Οι επιστήμονες φαίνεται να εντόπισαν έναν κρίσιμο λόγο που οι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους με χρόνια νεφρική νόσο χάνουν τελικά τη ζωή τους από καρδιακές επιπλοκές. Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι οι κατεστραμμένοι νεφροί απελευθερώνουν μια ουσία στο αίμα που πλήττει άμεσα την καρδιά.

Η ανακάλυψη, από ερευνητές του UVA Health και του Mount Sinai, μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν νωρίτερα τους ασθενείς που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, ανοίγοντας τον δρόμο για θεραπείες που θα αποτρέπουν ή θα επιβραδύνουν την καρδιακή ανεπάρκεια σε άτομα με νεφρική νόσο.

«Η νεφρική και η καρδιακή νόσος συχνά εξελίσσονται σιωπηλά, γι’ αυτό και εντοπίζονται όταν η βλάβη έχει ήδη προχωρήσει», δήλωσαν οι ερευνητές. «Τα ευρήματά μας μπορούν να βοηθήσουν στον έγκαιρο εντοπισμό ασθενών που κινδυνεύουν από καρδιακή ανεπάρκεια, επιτρέποντας πιο άμεση παρέμβαση και καλύτερα αποτελέσματα».

Η απειλή για την καρδιά πίσω από την νεφρική νόσο

Η χρόνια νεφρική νόσος επηρεάζει σχεδόν 800 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η πάθηση είναι ιδιαίτερα συχνή σε άτομα με άλλα προβλήματα υγείας: περίπου 1 στους 3 ασθενείς με διαβήτη και 1 στους 5 με υπέρταση εμφανίζουν επίσης νεφρική νόσο.

Οι γιατροί γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι η χρόνια νεφρική νόσος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα συνδέονται στενά, με τη σοβαρότερη νεφρική βλάβη να σχετίζεται με χειρότερα καρδιακά αποτελέσματα. Ωστόσο, η ακριβής αιτία αυτής της σχέσης δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί. Πολλοί ασθενείς έχουν κοινούς παράγοντες κινδύνου, όπως παχυσαρκία και υψηλή αρτηριακή πίεση, κάτι που κάνει πιο περίπλοκο τον εντοπισμό του κατά πόσο οι ίδιοι οι νεφροί συμβάλλουν άμεσα στη βλάβη της καρδιάς.

Ο νεφρικός παράγοντας για την βλάβη στην καρδιά

Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές δεν είχαν καταφέρει να εντοπίσουν έναν παράγοντα που να προέρχεται αποκλειστικά από τους νεφρούς και να βλάπτει άμεσα την καρδιά. Η νέα μελέτη όμως, που δημοσιεύθηκε στο Circulation, αποκαλύπτει έναν ξεκάθαρο ένοχο. Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, οι ασθενείς με νεφρική νόσο φαίνεται να απελευθερώνουν στην κυκλοφορία μικροσκοπικά σωματίδια, γνωστά ως «εξωκυτταρικά κυστίδια».

Τα εξωκυτταρικά κυστίδια παράγονται σχεδόν από όλα τα κύτταρα και λειτουργούν ως αγγελιοφόροι, μεταφέροντας πρωτεΐνες και άλλα μόρια από κύτταρο σε κύτταρο. Στη χρόνια νεφρική νόσο, όμως, αυτά τα κυστίδια μεταφέρουν μικρά, μη κωδικοποιητικά RNA, τα οποία, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι επιβλαβή για τον καρδιακό ιστό.

Ενδείξεις από το εργαστήριο και τους ασθενείς

Σε πειραματόζωα, η παρεμπόδιση της κυκλοφορίας αυτών των εξωκυτταρικών κυστιδίων οδήγησε σε αισθητή βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας και σε μείωση των ενδείξεων καρδιακής ανεπάρκειας. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε επίσης δείγματα πλάσματος αίματος από άτομα με χρόνια νεφρική νόσο και από υγιείς εθελοντές. Επιβλαβή εξωκυτταρικά κυστίδια εντοπίστηκαν στους ασθενείς με νεφρική νόσο, αλλά όχι στους υγιείς συμμετέχοντες.

«Οι γιατροί πάντα αναρωτιούνταν πώς επικοινωνούν μεταξύ τους όργανα όπως οι νεφροί και η καρδιά. Παρατηρήσαμε ότι τα κυστίδια που προέρχονται από τους νεφρούς μπορούν να φτάσουν στην καρδιά και να είναι επιβλαβή», δήλωσαν οι ερευνητές. «Μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε αυτή την επικοινωνία».

Προς την έγκαιρη ανίχνευση και τις νέες θεραπείες

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι στο μέλλον θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια εξέταση αίματος που θα εντοπίζει τα άτομα με χρόνια νεφρική νόσο που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών καρδιακών προβλημάτων. Οι ερευνητές ενδέχεται επίσης να μπορέσουν να σχεδιάσουν θεραπείες που θα μπλοκάρουν ή θα εξουδετερώνουν αυτά τα κυκλοφορούντα εξωκυτταρικά κυστίδια, περιορίζοντας την επιβλαβή τους δράση στην καρδιά.

«Ελπίζουμε να αναπτύξουμε νέους βιοδείκτες και θεραπευτικές επιλογές για τους νεφροπαθείς που κινδυνεύουν από καρδιοπάθειες», ανέφεραν οι ερευνητές. «Ιδανικά, η δουλειά μας θα βελτιώσει την εξατομικευμένη ιατρική για τους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια, ώστε ο καθένας να λαμβάνει ακριβώς τη θεραπεία που χρειάζεται».