Μια παγιωμένη αντίληψη υποστηρίζει ότι οι άνδρες αποφεύγουν τη λογοτεχνική μυθοπλασία που επικεντρώνεται στη ζωή των γυναικών. Ωστόσο, νέα αμερικανική έρευνα δείχνει ότι το φύλο του ήρωα στα βιβλία έχει ελάχιστη έως μηδαμινή επίδραση στο αν ένας άνδρας θέλει να συνεχίσει να διαβάζει την εκάστοτε ιστορία. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Anthology of Computers and the Humanities.
Ποιο είναι το φύλο των περισσότερων συγγραφέων;
Η λογοτεχνική αγορά ιστορικά έγερνε παλαιότερα έντονα προς τους άνδρες. Για περίπου δύο αιώνες, οι περισσότεροι δημοσιευμένοι μυθιστοριογράφοι ήταν άνδρες και τα βιβλία τους εστίαζαν κυρίως σε ανδρικούς χαρακτήρες. Τα τελευταία χρόνια όμως αυτή η δυναμική έχει αλλάξει. Οι γυναίκες αποτελούν πλέον την πλειονότητα των δημοσιευμένων συγγραφέων και, επιπλέον, είναι πιο πιθανό να αγοράζουν και να διαβάζουν βιβλία σε σύγκριση με τους άνδρες.
Υπάρχει ο φόβος ότι η λογοτεχνική μυθοπλασία εξελίσσεται σε ένα πεδίο που αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες. Η ανησυχία αυτή συχνά εστιάζει στην ιδέα ότι τα αγόρια και οι άνδρες χάνουν το ενδιαφέρον τους για το διάβασμα, όσο αυξάνεται η εκπροσώπηση των γυναικών. Λέγεται ότι οι άνδρες τείνουν να διαβάζουν βιβλία γραμμένα από άνδρες, ενώ οι γυναίκες προτιμούν βιβλία γραμμένα από γυναίκες. Τι γίνεται όμως με το φύλο των ηρώων;
Οι άνδρες προτιμούν τελικά ήρωες γένους αρσενικού στα βιβλία;
Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν το φύλο ενός χαρακτήρα όντως κάνει έναν αναγνώστη να σταματήσει το διάβασμα. Σχεδίασαν ένα πείραμα που απομόνωνε το φύλο ως μοναδική μεταβλητή. Στην έρευνα συμμετείχαν περίπου 3.000 άτομα που ζούσαν στις ΗΠΑ. Το δείγμα χωρίστηκε ισομερώς μεταξύ ανδρών και γυναικών, ώστε να διασφαλιστεί η ισορροπία των δεδομένων. Οι συμμετέχοντες διάβασαν δύο σύντομες ιστορίες γραμμένες ειδικά για τη μελέτη, ώστε να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν τις είχε ξαναδεί.
Η πρώτη ιστορία επικεντρωνόταν σε έναν χαρακτήρα με το όνομα Σαμ που κάνει πεζοπορία στην έρημο. Η δεύτερη περιέγραφε έναν χαρακτήρα με το όνομα Άλεξ που ζωγραφίζει σε ένα καφέ. Τα ονόματα Σαμ και Άλεξ επιλέχθηκαν επειδή είναι ουδέτερα ως προς το φύλο. Έτσι, οι ερευνητές μπορούσαν να αλλάζουν το φύλο των χαρακτήρων χωρίς να αλλάζουν τα ονόματα. Κρίσιμο στοιχείο του πειράματος ήταν ότι οι αντωνυμίες άλλαζαν τυχαία σε κάθε εκδοχή των ιστοριών.
Αυτή η μέθοδος είναι γνωστή ως «πείραμα σεναρίου» και επιτρέπει στους ερευνητές να αποδώσουν οποιαδήποτε διαφορά στην αντίδραση των αναγνωστών αποκλειστικά στη μεταβλητή που χειρίστηκαν, που εδώ ήταν το φύλο. Μετά την ανάγνωση, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις κατανόησης για να επιβεβαιωθεί ότι όντως διάβασαν το κείμενο. Στη συνέχεια, τους ζητήθηκε να επιλέξουν ποια από τις δύο ιστορίες θα προτιμούσαν να συνεχίσουν να διαβάζουν.
Προτιμήσεις που έχουν άνδρες και γυναίκες
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όταν ο ήρωας ήταν γυναίκα, οι άνδρες επέλεξαν την ιστορία της πεζοπορίας σε ποσοστό 76%. Όταν ο πρωταγωνιστής ήταν άνδρας, το ποσοστό ήταν 75%. Η διαφορά μεταξύ των δύο ήταν ουσιαστικά μηδενική. Η παρουσία ηρωίδας αντί για ήρωα δεν μείωσε την επιθυμία των ανδρών να συνεχίσουν την ανάγνωση. Η τυχαία ανάθεση γυναικείου χαρακτήρα αύξησε την πιθανότητα επιλογής μόλις κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες. Οι επικεφαλής της έρευνας κατέληξαν ότι αυτή η υποτιθέμενη προτίμηση των ανδρών να διαβάζουν για άνδρες χαρακτήρες απλώς δεν ισχύει.
Οι γυναίκες συμμετέχουσες έδειξαν διαφορετικό μοτίβο. Εμφάνισαν μια ήπια προτίμηση για ιστορίες με γυναικείους χαρακτήρες. Επέλεξαν την ιστορία της πεζοπορίας σε ποσοστό 77% όταν ο ήρωας ήταν γυναίκα, ποσοστό που έπεφτε στο 70% όταν ήταν άνδρας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι ενώ οι γυναίκες έτειναν προς χαρακτήρες του ίδιου φύλου, οι άνδρες παρέμεναν ουδέτεροι. Γενικότερα, φαίνεται πως παρά τα όσα λέγονται, οι αναγνώστες ψάχνουν απλώς ενδιαφέρουσες ιστορίες, χωρίς να τους νοιάζει το φύλο συγγραφέων και ηρώων.
