Σε μια εποχή όπου ο σύγχρονος άνθρωπος περνά κατά μέσο όρο 90% της ζωής του σε εσωτερικούς χώρους, η ψυχική και σωματική κόπωση δεν είναι πια εξαίρεση, αλλά ο κανόνας. Ο εγκέφαλος υπερφορτώνεται από οθόνες και πληροφορίες, το σώμα λειτουργεί σε διαρκή κατάσταση «επιφυλακής» και η ενέργειά μας συχνά εξαντλείται πριν καν ξεκινήσει καλά-καλά η μέρα. Κι όμως, σε μια από τις πιο ψυχρές γωνιές του πλανήτη, οι άνθρωποι έχουν βρει έναν τρόπο να αναζωογονούνται εδώ και αιώνες, όχι με τεχνολογικές λύσεις, αλλά με κάτι φυσικό: την έκθεση στον φρέσκο, καθαρό αέρα.
«Δεν κάνει κρύο στην Ελλάδα»
Χειμώνας στη χώρα μας σημαίνει συνήθως κλειστές πόρτες, ζεστό σπίτι και λιγότερη επαφή με τον έξω κόσμο. Η πρώτη σταγόνα βροχής είναι αρκετή για να ακυρώσουμε βόλτες, να περιορίσουμε τη δραστηριότητά μας και να περάσουμε την ημέρα κουκουλωμένοι με την κουβέρτα, μπροστά στο τζάκι.
Κι όμως, την ίδια στιγμή, σε χώρες με σαφώς πιο ακραίες καιρικές συνθήκες, όπως η Νορβηγία, το κρύο δεν αποτελεί αφορμή για να κλειστούν μέσα, αλλά κίνητρο για να βγουν έξω. Εκεί, η επαφή με τη φύση δεν είναι προαιρετική, ούτε περιορίζεται στους θερμούς μήνες. Είναι μέρος της δημόσιας υγείας, της παιδείας, της εργασιακής κουλτούρας, της συναισθηματικής ανθεκτικότητας. Για τους Νορβηγούς η βροχή δεν είναι εμπόδιο. Το κρύο δεν είναι απειλή. Το σκοτάδι δεν είναι λόγος απομόνωσης. Είναι στοιχεία της φύσης και ο άνθρωπος είναι μέρος αυτής.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς; Ότι, με το δικό μας ήπιο κλίμα, έχουμε ακόμη λιγότερες δικαιολογίες. Αν σε χώρες όπου το φως λείπει για μήνες και ο υδράργυρος πέφτει στους –15°C, οι άνθρωποι συνεχίζουν να απολαμβάνουν τη ζωή έξω, τότε κι εμείς μπορούμε εύκολα να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας «πράσινες» δραστηριότητες.
Η θεραπευτική δύναμη της φύσης
Αν συγκεντρώσει κανείς τα ευρήματα των τελευταίων 20 ετών στην ψυχολογία, την επιδημιολογία, τη νευροεπιστήμη και την περιβαλλοντική ιατρική, προκύπτει κάτι εντυπωσιακό: η συστηματική επαφή με το φυσικό περιβάλλον σχετίζεται με έως και 80% μειωμένο κίνδυνο για πλήθος προβλημάτων, από άγχος και κατάθλιψη, έως καρδιαγγειακά, παχυσαρκία και μειωμένη ενεργειακή απόδοση.
Έρευνες δείχνουν ότι 20–30 λεπτά επαφής με τη φύση αρκούν για να μειωθεί η κορτιζόλη (ορμόνη του στρες) και η αρτηριακή πίεση.
Η θεωρία Attention Restoration Theory (ART) υποστηρίζει ότι τα φυσικά τοπία ανανεώνουν την ικανότητα συγκέντρωσης με τρόπο που καμία οθόνη δεν μπορεί. Η έκθεση στο πράσινο αυξάνει επίσης τη μνήμη εργασίας έως και 20% σε ορισμένες μελέτες. Η εμπειρία του φυσικού φωτός, η κίνηση, η οξυγόνωση και η παρουσία ζωντανών ερεθισμάτων αυξάνουν την παραγωγή ενδορφινών και ντοπαμίνης.
Παράλληλα, οι μικρές πτητικές ουσίες που απελευθερώνουν τα δέντρα φαίνεται να αυξάνουν τα φυσικά κύτταρα ΝΚ (Natural Killers) του ανοσοποιητικού. Ο συνδυασμός καθαρού αέρα, ήπιας άσκησης και έκθεσης σε φυσικά μικρόβια (το λεγόμενο microbiome of nature) ενισχύει την ποικιλία του μικροβιώματος και αυξάνει την ανοσολογική απόκριση.
Επιπλέον, η άσκηση σε εξωτερικούς χώρους ενισχύει την καρδιοαναπνευστική λειτουργία. Το περπάτημα σε ανώμαλο έδαφος ενεργοποιεί περισσότερες μυϊκές ομάδες, αυξάνει τον μεταβολισμό και προστατεύει από καρδιαγγειακά νοσήματα. Δεν απαιτείται έντονη δραστηριότητα, μόνο συνέπεια.
