Η μοναξιά είναι δύσκολη για πολλούς από εμάς. Όμως συχνά είμαστε τόσο απασχολημένοι που το να βρούμε χρόνο για κοινωνικοποίηση και για να χτίσουμε σχέσεις μπορεί να φαίνεται εξίσου δύσκολο.

Πολλοί δεν έχουμε πια την αίσθηση κοινότητας ή τη σχέση με τους γείτονες που είχαν οι παππούδες μας. Ο καθένας ζει τη ζωή του κρατώντας τις αποστάσει τους από τους άλλους και η τεχνολογία καθιστά δυνατό να περάσουν μέρες ή ακόμη και εβδομάδες χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη επαφή. Κάποιοι, επίσης, δεν έχουν επιστρέψει στις δια ζώσης εργασιακές ή κοινωνικές συναναστροφές που είχαν πριν από την COVID.

Τελικά τι είναι η μοναξιά, γιατί πονά τόσο πολύ και ποιες μορφές μπορεί να πάρει; Παρακάτω μερικά απλά, πρακτικά βήματα για να νιώσετε πιο συνδεδεμένοι με τον εαυτό σας και με τους άλλους.

Τι είναι η μοναξιά;

Η μοναξιά είναι το επώδυνο συναίσθημα του να νιώθει κάποιος ξεχωριστός, διαφορετικός ή ότι δεν ανήκει. Δεν είναι το ίδιο με το να είναι κάποιος μόνος του. Πολλοί άνθρωποι απολαμβάνουν τη μοναχικότητα και τη βρίσκουν αναζωογονητική. Και βέβαια δεν είναι ασυνήθιστο να νιώθει κανείς μοναξιά ακόμη και όταν περιβάλλεται από ανθρώπους. Η μοναξιά αφορά στην αποσύνδεση, το να θέλει κάποιος να συνδεθεί αλλά να μην μπορεί.

Μοναξιά και τύποι

Μπορούμε να νιώσουμε μοναξιά για διάφορους λόγους. Μερικές συνηθισμένες μορφές είναι:

  • Καταστασιακή μοναξιά: μετακόμιση σε νέα πόλη, έναρξη νέας δουλειάς ή είσοδος σε μια νέα φάση ζωής όπου δεν γνωρίζουμε ακόμη κανέναν.
  • Μοναξιά μετά από απώλεια: θάνατος αγαπημένου προσώπου ή κατοικίδιου, διαζύγιο ή ρήξη με φίλο.
  • Μοναξιά λόγω έλλειψης στενών σχέσεων: απουσία κοντινών φιλικών σχέσεων ή συντροφικής σχέσης  ή απομάκρυνση από την οικογένεια.
  • Μοναξιά από το αίσθημα του «διαφορετικού»: το να είμαστε με άλλους αλλά να νιώθουμε ότι δεν μοιραζόμαστε κοινά ενδιαφέροντα ή αξίες ή ότι δεν μπορούμε να είμαστε πραγματικά ο εαυτός μας.
  • Μοναξιά λόγω κοινωνικής απομόνωσης: περιορισμένη αλληλεπίδραση λόγω ηλικίας, αναπηρίας, χρόνιας ασθένειας ή περιορισμού στο σπίτι.

Γιατί η μοναξιά πονά τόσο πολύ;

Η μοναξιά πονά επειδή όλοι θέλουμε να συνδεθούμε με τους άλλους. Θέλουμε να μας γνωρίζουν και να μας αποδέχονται, να ανήκουμε σε μια κοινότητα. Η σύνδεση είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη και απαραίτητη για τη σωματική και ψυχική υγεία. Γι’ αυτό και η απομόνωση αποτελεί μία από τις σκληρότερες τιμωρίες, όπως για παράδειγμα για τους κρατούμενους.

Επιπλέον, η μοναξιά πονά, γιατί συχνά τη θεωρούμε ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς. Μπορεί να σκεφτείτε «είμαι 40 χρονών και ακόμα single, άρα κάτι δεν πάει καλά με μένα» ή «δεν έχω κανέναν κοντινό φίλο με τον οποίο να μπορώ να είμαι απόλυτα ειλικρινής, τι να φταίει;».

Η μοναξιά συνοδεύεται από ντροπή. Τη βλέπουμε ως απόδειξη ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί, ότι δεν έχουμε κοινωνικές δεξιότητες, δεν είμαστε αρκετά έξυπνοι ή ελκυστικοί ή ότι δεν έχουμε κάτι ενδιαφέρον να πούμε. Αυτή η σκέψη, βασισμένη στη ντροπή, κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη σύνδεση, γιατί πιστεύουμε πως δεν αξίζουμε και ότι κανείς δεν θα μας θέλει.

Πώς να ξεπεράσετε τη μοναξιά

Η αντιμετώπιση της μοναξιάς δεν είναι πάντα τόσο απλή όσο το να κάνετε περισσότερους φίλους ή να συμμετάσχετε σε δραστηριότητες. Πολλοί εξακολουθούν να νιώθουν μοναξιά ακόμη και με φίλους ή οικογένεια. Η λύση δεν είναι απλώς να βρίσκεστε ανάμεσα σε ανθρώπους, αλλά να συνδεθείτε ουσιαστικά με τον εαυτό σας και τους άλλους. Τι μπορείτε να κάνετε στην πράξη:

1. Εντοπίστε τι είδους σύνδεση αναζητάτε

Η κατανόηση του λόγου που νιώθετε μοναξιά βοηθά στο να στοχεύσετε το είδος σύνδεσης που θα καλύψει τις ανάγκες σας. Άλλα βήματα θα κάνετε αν σας λείπει μια συντροφική σχέση και άλλα αν βιώνετε ένα «άδειο σπίτι».

2. Αναλάβετε ρίσκα

Η σύνδεση συχνά μοιάζει ριψοκίνδυνη. Αποφεύγουμε να πάρουμε πρωτοβουλίες ή να δεχτούμε προσκλήσεις, ειδικά αν έχουμε πληγωθεί στο παρελθόν. Όμως, για να αποκτήσουν βάθος και ουσία οι σχέσεις, χρειάζεται να βγούμε από τη ζώνη άνεσής μας και να είμαστε συναισθηματικά ευάλωτοι.

3. Να είστε ανοιχτοί στη σύνδεση

Όταν νιώθουμε μοναξιά και ντροπή, συχνά κλεινόμαστε στον εαυτό μας. Ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους, η απόμακρη στάση μας ή η σιωπή μας μπορεί να δείχνει ότι δεν θέλουμε επαφή. Μικροί, συγκεκριμένοι στόχοι, όπως να στείλετε μήνυμα σε έναν παλιό φίλο ή να χαμογελάσετε σε κάποιον στο μάθημα γιόγκα, μπορούν να βοηθήσουν.

4. Μήπως βιώνετε κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη και άλλες δυσκολίες ψυχικής υγείας κάνουν τη σύνδεση πιο δύσκολη. Αν υποψιάζεστε κατάθλιψη, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας. Η ανακούφιση των συμπτωμάτων συχνά διευκολύνει την κοινωνική επαφή.

5. Περιορίστε τον χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα

Τα social media μπορεί να συνδέουν, αλλά συχνά προσφέρουν επιφανειακή επαφή και εντείνουν τη μοναξιά. Παρατηρήστε πώς νιώθετε όταν τα χρησιμοποιείτε και σκεφτείτε τρόπους να τα αξιοποιήσετε για πιο ουσιαστικές σχέσεις.

6. Συνδεθείτε με τον εαυτό σας

Η μοναξιά δεν αφορά μόνο στο να είστε μόνοι. Αφορά και στο πώς νιώθετε όταν είστε μόνοι. Η εμβάθυνση της σχέσης με τον εαυτό σας, η καλοσύνη προς εσάς και η απόλαυση του μοναχικού χρόνου σας μειώνουν τη ντροπή και ενισχύουν την ψυχική υγεία.

Η μοναξιά δείχνει την ανάγκη για μεγαλύτερη σύνδεση και αίσθημα ανήκειν, δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάτι λάθος με εσάς. Παρότι είναι επώδυνη και συχνή, μπορεί να μειωθεί όταν βγαίνουμε σταδιακά από τη ζώνη άνεσής μας και χτίζουμε ουσιαστικές σχέσεις με ανθρώπους που μας γνωρίζουν και μας αποδέχονται πραγματικά.