Επηρεάζεται ο εγκέφαλος από τις ιογενείς λοιμώξεις; Οι επιστήμονες λένε πως ναι. Μάλιστα, αυτές μπορεί να αφήσουν μακροχρόνια σημάδια στη μνήμη και στις γνωστικές λειτουργίες, διαταράσσοντας την ισορροπία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Συγκεκριμένα, μια πρόσφατη εκτενής έρευνα έδειξε ότι συγκεκριμένες φλεγμονώδεις αντιδράσεις του ανοσοποιητικού μπορούν να επιβραδύνουν τη νοητική επεξεργασία και να επηρεάσουν τη μνήμη σε διάφορες ιογενείς ασθένειες. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Neuroscience & Biobehavioral Reviews.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης
Όταν ένας ιός εισβάλλει στον οργανισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιεί έναν μηχανισμό άμυνας που περιλαμβάνει πολλά κύτταρα και χημικούς «αγγελιοφόρους». Μερικοί από αυτούς είναι ένας τύπος μικρών πρωτεϊνών που ενεργοποιούν τη φλεγμονή, ώστε να καταπολεμηθεί η λοίμωξη. Συνήθως, μόλις περάσει η απειλή, ο οργανισμός απελευθερώνει αντιφλεγμονώδη σήματα για να επαναφέρει την ισορροπία. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή η αντίδραση δεν «απενεργοποιείται» σωστά, προκαλώντας παρατεταμένη φλεγμονή στο σώμα.
Όταν ο εγκέφαλος γεμίζει από… «όμίχλη»
Οι γιατροί παρατηρούν συχνά αυτό το φαινόμενο σε άτομα που αναρρώνουν από ιούς όπως ο COVID-19. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν το λεγόμενο «brain fog», δηλαδή δυσκολία συγκέντρωσης, πιο αργή σκέψη και προβλήματα μνήμης.
Πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος
Διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου είναι υπεύθυνες για διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες. Ο εγκεφαλικός φλοιός σχετίζεται με τη σύνθετη σκέψη και την αποθήκευση της μνήμης, ενώ κάποιες περιοχές του εγκεφάλου ρυθμίζουν τη μάθηση κινήσεων και τις συναισθηματικές αντιδράσεις. Παλαιότερες έρευνες έδειξαν ότι η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού μπορεί να προκαλέσει συμπεριφορικές αλλαγές, όπως κόπωση και κοινωνική απόσυρση, μια αντίδραση που οι επιστήμονες αποκαλούν «sickness behavior».
Η ερευνητική ομάδα επιχείρησε να αξιολογήσει σε δείγμα 25.000 ενήλικων ασθενών συγκεκριμένες νοητικές λειτουργίες, όπως:
- επεισοδιακή μνήμη (ανάκληση προσωπικών εμπειριών)
- ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών
Εγκέφαλος και τα 4 μοτίβα που δείχνουν εξασθένησή του
Οι ερευνητές στην εν λόγω μελέτη εντόπισαν τέσσερα σαφή βιολογικά μοτίβα που συνδέονται με γνωστική εξασθένηση:
- Η επίμονη φλεγμονή συνδέεται με προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης.
- Ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού σχετίζονται με πιο αργή σκέψη και μειωμένη νοητική ευελιξία.
- Υψηλά επίπεδα πρωτεϊνών που συνδέθηκαν με χειρότερη μνήμη και επιβράδυνση της σκέψης.
- Αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων που συσχετίστηκαν επίσης με μειωμένη μνήμη και προσοχή.
Δεν σχετίζονται, ωστόσο, όλες οι ανοσολογικές αντιδράσεις με γνωστική επιδείνωση. Η μελέτη έδειξε ότι ορισμένοι δείκτες μπορεί να έχουν προστατευτική δράση.
Γιατί η ισορροπία του ανοσοποιητικού είναι κρίσιμη
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ισορροπία μεταξύ φλεγμονωδών και αντιφλεγμονωδών μηχανισμών είναι καθοριστική για τη μακροχρόνια υγεία του εγκεφάλου. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η ανοσολογική απόκριση διαφέρει από άτομο σε άτομο και αυτό που φαίνεται πιο σημαντικό είναι η ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών σημάτων φλεγμονής.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών ίσως οδηγήσει σε νέες θεραπείες. Στο μέλλον, οι γιατροί θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν ανοσολογικά προφίλ για να εντοπίζουν ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο επιταχυνόμενης γήρανσης του εγκεφάλου ή άνοιας και να παρεμβαίνουν έγκαιρα.
