Όταν η ζωή μοιάζει αβέβαιη, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να περιμένουν το χειρότερο. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι αρνητικοί ή απαισιόδοξοι, αλλά ότι ίσως προσπαθούν να προστατευτούν ή να προετοιμαστούν. Ο εγκέφαλος μπαίνει σε mode να περιμένει ότι όλα θα πάνε στραβά, ώστε -αν πράγματι γίνει αυτό- να ξέρει πώς να αντιδράσει.

Εγκέφαλος και «αρνητική προκατάληψη»

Ο εγκέφαλος έχει μια φυσική τάση που λέγεται «αρνητική προκατάληψη». Αυτό σημαίνει ότι εστιάζει πιο εύκολα σε κινδύνους, αντιδρά πιο έντονα σε απειλές και προσπαθεί να μας «προετοιμάσει» για το χειρότερο. Όταν βιώνουμε απογοητεύσεις, απώλειες ή αβεβαιότητα, το νευρικό μας σύστημα «μαθαίνει» να περιμένει αρνητικά αποτελέσματα.

Η σκέψη «ας περιμένω το χειρότερο» μοιάζει προστατευτική γιατί δίνει την αίσθηση ότι «δεν θα απογοητευτώ», «θα είμαι προετοιμασμένος», «δεν θα αιφνιδιαστώ». Είναι σαν μια ψυχολογική «πανοπλία».

Αυτή η στρατηγική συχνά μπορεί να μη λειτουργήσει με τον τρόπο που ελπίζουμε. Αντιθέτως, μπορεί να διπλασιάσει τον πόνο μας και να ζούμε την απογοήτευση πριν καν συμβεί και βέβαια ξανά, αν όντως συμβεί.

Ένας τέτοιος τρόπος σκέψης μπορεί να μας κάνει να παίρνουμε λιγότερα ρίσκα, να αποφεύγουμε ευκαιρίες, ακόμη και να απομακρυνόμαστε από τους άλλους. Νομίζουμε ότι είμαστε ρεαλιστές, αλλά στην πραγματικότητα περιορίζουμε τον εαυτό μας.

Η ελπίδα είναι μία σημαντική δεξιότητα που έχει ο εγκέφαλος

Η ελπίδα δεν είναι μάταιη. Δίνει κουράγιο και αισιοδοξία. Μάλιστα, σύμφωνα με τη θεωρία της ελπίδας του C. R. Snyder «η ελπίδα δεν είναι απλώς ευχή, είναι δεξιότητα» που περιλαμβάνει:

  • στόχους
  • τρόπους για να τους πετύχουμε
  • κίνητρο να προχωρήσουμε

Η ελπίδα δεν αγνοεί την πραγματικότητα, μας βοηθά να κινηθούμε μέσα σε αυτή, αντί να καθηλωθούμε.

Πώς να ξεφύγει ο εγκέφαλος από το «χειρότερο σενάριο»

Οι παρακάτω στρατηγικές μάς βοηθούν να μην κάνουμε τις χειρότερες δυνατές σκέψεις:

1. Ρυθμίστε πρώτα το σώμα

Δοκιμάστε να αναπνεύσετε σωστά και αργά. Όταν ηρεμεί το σώμα, η σκέψη συνήθως γίνεται πιο καθαρή.

2. Ξεχωρίστε την προετοιμασία από την εμμονή

Προετοιμασία σημαίνει «σκέφτομαι λύσεις», εμμονή σημαίνει «επαναλαμβάνω το ίδιο αρνητικό σενάριο». Αναρωτηθείτε «με βοηθά αυτό να δράσω ή απλώς με αγχώνει;»

3. Σκεφτείτε πιθανότητες, όχι μόνο δυνατότητες

Αντί για την ερώτηση «Κι αν πάει στραβά;», ρωτήστε τον εαυτό σας «Πόσο πιθανό είναι αυτό πραγματικά;». Ο εγκέφαλος συχνά μπερδεύει το «μπορεί να συμβεί» με το «είναι πιθανό».

4. Δεν είναι όλα «άσπρο-μαύρο»

Δημιουργήστε 3 εκδοχές:

  • χειρότερο σενάριο
  • καλύτερο σενάριο
  • πιο πιθανό σενάριο

Αυτό είναι μια καλή στρατηγική για να μειώσετε τη σκέψη «άσπρο-μαύρο».

5. Εστιάστε σε αυτό που ελέγχετε

Χωρίστε την κατάσταση σε:

  • «δεν ελέγχω»
  • «ελέγχω λίγο»
  • «ελέγχω πλήρως»

Κάντε μία μικρή ενέργεια για κάτι που ελέγχετε πλήρως.

Το να περιμένετε το χειρότερο μπορεί να φαίνεται ασφαλές, αλλά σας κρατά «κολλημένους» σε κατάσταση άμυνας. Ελπίδα δεν σημαίνει να αγνοούμε τον κίνδυνο. Σημαίνει να αφήνουμε χώρο και για το καλό ενδεχόμενο.