Έχει δημιουργικές προεκτάσεις η ενσυνειδητότητα; Πώς μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για τη δημιουργικότητα, τη φαντασία και την εφευρετικότητα; Υπάρχουν αρκετές ισχυρές πρακτικές που αναδεικνύουν τη σημασία της ενσυνειδητότητας ως «καύσιμο» για τις δημιουργικές μας προσπάθειες.
Ενσυνειδητότητα και δημιουργικότητα
Μια μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology και στην οποία συμμετείχαν 894 μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, εξέτασε πώς η ενσυνειδητότητα ως χαρακτηριστικό προσωπικότητας -δηλαδή ως η φυσική τάση ενός ατόμου να είναι ενσυνείδητο- σχετίζεται με διάφορες διαστάσεις της δημιουργικότητας. Μεταξύ αυτών είναι η αποκλίνουσα σκέψη, η οποία είναι ένας τύπος δημιουργικής σκέψης που εστιάζει στην παραγωγή πολλών διαφορετικών ιδεών και λύσεων σε ένα πρόβλημα, «αποκλίνοντας» από τις συνηθισμένες απαντήσεις.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ενσυνειδητότητα συνδέεται θετικά με τη δημιουργική λειτουργία και ότι ενισχύει τη δημιουργικότητα, αυξάνοντας εσωτερικούς ψυχολογικούς πόρους, όπως η ψυχική ανθεκτικότητα και η αισιοδοξία.
Μια άλλη έρευνα, δημοσιευμένη στο Journal of Intelligence, εξέτασε τη σχέση μεταξύ ενσυνειδητότητας και δημιουργικότητας στην επιστημονική έρευνα μεταπτυχιακών φοιτητών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ενσυνειδητότητα προβλέπει άμεσα υψηλότερα επίπεδα ερευνητικής δημιουργικότητας.
Μια ακόμη μελέτη στο American Journal of Applied Psychology εξέτασε την αλληλεπίδραση μεταξύ ενσυνειδητότητας, περιπλάνησης του νου και δημιουργικών ικανοτήτων σε φοιτητές προπτυχιακού επιπέδου. Τα ευρήματα έδειξαν ότι η ενσυνειδητότητα μεσολαβεί στη σχέση μεταξύ σκόπιμης περιπλάνησης του νου και δημιουργικών ικανοτήτων όπως η ευελιξία και η ευχέρεια ιδεών.
Από την έρευνα στην πράξη
Η ενσυνειδητότητα περιλαμβάνει την εστίαση του νου στην παρούσα στιγμή, στις σωματικές αισθήσεις που παρατηρούμε, αλλά και στις σκέψεις που εμφανίζονται τη δεδομένη στιγμή. Είναι μια διαδικασία παρατήρησης του τι συμβαίνει τώρα, χωρίς την ανάγκη διανοητικής ερμηνείας. Είναι μια επιστροφή στο «εδώ και τώρα», μια απομάκρυνση από το «θα έπρεπε» ή το «θα μπορούσε». Είναι επίσης ένας έλεγχος της πραγματικότητας, μια ενεργή διαδικασία συλλογής και επίγνωσης.
Ειδικοί την περιγράφουν ως μία πρακτική επαναφοράς της προσοχής, ξανά και ξανά, σε αυτό που συμβαίνει. Μας μαθαίνει πώς αντί να σπαταλάμε χρόνο και ενέργεια σε μια σύγκρουση με την πραγματικότητα, να την αποδεχόμαστε και να τη ζούμε. Η ενσυνειδητότητα δεν αλλάζει την πραγματικότητα, αλλά αλλάζει τη σχέση μας μαζί της. Και κάνοντάς το αυτό, ίσως να αλλάζει και τα πάντα.
Πρακτικές για ενσυνειδητότητα και ενίσχυση της δημιουργικότητας
Κάποιες ιδέες για να εξασκήσετε την ενσυνειδητότητά σας:
1. Εστιάστε πλήρως την προσοχή σας σε ένα κοινό αντικείμενο
Για 2-4 λεπτά, παρατηρήστε σιωπηλά κάτι απλό, όπως μία κούπα, ένα βάζο, προσέχοντας το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα, το βάρος, τις σκιές και την υφή του. Μην του αποδώσετε ονόματα και μην το κρίνετε. Απλώς παρατηρήστε. Στη συνέχεια, γράψτε 5-10 ασυνήθιστες χρήσεις του αντικειμένου.
2. Καθίστε αναπαυτικά και εστιάστε στην αναπνοή σας
Κλείστε τα μάτια και για 4-5 λεπτά μετρήστε σιωπηλά έως το επτά στην εισπνοή και έως το έντεκα στην εκπνοή. Καθώς ο νους ηρεμεί, αφήστε μια δημιουργική ερώτηση να αναδυθεί φυσικά, χωρίς προσπάθεια ή αξιολόγηση.
3. Στάση θαυμασμού στη φύση
Κατά τη διάρκεια ενός περιπάτου, σταθείτε μπροστά σε ένα φυσικό στοιχείο που σας προκαλεί δέος. Παρατηρήστε το, κλείστε τα μάτια και «δείτε» το με τον νου σας. Αφήστε τον εαυτό σας να μείνει ακίνητος. Η ενσυνειδητότητα στη φύση έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τη διορατικότητα και την ευχέρεια ιδεών.
Όταν η ενσυνειδητότητα γίνεται τακτική πρακτική, μπορεί να ενεργοποιήσει τη φαντασία και να γεννήσει δυναμικές ιδέες. Ηρεμεί τον νου, δημιουργώντας τον χώρο και τον χρόνο που χρειάζονται οι νέες δυνατότητες και οι δημιουργικές ανακαλύψεις.
