Δεν είναι και λίγα τα πράγματα στην καθημερινή μας ζωή που μπορούν να μας προκαλέσουν άγχος. Άλλα αφορούν μικροπροβλήματα ενώ άλλα, πιο σοβαρές καταστάσεις. Άλλα είναι ορατά, αλλά πάλι λιγότερο. Όλα όμως, με μια ψύχραιμη αντιμετώπιση και με την κατάλληλη υποστήριξη, μπορούν να ξεπεραστούν. Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης είναι σίγουρα ένα από αυτά που διορθώνεται και μάλιστα, εύκολα.
Η υπερκατανάλωση καφεΐνης μπορεί να επιταχύνει τους παλμούς της καρδιάς, να διαταράξει τον ύπνο μας και να μας προκαλέσει ναυτία. Κάποιοι άνθρωποι βιώνουν ακόμη και πανικούς όταν καταναλώνουν υπερβολική ποσότητα. Εν τω μεταξύ, υπάρχουν πολλές «κρυφές» πηγές καφεΐνης που αν προστεθούν κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορούν να οδηγήσουν από έναν τονωτικό «ανεφοδιασμό» του οργανισμού σε πολύ άγχος. Δεν είναι δηλαδή μόνο ο καφές ή το τσάι που πίνετε το πρωί, αλλά και πολλά ροφήματα, ακόμη και κάποιες τσίχλες, που περιέχουν καφεΐνη. Επίσης, η σοκολάτα, και ειδικά η μαύρη, είναι μια ακόμα πηγή.
Όσον αφορά τον καφέ, το είδος του καβουρδίσματος καθώς και ο τρόπος παρασκευής του επηρεάζει την ποσότητα της καφεΐνης που περιέχει το ρόφημα. Για παράδειγμα, όσο περισσότερο βράζετε τον καφέ, τόσο περισσότερη καφεΐνη εξάγεται. Γενικά, το τσάι περιέχει λιγότερη καφεΐνη από τον καφέ και το πράσινο τσάι περιέχει λιγότερη από το μαύρο. Το τσάι, ειδικά το πράσινο, περιέχει επίσης συστατικά που αντισταθμίζουν ορισμένα από τα ενεργοποιητικά αποτελέσματα της καφεΐνης, όπως τα φλαβονοειδή, επομένως είναι γενικά ένα πιο χαλαρωτικό ρόφημα.
Ορισμένα άτομα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις επιπτώσεις της καφεΐνης. Αυτό συμβαίνει επειδή κάποιοι οργανισμοί διασπούν την καφεΐνη γρήγορα, ενώ άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να την διασπάσουν, με αποτέλεσμα να παραμένει στο σώμα τους για περισσότερο χρόνο. Άλλες γενετικές παραλλαγές κάνουν κάποια άτομα πιο ευάλωτα στις διαταραχές ύπνου και τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις της καφεΐνης. Όσοι π.χ. την μεταβολίζουν αργά είναι πιο επιρρεπείς σε έμφραγμα του μυοκαρδίου (καρδιοπάθεια) και υπέρταση με χαμηλότερες δόσεις καφεΐνης από ό,τι τα άτομα που την μεταβολίζουν αργά.
Τα καλά της καφεΐνης
Ένα ωφέλιμο αποτέλεσμα της καφεΐνης είναι η βελτίωση της αντοχής, αλλά και εδώ, τα γονίδια κάνουν τη διαφορά. Μελέτες δείχνουν ότι η αντοχή στην άσκηση βελτιώνεται καλύτερα σε όσους μεταβολίζουν την καφείνη γρήγορα, αν την καταναλώσουν μία ώρα πριν την προπόνηση, ενώ όσοι την μεταβολίζουν αργά, πρέπει να την καταναλώσουν δύο ώρες πριν την άσκηση για να υπάρξει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο χρόνος κατανάλωσης γενικά, έχει επίσης σημασία για τις παρενέργειες.
Άλλο ένα θετικό είναι ότι η καφεΐνη μπορεί να μας κρατήσει ξύπνιους και σε εγρήγορση όταν πρέπει να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι ή αισθανόμαστε υπνηλία. Βέβαια, μέχρι ένα σημείο.
Η καφεΐνη μπορεί επιπλέον να ενισχύσει τη διάθεση, τη σκέψη, τη μάθηση και τη μνήμη.
Τέλος, θεωρείται ότι είναι νευροπροστατευτική και μπορεί να προστατεύει από νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως το Πάρκινσον και η άνοια.
Πώς άραγε καταφέρνουμε τελικά να αποκομίσουμε μόνο τα οφέλη της;
Κατανάλωση χωρίς άγχος
Ιδανικά, μην ξεπερνάτε τις δύο κούπες καφέ την ημέρα. Αν πιείτε περισσότερες από τέσσερις, μπορεί να αρχίσετε να αντιμετωπίζετε τις αρνητικές επιπτώσεις.
Ο καφές χωρίς καφεΐνη περιέχει πολύ μικρή ποσότητα ενώ το τσάι έχει λιγότερη καφεΐνη από τον καφέ, αλλά αρκετή για να σας επηρεάσει αν πιείτε πολλά φλιτζάνια.
Αν σας αρέσουν οι σοκολάτες, η μαύρη σοκολάτα περιέχει, όπως είπαμε, αρκετή καφεΐνη, ενώ η γάλακτος πολύ λιγότερη. Βέβαια, η μαύρη έχει και πολλά ωφέλιμα συστατικά, επομένως προτιμήστε την, αλλά με μέτρο.
Με απλά λόγια, αν συνδυάσετε καφέ, ένα ενεργειακό ρόφημα και μια μεγάλη σοκολάτα μέσα στην ημέρα, μπορεί να έχετε ξεπεράσει την ποσότητα καφεΐνης που είναι υγιής για το σώμα σας.
Γενικά, αν παρατηρείτε ότι το άγχος σας αυξάνεται ή έχετε προβλήματα στον ύπνο, μειώστε την κατανάλωση και προτιμήστε πιο ήπιες επιλογές.
Δεν είναι βέβαια τα πράγματα ίδια για όλους. Πέραν του ρυθμού που μεταβολίζει κανείς την καφείνη, η ηλικία, το βάρος, το φύλο, μια εγκυμοσύνη, η παράλληλη κατανάλωση αλκοόλ κ.λπ., όλα έχουν σημασία.
Το πιο βασικό είναι πάντοτε να ακούτε το σώμα σας. Μήπως δεν κοιμάστε καλά το βράδυ; Μήπως πού και πού τρέμουν τα χέρια σας όταν σηκώνετε την κούπα να πιείτε; Υπάρχουν σημάδια, αρκεί να τους δώσετε προσοχή και να προχωρήσετε χωρίς άγχος, σε μικρές αλλαγές και αντικαταστάσεις.
