Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications αποκαλύπτει ότι οι κοινωνικές μας συμπεριφορές ξεκινούν στον εγκέφαλο αρκετά δευτερόλεπτα πριν εκδηλωθούν ως πράξεις. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλος προετοιμάζεται για μια κοινωνική αλληλεπίδραση πριν ακόμη το άτομο κινηθεί προς κάποιον άλλο.
Τα ευρήματα της εν λόγω μελέτης προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για το πώς δημιουργείται η κοινωνική συμπεριφορά και γιατί ορισμένα άτομα είναι πιο κοινωνικά από άλλα.
Εγκέφαλος και κοινωνική συμπεριφορά, τι έδειξε η έρευνα
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ψάρια-ζέβρα (zebrafish), έναν οργανισμό που χρησιμοποιείται συχνά στη νευροεπιστήμη επειδή επιτρέπει την παρακολούθηση της δραστηριότητας μεμονωμένων εγκεφαλικών κυττάρων σε πραγματικό χρόνο.
Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα ειδικό πειραματικό περιβάλλον όπου ένα ψάρι παρατηρούσε ένα άλλο να κολυμπά κοντά του. Την ίδια στιγμή καταγραφόταν η δραστηριότητα ολόκληρου του εγκεφάλου του παρατηρητή. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να εξετάσουν τι ακριβώς συμβαίνει στον εγκέφαλο πριν ληφθεί μια κοινωνική απόφαση.
Το «σήμα» που εμφανίζεται πριν από την κίνηση
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι λίγα δευτερόλεπτα πριν ένα ψάρι κινηθεί προς ένα άλλο, εμφανίζεται ένα ιδιαίτερο μοτίβο νευρωνικής δραστηριότητας. Αντί να ενεργοποιείται μόνο μία περιοχή του εγκεφάλου, παρατηρήθηκαν συντονισμένες αλλαγές σε πολλές περιοχές ταυτόχρονα. Η δραστηριότητα αυξανόταν σε μια ανώτερη εγκεφαλική περιοχή, ενώ σε άλλες περιοχές μειωνόταν.
Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτή την κατάσταση ως μια «προ-αποφασιστική νευρωνική κατάσταση». Πρόκειται ουσιαστικά για μια προετοιμασία του εγκεφάλου που δείχνει ότι επίκειται μια κοινωνική συμπεριφορά.
Η κοινωνικότητα αποτυπώνεται στον εγκέφαλο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι η ένταση αυτού του εγκεφαλικού σήματος διαφέρει από άτομο σε άτομο. Τα ψάρια που παρουσίαζαν ισχυρότερη νευρωνική δραστηριότητα πριν από την κοινωνική προσέγγιση αποδείχθηκαν γενικά πιο κοινωνικά.
Με άλλα λόγια, το συγκεκριμένο μοτίβο φαίνεται να αντικατοπτρίζει το επίπεδο κοινωνικού κινήτρου κάθε οργανισμού. Η περιοχή με την αυξημένη δραστηριότητα αναδείχθηκε ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς φαίνεται να συμμετέχει στη δημιουργία της επιθυμίας για κοινωνική επαφή και αλληλεπίδραση.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τον άνθρωπο
Παρότι η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ψάρια, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα αποτελέσματα μπορεί να έχουν ευρύτερη σημασία. Πολλοί βασικοί μηχανισμοί του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κοινωνική συμπεριφορά διατηρούνται σε διαφορετικά είδη κατά τη διάρκεια της εξέλιξης.
Η έρευνα υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος αρχίζει να «αποφασίζει» πριν ακόμη αποκτήσουμε συνειδητή επίγνωση της απόφασής μας. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται οι κοινωνικές σχέσεις, αλλά και καταστάσεων όπου η κοινωνική λειτουργία επηρεάζεται, όπως σε ορισμένες νευροαναπτυξιακές ή ψυχιατρικές διαταραχές.
Ο εγκέφαλος «ξέρει» από πριν
Η νέα μελέτη δείχνει ότι η κοινωνική συμπεριφορά δεν ξεκινά τη στιγμή που κινούμαστε προς κάποιον, αλλά αρκετά νωρίτερα μέσα στον εγκέφαλο. Ένα εκτεταμένο νευρωνικό δίκτυο προετοιμάζει την κοινωνική αλληλεπίδραση πριν αυτή γίνει ορατή. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι πολλές από τις αποφάσεις μας διαμορφώνονται ασυνείδητα και ανοίγουν νέους δρόμους για την κατανόηση της ανθρώπινης κοινωνικότητας.
