Περισσότερα λουλούδια θα έπρεπε να σημαίνουν πιο υγιείς μέλισσες, σωστά; Όχι πάντα. Επιστήμονες που μελετούν άγριες μέλισσες ανακάλυψαν ότι η μεγαλύτερη ποικιλία λουλουδιών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξήσει τις ιογενείς λοιμώξεις αντί να τις μειώσει, εγείροντας ερωτηματικά για την προστατευτική δράση της βιοποικιλότητας ενάντια σε ασθένειες.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εύρημα υποδηλώνει ότι τα ποικιλόμορφα φυτικά οικοσυστήματα δεν περιορίζουν πάντα τη μετάδοση παθογόνων, μειώνοντας την επαφή μεταξύ ειδών. Αντίθετα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι, σε ορισμένα περιβάλλοντα, η μεγαλύτερη ποικιλία λουλουδιών δημιουργεί νέες «διαδρομές» μέσω των οποίων οι ιοί μπορούν να μεταπηδούν από το ένα είδος μέλισσας στο άλλο.
Πολλά λουλούδια; Διασπορά ιών – η απρόσμενη σύνδεση
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 14 περιοχές στο Ισραήλ την άνοιξη του 2018, ελέγχοντας 153 άγριες μέλισσες των ορυγμάτων (mining bees) και 150 μελιτοφόρες μέλισσες για τέσσερις κοινούς ιούς. Οι mining bees είναι μοναχικά είδη που συνήθως εξειδικεύονται σε λίγους τύπους λουλουδιών. Στα περισσότερα σημεία της μελέτης, αυτές οι μέλισσες επισκέπτονταν σχεδόν αποκλειστικά τα κίτρινα άνθη του φυτού της μουστάρδας (περίπου το 99% των επισκέψεών τους).
Ωστόσο, σε περιοχές με μεγαλύτερη ποικιλία λουλουδιών παρατηρήθηκε κάτι διαφορετικό. Στα σημεία όπου υπήρχαν περισσότερα είδη λουλουδιών, οι mining bees εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά του ιού των παραμορφωμένων φτερών (deformed wing virus, DWV). Η συχνότητα του ιού αυξανόταν παράλληλα τόσο με τον αριθμό των ειδών λουλουδιών όσο και με την πυκνότητα των μελιτοφόρων μελισσών που αναζητούσαν τροφή στην περιοχή.
Ο πιθανός «ένοχος»; Ένα φυτό που ονομάζεται Erucaria hispanica. Το συγκεκριμένο άνθος φαίνεται να λειτουργεί σαν «γέφυρα», προσελκύοντας τόσο τις εξειδικευμένες mining bees όσο και τις μελιτοφόρες μέλισσες. Όταν η ποικιλία λουλουδιών φέρνει διαφορετικά είδη μελισσών πάνω στα ίδια άνθη, οι ιοί αποκτούν νέες ευκαιρίες για να εξαπλωθούν.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Ecological Applications, επεσήμανε επίσης ότι οι περιοχές με μεγαλύτερη ποικιλία λουλουδιών προσέλκυαν περισσότερες μέλισσες στα κίτρινα άνθη της μουστάρδας, από τα οποία εξαρτώνται οι mining bees. Αντί οι μέλισσες να κατανέμονται σε πολλά διαφορετικά είδη λουλουδιών, ο αυξημένος ανταγωνισμός φαίνεται πως οδηγούσε διαφορετικά είδη μελισσών να συγκεντρώνονται στα ίδια άνθη.
Ορισμένα προστατεύουν & άλλα διευκολύνουν την μετάδοση ασθενειών
Παρότι η συνολική ποικιλία λουλουδιών έδειξε ανησυχητικές τάσεις, τα επιμέρους είδη φυτών φάνηκε να παίζουν διαφορετικούς ρόλους. Δύο φυτά (Echium judaeum και Notobasis syriaca) συνδέθηκαν με χαμηλότερη παρουσία πολλών ιών. Αντίθετα, περιοχές με περισσότερα Erucaria hispanica εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά μόλυνσης τόσο από τον ιό των μαύρων βασιλικών κελιών όσο και από τον Lake Sinai virus-2.
Αυτές οι διαφορές πιθανότατα οφείλονται σε χαρακτηριστικά των λουλουδιών που επηρεάζουν τη μετάδοση ιών. Λουλούδια με ανοιχτή, εκτεθειμένη δομή μπορεί να δέχονται περισσότερο ηλιακό φως, το οποίο ενδέχεται να αποδομεί παθογόνα και να μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης για τις μέλισσες που τα επισκέπτονται. Επιπλέον, το σχήμα του άνθους επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μέλισσες έρχονται σε επαφή με αυτό και κατά συνέπεια το πώς οι ιοί εναποτίθενται ή συλλέγονται.
