Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι από εκείνες τις ασθένειες που φοβίζουν σχεδόν όλους. Όχι μόνο επειδή επηρεάζει τη μνήμη και τη σκέψη, αλλά επειδή συνήθως διαγιγνώσκεται όταν τα συμπτώματα έχουν ήδη προχωρήσει. Τι θα γινόταν όμως αν υπήρχε ένας τρόπος να εντοπιστεί πολύ νωρίτερα, ακόμη και πριν εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια;

Αυτό ακριβώς προσπαθεί να απαντήσει μια νέα, πρωτοποριακή κλινική δοκιμή που ξεκίνησε στη Βρετανία και βασίζεται σε κάτι εξαιρετικά απλό: μια εξέταση αίματος.

Γιατί η έγκαιρη διάγνωση είναι τόσο δύσκολη σήμερα

Σήμερα, η οριστική διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί είτε:

  • εξειδικευμένες εξετάσεις απεικόνισης του εγκεφάλου

  • είτε οσφυονωτιαία παρακέντηση, μια επεμβατική διαδικασία που περιλαμβάνει τη λήψη εγκεφαλονωτιαίου υγρού

Αυτές οι μέθοδοι είναι ακριβές, δεν είναι πάντα άμεσα διαθέσιμες. Έτσι, πολλοί άνθρωποι φτάνουν στη διάγνωση όταν η νόσος έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητά τους.

Τι αλλάζει με τη νέα κλινική δοκιμή

Η νέα μελέτη φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά αυτό το τοπίο. Υπό την ηγεσία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού LifeArc και του Global Alzheimer’s Platform Foundation, με τη στήριξη του UK Dementia Research Institute, οι ερευνητές εξετάζουν αν συγκεκριμένες πρωτεΐνες στο αίμα μπορούν να «προδώσουν» την παρουσία της νόσου πολύ νωρίτερα.

Στη μελέτη συμμετέχουν άτομα:

  • χωρίς γνωστικά προβλήματα

  • με ήπια γνωστική διαταραχή

  • με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ

Μέχρι στιγμής έχουν ενταχθεί 883 από τους 1.000 συμμετέχοντες που απαιτούνται συνολικά, από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Οι πρωτεΐνες-«κλειδιά» στο αίμα

Οι επιστήμονες αναλύουν δείγματα αίματος αναζητώντας τρεις βιοδείκτες που συνδέονται στενά με τη νόσο:

  • pTau217, που σχετίζεται με τις χαρακτηριστικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο

  • GFAP, δείκτη βλάβης των εγκεφαλικών κυττάρων

  • NfL, ένδειξη νευρωνικής εκφύλισης

Τα αποτελέσματα της εξέτασης αίματος θα συγκριθούν με εκείνα των σημερινών, καθιερωμένων διαγνωστικών μεθόδων, ώστε να αξιολογηθεί η ακρίβειά της.

Γιατί αυτό αφορά όλους μας

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στον εντοπισμό βιοδεικτών που μπορούν να «δείξουν» ποιοι άνθρωποι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ, ακόμη και πριν παρουσιαστούν συμπτώματα.

Αν αυτή η εξέταση αποδειχθεί αξιόπιστη, θα μπορούσε:

  • να γίνεται εύκολα στο ιατρείο ενός γενικού γιατρού

  • να είναι χαμηλού κόστους

  • να επιτρέπει έγκαιρη παρέμβαση και καλύτερο σχεδιασμό φροντίδας

Με απλά λόγια, θα έκανε τη διάγνωση πιο ανθρώπινη, πιο προσβάσιμη και πιο έγκαιρη.

Ένα βήμα πιο κοντά στην πρόληψη

Η κλινική δοκιμή αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028. Μέχρι τότε, οι ερευνητές παραμένουν συγκρατημένα αισιόδοξοι. Αν η εξέταση αίματος επιβεβαιωθεί ως αξιόπιστη, θα μπορούσε να φέρει επανάσταση όχι μόνο στη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πρόληψη και την έγκαιρη φροντίδα.