Το Αλτσχάιμερ πρόκειται για μια προοδευτική νευροεκφυλιστική νόσος που εξελίσσεται αργά, «σιωπηλά» συχνά για δεκαετίες, πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα. Μέχρι σήμερα, η επιστημονική κοινότητα γνώριζε ότι η νόσος έχει μια μακρά προκλινική φάση. Αυτό που δεν ήταν σαφές όμως, είναι πόσο νωρίς μπορεί να αρχίσει να αφήνει μετρήσιμα ίχνη στον οργανισμό.
Η νέα ανάλυση που βασίστηκε σε δεδομένα της Dunedin Study, μία από τις πιο μακροχρόνιες και αξιόπιστες ερευνητικές προσπάθειες παγκοσμίως, φέρνει στο φως ενδείξεις ότι τα πρώτα σημάδια της νόσου ίσως να εμφανίζονται πολύ νωρίτερα απ’ όσο πιστεύαμε, ακόμη και στα 45 έτη.
Ο βιοδείκτης που «μιλά» πρώτος
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στην πρωτεΐνη pTau181, έναν βιοδείκτη που συνδέεται στενά με τις παθολογικές διεργασίες της νόσου Αλτσχάιμερ. Στη μελέτη, οι συμμετέχοντες (όλοι 45 ετών) κλήθηκαν να αναφέρουν αν έχουν παρατηρήσει αλλαγές στη μνήμη ή στις νοητικές τους δεξιότητες. Παράλληλα, έγινε αιμοληψία για τη μέτρηση της pTau181.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, όσοι ανέφεραν ανησυχίες για τη μνήμη εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα pTau181 στο αίμα. Πρόκειται για μια συσχέτιση που μέχρι σήμερα είχε παρατηρηθεί κυρίως σε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η νόσος ίσως αφήνει τα πρώτα της ίχνη πολύ νωρίτερα από την κλινική διάγνωση.
Τι δεν έδειξε η μελέτη για τη νόσο Αλτσχάιμερ
Παρά τη συσχέτιση με τις αναφορές μνήμης, τα επίπεδα pTau181 δεν συνδέθηκαν με αποτελέσματα γνωστικών τεστ ούτε με ευρήματα από μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, είτε ότι η pTau181 αυξάνεται πολύ νωρίς, πριν εμφανιστούν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο, είτε ότι η αύξησή της στα 45 δεν σχετίζεται ακόμη με πραγματικό κίνδυνο Αλτσχάιμερ και αποκτά διαγνωστική αξία μόνο σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι ερευνητές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την ίδια ομάδα συμμετεχόντων, ώστε να δουν πώς εξελίσσονται τα ευρήματα με την πάροδο του χρόνου.
Η σημασία της μέσης ηλικίας
Οι περισσότεροι άνθρωποι διαγιγνώσκονται με άνοια μετά τα 70, γι’ αυτό και ο εντοπισμός πιθανών ενδείξεων για το Αλτσχάιμερ ήδη 25 χρόνια νωρίτερα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πορεία της νόσου. Οι σύγχρονες θεραπείες, όσο ενθαρρυντικές κι αν είναι, δεν μπορούν να αναστρέψουν τη βλάβη, εξηγούν οι ερευνητές.
Στην καλύτερη περίπτωση επιβραδύνουν την εξέλιξή της, και αυτό μόνο όταν χορηγούνται πολύ νωρίς. Έτσι, η αναγνώριση των πρώτων ενδείξεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σε μια ηλικία όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα υποψιάζονταν ότι κάτι μπορεί να συμβαίνει.
Πιο έγκαιρος εντοπισμός του Αλτσχάιμερ
Οι διαγνωστικές μέθοδοι για την νόσο του Αλτσχάιμερ έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια. Η αναζήτηση αιματολογικών βιοδεικτών έχει ανοίξει τον δρόμο για μια πιο απλή και ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για τον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο πολύ πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Η έγκαιρη ανίχνευση δίνει τη δυνατότητα για παρεμβάσεις που μπορούν να καθυστερήσουν ή να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, από την ενίσχυση της σωματικής δραστηριότητας και τη διατήρηση ενεργής κοινωνικής ζωής μέχρι την αντιμετώπιση παραγόντων όπως η υπέρταση ή η απώλεια ακοής. Όσο νωρίτερα εφαρμοστούν αυτές οι παρεμβάσεις, τόσο μεγαλύτερο μπορεί να είναι το όφελος για την υγεία του εγκεφάλου, σημειώνουν οι ερευνητές.
