Σε μία σχέση υπάρχουν διαφωνίες. Σε κάθε υγιή διαφωνία, δύο άνθρωποι ανταλλάσσουν απόψεις. Όταν όμως η σύγκρουση γίνεται προσωπική, συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Το νευρικό σύστημα αντιλαμβάνεται την κριτική ως κίνδυνο και το σώμα αντιδρά πριν προλάβει να παρέμβει η λογική.
Η προσωπική σύγκρουση, λένε οι ειδικοί, μπορεί να ανεβάσει ακόμη και τον καρδιακό ρυθμό και να ενεργοποιήσει την άμυνα. Και βέβαια μπορεί να νιώσετε ντροπή ή ακόμη και να «κλειστείτε» εντελώς στον εαυτό σας.
Όταν κάποιος κοντινός μας άνθρωπος μάς ασκεί κριτική, τα κυκλώματα «μάχης ή φυγής» σαρώνουν την κατάσταση για πιθανές απειλές. Και πριν το καταλάβετε, ένα μικρό παράπονο του συντρόφου σας δεν είναι πια μια προσπάθεια διόρθωσης, αλλά γίνεται κατηγορία προς εσάς και μία ετυμηγορία για το ποιοι είστε.
Τι είναι η «ευαισθησία δεσμού»
Η καλύτερη εξήγηση γι’ αυτό που συμβαίνει είναι η λεγόμενη «ευαισθησία δεσμού». Επηρεάζει το πόσο ο εγκέφαλος είναι «ρυθμισμένος» να βλέπει τους κοντινούς ανθρώπους ως πηγές ασφάλειας και πόσο εύκολα η κριτική εκλαμβάνεται ως απειλή για το ανήκειν ή την ταυτότητα του ατόμου.
Η κοινωνική απόρριψη κυριολεκτικά… μάς «πονάει»
Οι νευροεπιστήμονες έχουν δείξει ότι η κοινωνική απόρριψη ενεργοποιεί τα ίδια εγκεφαλικά δίκτυα με τον σωματικό πόνο. Συγκεκριμένα, μια μελέτη, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Science, χρησιμοποιώντας ένα παιχνίδι κοινωνικού αποκλεισμού, έδειξε ότι το αίσθημα του αποκλεισμού ενεργοποιεί την περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στον σωματικό πόνο. Με άλλα λόγια, οι κοινωνικές απειλές κυριολεκτικά… «πονούν».
Γιατί παίρνουμε προσωπικά τα παράπονα του συντρόφου μας στη σχέση;
Έτσι, όταν σας κάνει κριτική ο σύντροφός σας, δεν υπερβάλλετε αν νιώθετε πληγωμένοι, στην πραγματικότητα δικαιολογείστε γιατί το συναίσθημά σας, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα μίας βιολογικής διαδικασίας. Ο πόνος αυτός, με τη σειρά του, ενεργοποιεί τη ντροπή και τις αμυντικές αντιδράσεις, πριν η λογική προλάβει να μιλήσει.
Άτομα αγχώδη στους δεσμούς τους είναι υπερευαίσθητα σε σημάδια απόρριψης και συχνά ερμηνεύουν ακόμη και ουδέτερα σχόλια ως απειλές εγκατάλειψης. Άτομα με υψηλό αποφευκτικό δεσμό είναι πιο πιθανό να βιώσουν την κριτική ως προσπάθεια ελέγχου ή «πνιγμού» και να αντιδράσουν με απόσυρση.
Πώς η ανασφάλεια στη σχέση φέρνει κακές σκέψεις
Μια έρευνα στο Journal of Personality, στην οποία συμμετείχαν 3.000 ατόμα, βρήκε ισχυρές συσχετίσεις ανάμεσα στην ανασφαλή προσκόλληση και στις δυσλειτουργικές διαπροσωπικές αντιδράσεις. Με απλά λόγια, η ανασφάλεια μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές σκέψεις.
Όταν αμφισβητείται κάτι κεντρικό για την αυτοεικόνα ενός ανθρώπου, οι αντιδράσεις του στοχεύουν στην προστασία της ταυτότητάς του, άλλοτε με επιθετικότητα, άλλοτε με απόσυρση, άλλοτε με αγανάκτηση. Έτσι, ένα σχόλιο για «τα πιάτα που έμειναν άπλυτα» μπορεί, για κάποιον με τέτοιου είδους ευαισθησία, να γίνει απόδειξη ότι είναι «κακός σύντροφος».
