Σε έναν κόσμο που υπάρχει πολλή αγένεια, η ευγνωμοσύνη είναι πολύτιμη. Το να εκτιμάμε κάτι που κάνει κάποιος για εμάς δείχνει ευγένεια και γενικά ένα θετικό κοινωνικό χαρακτηριστικό, που ενισχύει τις σχέσεις και δείχνει ζεστασιά. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι η έντονη ή υπερβολική έκφραση ευχαριστιών μπορεί να έχει ένα κρυφό κόστος. Ποιο είναι αυτό; Ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά το πώς αντιλαμβάνονται οι άλλοι το κοινωνικό σας κύρος.
Ευγνωμοσύνη και κύρος
Η συγκεκριμένη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social Psychological and Personality Science, έδειξε ότι όταν κάποιος εκφράζει πολύ έντονη ευγνωμοσύνη, οι παρατηρητές συχνά τον αντιλαμβάνονται ως άτομο με χαμηλότερη θέση και λιγότερη ισχύ σε σχέση με εκείνον που δέχεται τις ευχαριστίες.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Μέχρι τώρα, οι κοινωνικοί επιστήμονες τόνιζαν κυρίως τα οφέλη της ευγνωμοσύνης:
- Δημιουργεί δεσμούς
- Δείχνει ότι κάποιος είναι ζεστός και συνεργάσιμος
- Ενισχύει το θετικό κλίμα
Ωστόσο, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν μια πιθανή αρνητική πλευρά. Το πώς επηρεάζεται η εικόνα της ικανότητας και της επιρροής. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, λοιπόν, υπέθεσαν ότι οι παρατηρητές ίσως συνδέουν διαισθητικά τις έντονες ευχαριστίες με χαμηλότερη ιεραρχική θέση. Υποστηρίζουν, για την ακρίβεια, πως η ευγνωμοσύνη ναι μεν δείχνει ζεστασιά, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να υποδηλώνει μειωμένη αυτενέργεια, δηλαδή λιγότερη αυτονομία, διεκδικητικότητα και έλεγχο. Στις κοινωνικές ιεραρχίες, τα άτομα υψηλότερης θέσης θεωρείται ότι έχουν περισσότερη ισχύ και έλεγχο πόρων.
Τι έδειξαν τα πειράματα για την υπερβολική ευγνωμοσύνη;
Σε περίπου 800 συμμετέχοντες, παρουσιάστηκαν σενάρια εργασιακού περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, ένας συνάδελφος έκανε μια χάρη σε έναν άλλον και η απάντηση του ατόμου που δέχτηκε τη βοήθεια ήταν είτε:
- Ήπια: «Τέλεια, ευχαριστώ.»
- Έντονη: «Είμαι απίστευτα ευγνώμων, σου χρωστάω πραγματικά.»
Όταν οι ευχαριστίες ήταν έντονες, οι παρατηρητές ανέβαζαν την αντίληψη κύρους του ατόμου που λάμβανε τη βοήθεια. Δηλαδή, έβλεπαν εκείνον ως πιο σεβαστό και με περισσότερη επιρροή από το άτομο που ευχαριστούσε.
Τι «κρύβουν» τα ευχαριστήρια mail;
Σύμφωνα με τα ευρήματα, όταν ένα μήνυμα ήταν κυρίως αφιερωμένο στο να πει «ευχαριστώ», οι παραλήπτες θεωρούσαν τον αποστολέα χαμηλότερου κύρους και ισχύος. Από την άλλη πλευρά, φάνηκε πως η χρήση emoji ή πολλών θαυμαστικών δεν μείωνε πάντα το κύρος. Επιπλέον, το να προσθέσει κάποιος περισσότερες λέξεις δεν είχε σταθερά αρνητικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, το πρόβλημα φαινόταν, όταν το μήνυμα ήταν σχεδόν αποκλειστικά ευχαριστήριο.
Οι ερευνητές τονίζουν πως το ζητούμενο δεν είναι ότι δεν πρέπει να εκφράζουμε ευγνωμοσύνη. Απλώς ίσως αξίζει να σκεφτούμε αν υπερβάλλουμε, ειδικά επαναλαμβάνοντας πολλές φορές τις ευχαριστίες για την ίδια χάρη.
