διαδικασίας βοηθά το μυαλό μας να «ενημερώσει» σταδιακά την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.
Η αυτοεκτίμηση χτίζεται ξανά
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αυτοεκτίμηση δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως μπορούμε να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με περισσότερη κατανόηση και λιγότερη αυστηρότητα. Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι δεν είμαστε πλέον οι ανασφαλείς έφηβοι του παρελθόντος. Η ζωή, οι εμπειρίες και η προσωπική εξέλιξη έχουν ήδη αλλάξει πολλά περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε.
