Μπορεί να προσέχετε τη διατροφή σας, να περπατάτε καθημερινά, να έχετε ρυθμίσει χοληστερίνη και σάκχαρο, να κοιμάστε αρκετά και να διαχειρίζεστε το άγχος. Κι όμως, υπάρχει ένας παράγοντας κινδύνου που συχνά περνά απαρατήρητος, ακόμη και όταν όλα τα υπόλοιπα δείχνουν υπό έλεγχο. Ένα λιπίδιο που δεν επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής, δεν αλλάζει με τα χρόνια και, μέχρι πρόσφατα, σπάνια μετρούσαν ακόμη και οι ειδικοί. Ονομάζεται λιποπρωτεΐνη(a) ή Lp(a) και οι νέες οδηγίες συστήνουν πλέον τον έλεγχο για όλους, μία φορά στη ζωή. Πώς σχετίζεται με το έμφραγμα;
Τι είναι η Lp(a) και πώς σχετίζεται με το έμφραγμα
Η Lp(a) μοιάζει δομικά με την LDL, όμως τα σωματίδιά της έχουν την τάση να προσκολλώνται πιο εύκολα στα τοιχώματα των αρτηριών, εντείνοντας την φλεγμονή και ευνοώντας τον σχηματισμό θρόμβων. Αυτός ο συνδυασμός την καθιστά έναν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για έμφραγμα και εγκεφαλικό, ακόμη κι όταν οι υπόλοιπες εξετάσεις είναι φυσιολογικές.
Η επιστημονική κοινότητα μελετά τον ρόλο της ήδη από τη δεκαετία του ’80, όμως η μεγάλη ανατροπή ήρθε το 2009, όταν μια εκτεταμένη μελέτη στην Κοπεγχάγη έδειξε ότι όσοι έχουν υψηλές τιμές Lp(a) εμφανίζουν σχεδόν τετραπλάσιο κίνδυνο εμφράγματος. Η μελέτη βασίστηκε στην παρατήρηση, ωστόσο η συσχέτιση ήταν τόσο ισχυρή που έφερε το λιπίδιο στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Το 2024, μια ακόμη μεγάλη μελέτης παρατήρησης σε άτομα χωρίς προηγούμενα καρδιακά συμπτώματα επιβεβαίωσε ότι η Lp(a) φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο ακόμη και σε ανθρώπους που θεωρούνται χαμηλού κινδύνου.
Ένας δείκτης που καθορίζεται από τα γονίδιά σας
Σε αντίθεση με άλλους λιπιδαιμικούς δείκτες, η Lp(a) καθορίζεται σχεδόν αποκλειστικά από τα γονίδιά σας. Το γονίδιο LPA καθορίζει τις τιμές από την παιδική ηλικία και αυτές παραμένουν σταθερές στη διάρκεια της ζωής, χωρίς να επηρεάζονται από τη διατροφή, την άσκηση ή την απώλεια βάρους.
Η εξέταση για Lp(a) είναι απλή και μπορεί να πραγματοποιηθεί μαζί με τις υπόλοιπες λιπιδαιμικές εξετάσεις. Επειδή η Lp(a) είναι κληρονομική, όταν εντοπίζονται υψηλές τιμές κρίνεται απαραίτητο να ενημερώνονται και τα μέλη της οικογένειας τους, ώστε να εξεταστούν κι εκείνα.
Ένα υψηλό αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι κινδυνεύετε άμεσα. Συνήθως, το επόμενο βήμα είναι μια απεικονιστική εξέταση που δείχνει αν υπάρχει ασβέστιο στις αρτηρίες της καρδιάς. Όταν ο δείκτης αυτός είναι χαμηλός, ο συνολικός κίνδυνος παραμένει μικρός, ακόμη και με αυξημένη Lp(a). Αν όμως και οι δύο δείκτες είναι υψηλοί, ο κίνδυνος για καρδιακά επεισόδια αυξάνεται αισθητά, όπως επισημαίνουν πρόσφατα δεδομένα.
Τι μπορείτε να κάνετε σήμερα
Προς το παρόν δεν υπάρχει φάρμακο που να μειώνει αποκλειστικά την Lp(a). Όταν όμως οι τιμές είναι υψηλές, οι γιατροί ενισχύουν την αντιμετώπιση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου: πιο ισχυρή ρύθμιση της LDL, καλύτερος έλεγχος σακχάρου και πίεσης, υποστήριξη απώλειας βάρους, διακοπή καπνίσματος.
Αν και η Lp(a) δεν επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής, αυτό δεν σημαίνει ότι η καθημερινότητά σας δεν παίζει ρόλο. Ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να μειώσει τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο έως και 80%. Η μεσογειακή διατροφή, η τακτική άσκηση, η διαχείριση του άγχους, ο επαρκής ύπνος και η κοινωνική επαφή παραμένουν θεμέλια της καρδιαγγειακής υγείας και για όσους έχουν υψηλή Lp(a), ίσως είναι ακόμη πιο σημαντικά.
