Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως, με περισσότερες από 2 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο. Παρότι οι διαθέσιμες θεραπείες έχουν βελτιωθεί σημαντικά, ένα βασικό πρόβλημα παραμένει: δεν είναι πάντα εύκολο να προβλεφθεί ποια αγωγή θα είναι πραγματικά αποτελεσματική για κάθε ασθενή.

Μια νέα επιστημονική μελέτη δίνει ελπίδα ότι αυτό μπορεί να αλλάξει. Ερευνητές από το Institute of Cancer Research (ICR) στο Λονδίνο ανέπτυξαν μια απλή εξέταση αίματος που μπορεί να προβλέψει, από πολύ νωρίς, πόσο πιθανό είναι ένας ασθενής με καρκίνο του μαστού να ανταποκριθεί στη θεραπεία του.

Τι είναι η «υγρή βιοψία»

Η εξέταση βασίζεται στη λεγόμενη υγρή βιοψία. Αντί να απαιτείται λήψη ιστού από τον όγκο, οι γιατροί αναλύουν ένα δείγμα αίματος. Στο αίμα αυτό ανιχνεύεται κυκλοφορούν DNA όγκου (circulating tumour DNA – ctDNA), δηλαδή μικρά κομμάτια γενετικού υλικού που απελευθερώνονται από τα καρκινικά κύτταρα.

Με απλά λόγια, όσο περισσότερο ctDNA υπάρχει στο αίμα, τόσο πιο ενεργός ή εκτεταμένος θεωρείται ο καρκίνος.

Πώς έγινε η μελέτη

Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από 167 ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του μαστού. Η εξέταση έγινε δύο φορές: πριν από την έναρξη της θεραπείας και ξανά τέσσερις εβδομάδες αργότερα, μετά από έναν κύκλο αγωγής.

Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν τα επίπεδα του ctDNA σχετίζονται με το πόσο καλά ανταποκρίνεται ο καρκίνος στη θεραπεία.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα ευρήματα ήταν σαφή. Οι ασθενείς που είχαν χαμηλά επίπεδα ctDNA πριν από την έναρξη της θεραπείας είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να ανταποκριθούν θετικά. Αντίστοιχα, όσοι μετά από τέσσερις εβδομάδες θεραπείας δεν είχαν πλέον ανιχνεύσιμο ctDNA παρουσίασαν πολύ καλύτερη πορεία της νόσου.

Σε ορισμένες ομάδες ασθενών, η διαφορά ήταν εντυπωσιακή:

  • Όσοι είχαν χαμηλά επίπεδα ctDNA είχαν έλεγχο της νόσου για περίπου 10–12 μήνες.
  • Όσοι είχαν υψηλά επίπεδα ctDNA είδαν τη νόσο να εξελίσσεται πολύ νωρίτερα, μέσα σε 4–5 μήνες.

Παράλληλα, το ποσοστό συρρίκνωσης ή εξαφάνισης των όγκων ήταν σημαντικά υψηλότερο στους ασθενείς με χαμηλό ctDNA.

Καρκίνος του μαστού: Πιο έγκαιρες αποφάσεις στη θεραπεία

Όπως εξηγεί η Δρ. Ιζόλτ Μπράουν, πρώτη συγγραφέας της μελέτης, η αξία της εξέτασης βρίσκεται στον χρόνο: οι γιατροί μπορούν να γνωρίζουν πολύ νωρίς αν μια θεραπεία λειτουργεί ή όχι.

Αυτό σημαίνει ότι μπορούν:

  • να διακόψουν έγκαιρα μια αναποτελεσματική αγωγή,

  • να αλλάξουν θεραπευτική στρατηγική,

  • να δοκιμάσουν συνδυασμούς φαρμάκων ή

  • να εντάξουν τον ασθενή σε κλινικές δοκιμές νέων θεραπειών.

Με τον τρόπο αυτό, αποφεύγεται η άσκοπη ταλαιπωρία και κερδίζεται πολύτιμος χρόνος.

Μια πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου

Η μελέτη επικεντρώθηκε σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του μαστού, ωστόσο οι ερευνητές εκτιμούν ότι παρόμοιες εξετάσεις θα μπορούσαν στο μέλλον να εφαρμοστούν και σε πιο πρώιμα στάδια της νόσου.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Νίκολας Τέρνερ από το ICR, η υγρή βιοψία έχει τη δυνατότητα να κάνει τις θεραπευτικές αποφάσεις πιο γρήγορες, πιο εξατομικευμένες και πιο αποτελεσματικές.

Η έρευνα αυτή δείχνει ότι μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να μετατραπεί σε ισχυρό εργαλείο, βοηθώντας τους γιατρούς να προσαρμόζουν τη θεραπεία στις πραγματικές ανάγκες κάθε ασθενούς.