Κλιματική αλλαγή: Απότομη αύξηση θανάτων λόγω καύσωνα

Η υγεία των Ευρωπαίων απειλείται όλο και περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με την έκθεση Lancet Countdown, του έγκριτου βρετανικού επιστημονικού περιοδικού. Το γεγονός αυξάνει την πίεση στα συστήματα υγείας.

Η έρευνα διαπιστώνει επιδείνωση της υγείας των Ευρωπαίων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Η θνησιμότητα λόγω καύσωνα, ειδικότερα, σημειώνει απότομη αύξηση.

Η Ευρώπη είναι η ήπειρος στον πλανήτη που θερμαίνεται ταχύτερα. Η αύξηση της θερμοκρασίας έχει φτάσει τους +2,4°C, σε σύγκριση με μια παγκόσμια μέση αύξηση 1,3°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή. Στην έκθεση αναλύθηκαν 44 δείκτες για τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στην υγεία των πληθυσμών σε 53 ευρωπαϊκές χώρες.

Οι ανισότητες επιδεινώνουν τις επιπτώσεις

Αυτό που διαπίστωσαν οι ειδικοί είναι οι ανισότητες στους κινδύνους για την υγεία. Τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος είναι σχεδόν 11 φορές πιο πιθανό να βιώσουν επισιτιστική ανασφάλεια, που σχετίζεται με καύσωνες και ξηρασία, από ό,τι τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος.

Οι καύσωνες αποτελούν το μεγαλύτερο βάρος για την υγεία των Ευρωπαίων. Στην πραγματικότητα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι σχεδόν 63.000 θάνατοι στην Ευρώπη το 2024 θα αποδοθούν σε ακραίες θερμοκρασίες.

Η ερευνήτρια Μαντλίν Τόμσον, ειδική σε θέματα υγείας που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, σημειώνει: «Κάθε καλοκαίρι, η Ευρώπη αντιμετωπίζει υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο ζωές και μέσα διαβίωσης». Πιο ευάλωτοι είναι αυτοί που πλήττονται περισσότερο: μικρά παιδιά, έγκυοι γυναίκες, ηλικιωμένοι και άτομα με προϋπάρχουσες ασθένειες.

Την περίοδο 2015-2024 διαπιστώνεται ετήσια αύξηση 52 θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων σε σύγκριση με την περίοδο 1991-2000. Την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των ημερών με καθημερινές προειδοποιήσεις για ακραία ζέστη έχει αυξηθεί κατά 318%. Για τον Γιοακίμ Ροκλέφ, συνδιευθυντή του τμήματος του Lancet Countdown για την Ευρώπη, «αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ημέρες κατά τις οποίες υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού».

Υπερέκθεση εργαζομένων στη ζέστη

Η ακραία ζέστη καθιστά επικίνδυνη τη σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους. Το 2024, οι Ευρωπαίοι αντιμετώπισαν 182 ώρες κινδύνου θερμικού στρες από μέτρια ή ελαφριά δραστηριότητα, όπως το περπάτημα. Πρόκειται για αριθμό-ρεκόρ, καθώς η ζέστη επιδεινώνει καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη, άσθμα και διαταραχές ψυχικής υγείας.

Ορισμένοι εργαζόμενοι, όπως οι αγρότες και οι εργάτες κατασκευών, υπερεκτίθενται στη ζέστη. Σύμφωνα με την έκθεση, την περίοδο 2000-2023, η διαθεσιμότητα των εργαζομένων για την εκτέλεση των καθηκόντων τους μειώθηκε κατά περίπου 24 ώρες ανά εργαζόμενο σε σύγκριση με την περίοδο 1965-1994. Και αυτό, λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας. Οι περιοχές που επηρεάζονται κυρίως είναι η Ισπανία, η Κύπρος και η Ελλάδα.

Σύμφωνα με την Μαντλίν Τόμσον, «η Ευρώπη απλώς δεν είναι προετοιμασμένη για τις προκλήσεις υγείας που αντιμετωπίζει σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο κλίμα».

Πλήγμα στην επισιτιστική ασφάλεια

Οι καύσωνες δεν είναι μόνο υπερβολική ζέστη. Συχνά συνοδεύονται από σοβαρές και επαναλαμβανόμενες ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές. Περίπου 10% της έκτασης της Ευρώπης έχει βιώσει ακραία έως εξαιρετική ξηρασία την τελευταία δεκαετία. Το γεγονός αυτό επιδεινώνει την επισιτιστική ανασφάλεια, η οποία επηρέασε ένα εκατομμύριο Ευρωπαίους με σοβαρό ή μέτριο τρόπο το 2023.

Επίσης, αυξάνονται οι κίνδυνοι και ο αριθμός των θανάτων που αποδίδονται σε πυρκαγιές.

Μολυσματικές ασθένειες και αλλεργίες

Ένας άλλος κίνδυνος που αυξάνεται ραγδαία είναι οι μολυσματικές ασθένειες. Σύμφωνα με το Lancet, ο κίνδυνος μετάδοσής τους έχει αυξηθεί κατά περίπου 300% σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1980. Ιδιαίτερα για τους ιούς που μεταδίδονται από το κουνούπι τίγρης, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα και ο ιός τσικουνγκούνια.

Ο Γιοακίμ Ροκλέφ σημειώνει ότι επιδημίες αυτού του είδους «γίνονται επαναλαμβανόμενα ετήσια φαινόμενα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας». Και επισημαίνει ότι αυτό είναι κάτι καινούργιο και συνδέεται στενά με την άνοδο της θερμοκρασίας.