Πόσες φορές έχεις πιάσει τον εαυτό σου να ανοίγει το κινητό ενώ δουλεύει, να αλλάζει συνεχώς καρτέλες στον υπολογιστή ή να χάνει την προσοχή του μέσα σε λίγα λεπτά; Η δυσκολία στη συγκέντρωση δεν είναι απλώς προσωπικό πρόβλημα ή έλλειψη πειθαρχίας. Σύμφωνα με σύγχρονες ψυχολογικές έρευνες, ο τρόπος ζωής μας και η συνεχής έκθεση σε πληροφορίες επηρεάζουν άμεσα την ικανότητά μας να διατηρούμε την προσοχή μας.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Έρευνα έδειξε ότι οι ενήλικες παραμένουν συγκεντρωμένοι σε μία εργασία κατά μέσο όρο μόλις τρία λεπτά πριν διακοπούν ή αλλάξουν δραστηριότητα. Τα δεδομένα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά στους φοιτητές. Μελέτη διαπίστωσε ότι οι φοιτητές αλλάζουν δραστηριότητα κάθε 19 δευτερόλεπτα κατά μέσο όρο όταν χρησιμοποιούν υπολογιστή. Μάλιστα, το 75% του περιεχομένου που παρακολουθούσαν παρέμενε στην οθόνη τους λιγότερο από ένα λεπτό.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι κάθε φορά που αλλάζουμε εργασία -ακόμη και για λίγα δευτερόλεπτα ώστε να απαντήσουμε σε ένα μήνυμα- ο εγκέφαλος πληρώνει ένα «κόστος εναλλαγής», το λεγόμενο switch cost effect. Αυτό σημαίνει μειωμένη αποδοτικότητα, περισσότερα λάθη και χαμηλότερη συγκέντρωση.
Η υπερφόρτωση πληροφοριών μειώνει τη συγκέντρωση
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η υπερβολική ποσότητα επιλογών και πληροφοριών που δεχόμαστε καθημερινά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν οι άνθρωποι καλούνται να επεξεργαστούν πολλές επιλογές, εμφανίζουν χαμηλότερο αυτοέλεγχο, περισσότερη αναβλητικότητα και μικρότερη επιμονή στις επόμενες εργασίες. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος κουράζεται από τη συνεχή λήψη αποφάσεων και την ασταμάτητη ροή πληροφοριών.
Παράλληλα, τα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα λειτουργούν πλέον με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς σε σχέση με παλιότερα. Οι ειδήσεις αλλάζουν διαρκώς, τα βίντεο γίνονται όλο και πιο σύντομα και η προσοχή μας εκπαιδεύεται να μετακινείται συνεχώς από το ένα ερέθισμα στο άλλο.
Το στρες κάνει τα πράγματα χειρότερα
Οι ειδικοί τονίζουν ότι το αυξημένο άγχος επηρεάζει σημαντικά την προσοχή. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of personality and social psychology, διαπιστώθηκε πως περίπου το 37-49% των ενηλίκων δηλώνει ότι αισθάνεται στρες καθημερινά, ποσοστό που έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 20 χρόνια.
Σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα, τα ποσοστά αγχώδους διαταραχής αυξάνονται επίσης, κατά 52% στα νέα περιστατικά άγχους στους νεαρούς ενήλικες από το 1990 και έπειτα.
Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τη συγκέντρωση
Οι ψυχολόγοι προτείνουν μερικές πρακτικές κινήσεις:
- απομάκρυνση κινητού όταν χρειάζεται συγκέντρωση
- περιορισμός ειδοποιήσεων
- τακτικά διαλείμματα σε συγκεκριμένα σημεία
- μείωση στρες μέσω ξεκούρασης ή άσκησης
- ενασχόληση με δραστηριότητες που έχουν ξεκάθαρο στόχο και προσωπικό νόημα
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι όταν μια δραστηριότητα μας ενδιαφέρει πραγματικά και απαιτεί τη σωστή ισορροπία πρόκλησης και ικανότητας, μπορούμε να μπούμε σε κατάσταση «flow», δηλαδή βαθιάς συγκέντρωσης και απόδοσης.
Σε έναν κόσμο γεμάτο περισπασμούς, η προσοχή έχει γίνει πολύτιμη δεξιότητα. Και ίσως το σημαντικότερο βήμα είναι να μάθουμε ξανά να δίνουμε χρόνο σε ένα πράγμα τη φορά.
