Τα τελευταία κλιματικά δεδομένα δείχνουν ότι η Γη έχει εισέλθει σε μια νέα φάση θερμικής αστάθειας, όπου η άνοδος της θερμοκρασίας δεν εξελίσσεται πλέον γραμμικά αλλά επιταχύνεται. Το 2025 κατατάσσεται ανάμεσα στα θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως, επιβεβαιώνοντας ότι η περίοδος 2023–2025 αποτελεί μια ανώμαλη και κρίσιμη τριετία για το κλίμα.
Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη παρέμεινε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά πάνω από το όριο του +1,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ένα επίπεδο που είχε τεθεί ως ανώτατο όριο ασφάλειας στη Συμφωνία του Παρισιού. Το γεγονός ότι η υπέρβαση αυτή δεν είναι πλέον μεμονωμένο φαινόμενο αλλά σταθερό μοτίβο αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται το χρονοδιάγραμμα της κλιματικής κρίσης.
Η υπερθέρμανση αλλάζει ρυθμό
Οι μακροχρόνιες κλιματικές μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας από το 1970 και μετά ήταν ήδη ανησυχητική. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα χρόνια αποκαλύπτουν μια απότομη ενίσχυση αυτής της τάσης. Η συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ οι μηχανισμοί που μέχρι πρότινος περιόριζαν μέρος της θέρμανσης – όπως η αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας από αερολύματα στην ατμόσφαιρα – έχουν εξασθενήσει.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου έχει πλέον μεγαλύτερη θερμική επίδραση απ’ ό,τι στο παρελθόν.
Τι σημαίνει αυτό για το 2026 και μετά
Οι κλιματικές προβολές συγκλίνουν στο ότι το 2026 θα παραμείνει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα θερμοκρασίας, ακόμη κι αν δεν καταρριφθούν νέα απόλυτα ρεκόρ. Η σημασία δεν βρίσκεται στο ποια χρονιά θα βρεθεί πρώτη στη λίστα, αλλά στο ότι η «κανονικότητα» του κλίματος έχει ήδη μετατοπιστεί προς ένα θερμότερο καθεστώς.
Αν προστεθεί ένα ισχυρό Ελ Νίνιο τα επόμενα χρόνια, τότε η φυσική μεταβλητότητα μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής μιας ήδη υπερθερμασμένης Γης.
Οι επιπτώσεις δεν κατανέμονται ομοιόμορφα
Ο παγκόσμιος μέσος όρος κρύβει τεράστιες γεωγραφικές αποκλίσεις. Το 2025 περιοχές της Κεντρικής Ασίας, της Βόρειας Αφρικής και των πολικών ζωνών κατέγραψαν θερμοκρασίες που ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο ιστορικό δεδομένο. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με συνθήκες ακραίας ζέστης, χωρίς να καταγραφούν αντίστοιχα ρεκόρ ψύχους που θα εξισορροπούσαν τη συνολική εικόνα.
Η υπερθέρμανση αυτή συνδέεται άμεσα με την αύξηση των καυσώνων, των έντονων βροχοπτώσεων, των πυρκαγιών και των ισχυρών καταιγίδων, φαινόμενα που γίνονται συχνότερα και πιο βίαια όσο το ενεργειακό φορτίο της ατμόσφαιρας αυξάνεται.
Ο άνθρωπος στο επίκεντρο της μεταβολής
Παρά τις φυσικές διακυμάνσεις που παρουσιάζει το κλίμα, η επιστημονική συναίνεση είναι σαφής: η κύρια κινητήρια δύναμη της σημερινής θέρμανσης είναι η καύση ορυκτών καυσίμων. Το 2025 επιβεβαίωσε ότι χωρίς ουσιαστική μείωση των εκπομπών, ακόμη και φαινόμενα που παραδοσιακά ψύχουν τον πλανήτη – όπως το Λα Νίνια – δεν αρκούν πλέον για να αντισταθμίσουν την ανθρωπογενή επίδραση.
Ταυτόχρονα, τεχνικές και κανονιστικές αλλαγές, όπως η μείωση των ρυπογόνων αερολυμάτων στη ναυτιλία, βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα αλλά επιτρέπουν περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία να φτάνει στην επιφάνεια της Γης, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα θέρμανσης.
Ένα κλίμα σε μεταβατική κατάσταση
Το 2025 δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη θερμή χρονιά. Αντιπροσωπεύει ένα σημείο καμπής, όπου οι φυσικοί μηχανισμοί σταθερότητας του κλιματικού συστήματος δείχνουν να υποχωρούν απέναντι στην ανθρώπινη επίδραση.
