Οι γάτες είναι για πολλούς μέλη της οικογένειας. Όμως, σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, η σχέση ανθρώπου και γάτας αποδεικνύεται βαθύτερη από ό,τι νομίζαμε. Δεν αφορά μόνο τη συντροφιά, αλλά ίσως και μια κοινή μάχη απέναντι σε μια από τις πιο σύνθετες ασθένειες της εποχής μας: τον καρκίνο.
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science δείχνει ότι οι βιολογικές ομοιότητες ανάμεσα σε ανθρώπους και γάτες ίσως προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για την κατανόηση – και ενδεχομένως τη θεραπεία – ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως ο καρκίνος του μαστού.
Γιατί οι γάτες αποτελούν καλό ερευνητικό μοντέλο;
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τη Louise van der Weyden από το Wellcome Sanger Institute, ανέλυσε γενετικά δεδομένα από περίπου 500 γάτες σε πέντε χώρες. Συνολικά εντοπίστηκαν 13 διαφορετικοί τύποι καρκίνου, μεταξύ των οποίων καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα, του δέρματος και του εγκεφάλου.
Σε αντίθεση με τα πειραματικά μοντέλα εργαστηρίου, οι γάτες – όπως και οι σκύλοι – ζουν στο ίδιο περιβάλλον με τον άνθρωπο. Εκτίθενται στους ίδιους περιβαλλοντικούς παράγοντες: ατμοσφαιρική ρύπανση, παθητικό κάπνισμα, χημικές ουσίες στο σπίτι, ακόμη και παρόμοιες διατροφικές συνήθειες.
Αυτό σημαίνει ότι οι ασθένειες που αναπτύσσουν συχνά αντικατοπτρίζουν πιο ρεαλιστικά τη βιολογική και περιβαλλοντική πραγματικότητα που επηρεάζει και τον άνθρωπο.
Το γονίδιο-κλειδί: FBXW7
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης αφορά το γονίδιο FBXW7. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πάνω από το 50% των γατών με καρκίνο του μαστού έφεραν μετάλλαξη σε αυτό το γονίδιο.
Το FBXW7 είναι ήδη γνωστό στην ανθρώπινη ογκολογία. Αν και η συγκεκριμένη μετάλλαξη είναι σχετικά σπάνια στις γυναίκες, όταν εμφανίζεται συνδέεται με ιδιαίτερα επιθετικές μορφές καρκίνου.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε και στις γάτες: η μετάλλαξη σχετιζόταν με πιο επιθετική εξέλιξη της νόσου. Η βιολογική αυτή σύγκλιση ενισχύει την αξία του ευρήματος.
Νέες θεραπευτικές δυνατότητες για τον καρκίνο
Η σπανιότητα της μετάλλαξης στους ανθρώπους καθιστά δύσκολη τη διεξαγωγή μεγάλων κλινικών μελετών. Στις γάτες, όμως, όπου η μετάλλαξη εμφανίζεται συχνότερα, οι επιστήμονες μπορούν να μελετήσουν πιο άμεσα την ανταπόκριση σε θεραπείες.
Σουηδική ερευνητική ομάδα που συνέχισε τη μελέτη διαπίστωσε ότι δύο τύποι χημειοθεραπείας ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικοί σε όγκους με τη συγκεκριμένη γενετική αλλοίωση. Το σημαντικό είναι ότι τα φάρμακα αυτά είναι ήδη εγκεκριμένα τόσο για ανθρώπινη όσο και για κτηνιατρική χρήση, γεγονός που θα μπορούσε να επιταχύνει τη μεταφορά της γνώσης από το ένα πεδίο στο άλλο.
Ο καθηγητής Harikrishna Nakshatri από το Indiana University, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα, τόνισε ότι τα δεδομένα αυτά μπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση του πώς οι περιβαλλοντικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με τα γονίδια και πυροδοτούν την ανάπτυξη καρκίνου.
Μια διπλή νίκη: για ανθρώπους και ζώα
Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται στη φιλοσοφία της «One Health», της ιδέας ότι η ανθρώπινη και η ζωική υγεία είναι αλληλένδετες. Η πρόοδος στη μία μπορεί να ωφελήσει την άλλη.
Στόχος των ερευνητών δεν είναι μόνο η πρόοδος στην ανθρώπινη ιατρική. Η καλύτερη κατανόηση των γενετικών μηχανισμών θα μπορούσε να οδηγήσει και σε πιο στοχευμένες, αποτελεσματικές θεραπείες για τις ίδιες τις γάτες.
