Πολλοί άνθρωποι ξεκινούν έναν στόχο με ενθουσιασμό. Nα γυμνάζονται πιο συχνά, να τρέφονται καλύτερα, να αποκτήσουν μια νέα δεξιότητα ή να βελτιώσουν τις σχέσεις τους. Ωστόσο, όταν προσπαθούν να αξιολογήσουν το πώς πήγε η πρόοδός τους, συχνά βασίζονται στο ένστικτο και την αίσθησή τους. Το πρόβλημα είναι ότι η ανθρώπινη αντίληψη δεν είναι πάντα αξιόπιστος οδηγός.
Πρόοδος και «ρομαντική αναδρομή»
Σύμφωνα με τη συμπεριφορική επιστήμη, οι άνθρωποι τείνουν να θυμούνται το παρελθόν πιο θετικά απ’ ό,τι το βίωσαν πραγματικά. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «ρομαντική αναδρομή».
Όταν κοιτάζουμε πίσω σε έναν μήνα προσπαθειών, συνήθως θυμόμαστε τις ημέρες που πετύχαμε τον στόχο μας και ξεχνάμε πιο εύκολα τις στιγμές που δεν τα καταφέραμε. Έτσι δημιουργείται η εντύπωση ότι έχουμε σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο από όση δείχνουν τα πραγματικά δεδομένα.
Τα κίνητρα αλλάζουν χωρίς να το καταλαβαίνουμε
Ένας ακόμη λόγος που δυσκολευόμαστε να αξιολογήσουμε την πρόοδό μας είναι ότι τα κίνητρα δεν παραμένουν σταθερά. Μεταβάλλονται αργά και σταδιακά, συχνά πριν εμφανιστούν αλλαγές στη συμπεριφορά μας.
Ο ενθουσιασμός που νιώθαμε στην αρχή μιας προσπάθειας μπορεί να έχει αρχίσει να μειώνεται χωρίς να το αντιληφθούμε. Επειδή αυτή η αλλαγή συμβαίνει σταδιακά, έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι νιώθουμε περίπου το ίδιο όπως πάντα, κάτι που συχνά δεν ισχύει.
Η πρόθεση δεν είναι το ίδιο με τη δράση
Πολλές φορές συγχέουμε τις καλές προθέσεις με την πραγματική συμπεριφορά. Το ότι θέλουμε να αλλάξουμε ή ότι πιστεύουμε πως προσπαθούμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάνουμε όσα απαιτούνται για να πετύχουμε τον στόχο μας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει συχνά ένα κενό ανάμεσα σε αυτό που σκοπεύουμε να κάνουμε και σε αυτό που τελικά κάνουμε στην πράξη. Χωρίς κάποια μορφή καταγραφής, είναι εύκολο να χάσουμε την πραγματική εικόνα.
Πρόοδος και η σημασία της καταγραφής
Έρευνες έχουν δείξει ότι η συστηματική καταγραφή εμπειριών και συμπεριφορών μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την αυτογνωσία. Όταν γράφουμε συγκεκριμένα τι κάναμε, πώς νιώσαμε και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσαμε, μετατρέπουμε τις αόριστες εντυπώσεις σε χρήσιμες πληροφορίες. Αυτή η διαδικασία βοηθά να εντοπίσουμε τόσο τα σημεία όπου υστερούμε όσο και τις μικρές επιτυχίες που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητες.
Μικρές νίκες και πρόοδος
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social and Personality Psychology Compass έδειξε ότι ο σημαντικότερος παράγοντας καθημερινής παρακίνησης δεν είναι οι ανταμοιβές ή οι έπαινοι, αλλά η αίσθηση ότι προοδεύουμε σε κάτι που έχει νόημα για εμάς.
Ακόμη και μικρά βήματα μπορούν να ενισχύσουν το κίνητρο και τη συνέπεια, αρκεί να τα αναγνωρίζουμε. Η πρόοδος που δεν παρατηρείται δύσκολα λειτουργεί ως πηγή ενθάρρυνσης.
Δείτε την πρόοδό σας πιο καθαρά
Η αυτοαξιολόγηση δεν χρειάζεται να βασίζεται σε εικασίες. Η τακτική καταγραφή στόχων, η παρακολούθηση της συμπεριφοράς και η ειλικρινής ανασκόπηση μπορούν να προσφέρουν μια πιο ρεαλιστική εικόνα.
Ίσως ανακαλύψετε ότι δεν προχωράτε όσο πιστεύατε. Ίσως όμως διαπιστώσετε και το αντίθετο. Ότι έχετε κάνει σημαντικά βήματα, τα οποία θεωρούσατε πολύ μικρά για να μετρήσουν. Η πραγματική πρόοδος δεν χρειάζεται να είναι θεαματική, αρκεί να είναι σταθερή και ορατή.
