Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες πίστευαν ότι γνώριζαν καλά τον ρόλο μιας σημαντικής πρωτεΐνης που συμμετέχει στην καύση του λίπους. Πρόκειται για την ορμονοευαίσθητη λιπάση (HSL), ένα ένζυμο που βοηθά τον οργανισμό να «σπάει» το αποθηκευμένο λίπος όταν χρειάζεται ενέργεια, όπως στη νηστεία ή κατά τη διάρκεια της άσκησης. Σήμερα όμως, νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι η HSL κάνει πολύ περισσότερα από αυτό. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η πρωτεΐνη αυτή δεν δρα μόνο στην καύση του λίπους, αλλά παίζει και έναν σημαντικό προστατευτικό ρόλο μέσα στα ίδια τα λιποκύτταρα.

Η ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism, αλλάζει σε μεγάλο βαθμό όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τον μεταβολισμό του λίπους και ίσως βοηθήσει στο μέλλον στην καλύτερη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, του διαβήτη τύπου 2 και άλλων μεταβολικών νοσημάτων.

Τα λιποκύτταρα δεν είναι απλές «αποθήκες» λίπους

Συχνά αντιμετωπίζουμε το λίπος σαν κάτι παθητικό, σαν μια απλή αποθήκη θερμίδων. Στην πραγματικότητα όμως, ο λιπώδης ιστός είναι ιδιαίτερα ενεργός και επηρεάζει πολλές λειτουργίες του σώματος.

Τα λιποκύτταρα αποθηκεύουν ενέργεια με τη μορφή λίπους και την απελευθερώνουν όταν ο οργανισμός τη χρειάζεται. Σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχει η HSL, διασπώντας τα τριγλυκερίδια σε λιπαρά οξέα που χρησιμοποιούνται ως «καύσιμο».

Για χρόνια, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι αν αφαιρεθεί η HSL, το σώμα δεν θα μπορεί να διασπάσει σωστά το λίπος και έτσι θα οδηγηθεί σε παχυσαρκία. Όμως συνέβη το αντίθετο.

Η μεγάλη ανακάλυψη μέσα στον πυρήνα του κυττάρου

Ερευνητές από το Institute of Cardiovascular and Metabolic Diseases του Πανεπιστημίου της Τουλούζης προσπάθησαν να καταλάβουν γιατί η έλλειψη της HSL προκαλεί διάσπαση του λιπώδους ιστού αντί για αύξηση του λίπους.

Τότε ανακάλυψαν κάτι εντελώς απρόσμενο: η HSL βρισκόταν και μέσα στον πυρήνα των λιποκυττάρων.

Ο πυρήνας είναι το «κέντρο ελέγχου» του κυττάρου, εκεί όπου βρίσκεται το DNA και ρυθμίζονται βασικές λειτουργίες, όπως η ανάπτυξη, η επιδιόρθωση και ο μεταβολισμός.

Η παρουσία της HSL στον πυρήνα δείχνει ότι η πρωτεΐνη αυτή δεν συμμετέχει μόνο στην καύση λίπους, αλλά και στη διατήρηση της υγείας των ίδιων των λιποκυττάρων.

Ο ερευνητής Jérémy Dufour εξηγεί ότι μέσα στον πυρήνα η HSL συνεργάζεται με άλλες πρωτεΐνες ώστε να διατηρείται η σωστή ποσότητα και η καλή λειτουργία του λιπώδους ιστού.

Η πρωτεΐνη που προστατεύει τα «εργοστάσια ενέργειας» των κυττάρων

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η HSL φαίνεται να επηρεάζει τα μιτοχόνδρια — τα οποία συχνά αποκαλούνται «εργοστάσια ενέργειας» των κυττάρων — αλλά και την εξωκυττάρια μήτρα, δηλαδή το «υποστηρικτικό πλαίσιο» που βοηθά τους ιστούς να διατηρούν τη δομή τους.

Όταν αυτά τα συστήματα δεν λειτουργούν σωστά, αυξάνεται ο κίνδυνος:

  • παχυσαρκίας,
  • φλεγμονής,
  • μεταβολικών διαταραχών.

Η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι η HSL συμβάλλει συνολικά στην υγεία των λιποκυττάρων και όχι μόνο στην καύση θερμίδων.

Μια πρωτεΐνη με δύο διαφορετικούς ρόλους

Η νέα μελέτη έδειξε ότι η HSL αλλάζει ρόλο ανάλογα με το σημείο του κυττάρου όπου βρίσκεται.

Στα λιποσταγονίδια δρα σαν ένζυμο που «σπάει» το αποθηκευμένο λίπος ώστε να παραχθεί ενέργεια.

Στον πυρήνα όμως λειτουργεί περισσότερο σαν «ρυθμιστής», βοηθώντας τα λιποκύτταρα να παραμένουν υγιή και λειτουργικά.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι η θέση της πρωτεΐνης αλλάζει ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού. Κατά τη νηστεία ή την έντονη ανάγκη για ενέργεια, η αδρεναλίνη ενεργοποιεί την HSL και την οδηγεί έξω από τον πυρήνα ώστε να βοηθήσει στην καύση λίπους.

Γιατί είναι σημαντική αυτή η ανακάλυψη

Η νέα αυτή γνώση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία στο μέλλον.

Μέχρι σήμερα, πολλές θεραπείες επικεντρώνονταν κυρίως στη μείωση του σωματικού λίπους. Όμως η έρευνα δείχνει ότι εξίσου σημαντικό είναι να παραμένει υγιής και λειτουργικός ο ίδιος ο λιπώδης ιστός.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι ο λιπώδης ιστός λειτουργεί σαν ένα πολύπλοκο «όργανο επικοινωνίας», το οποίο επηρεάζει τον εγκέφαλο, το ήπαρ, τους μύες και το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω ορμονών και χημικών σημάτων.

Όταν τα λιποκύτταρα δυσλειτουργούν, επηρεάζεται ολόκληρος ο οργανισμός, όχι μόνο το βάρος.

Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η καλύτερη κατανόηση της HSL και του τρόπου με τον οποίο προστατεύει τα λιποκύτταρα θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες για την παχυσαρκία και τις μεταβολικές ασθένειες.