Ξυπνάτε το πρωί, πίνετε τον καφέ σας στο πόδι, ετοιμάζεστε για τη δουλειά και ανταλλάσσετε ένα στοιχειώδες «καλημέρα» προτού εξαφανιστεί ο καθένας στο δικό του παράλληλο κόσμο. Γυρίζοντας στο σπίτι, το ίδιο γνώριμο σκηνικό… Και εκεί ακριβώς, μέσα στη μονοτονία, εμφανίζεται η επικοινωνία σαν μικρή επανάσταση. Μια λέξη την κατάλληλη στιγμή, ένα αυθόρμητο χαμόγελο, μια απρόσμενη ερώτηση, αυτά είναι τα σπίρτα που αναζωπυρώνουν τη σύνδεση. Βρείτε αφορμές για να φλερτάρετε, να δείξετε o ένας στον άλλο ότι ακόμα και μέσα στην καθημερινή επανάληψη υπάρχει πάθος, γέλιο και παιχνίδι. Η επικοινωνία δεν είναι μόνο για να λύνει προβλήματα ή να ενώνει δυο προγράμματα. Όταν γίνεται σωστά, κρατά ζωντανό τον έρωτα, μετατρέπει τα βαρετά βράδια σε μικρές περιπέτειες και κάνει την κάθε μέρα μοναδική. Οι περισσότερες σχέσεις δεν διαλύονται από ένα μεγάλο γεγονός. Δεν τελειώνουν απότομα, ούτε από μια καθοριστική σύγκρουση. Αντίθετα, φθείρονται αργά, σχεδόν αθόρυβα, μέσα σε μια καθημερινότητα που επαναλαμβάνεται με μικρές παραλλαγές. Η οικειότητα γίνεται δεδομένη, η παρουσία του άλλου προβλέψιμη και η σχέση –σχεδόν ασυνείδητα– αρχίζει να λειτουργεί στον «αυτόματο πιλότο».
Η επιστήμη της ανθρώπινης συμπεριφοράς περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως συναισθηματική απευαισθητοποίηση. Όταν ο εγκέφαλος εκτίθεται επανειλημμένα στα ίδια ερεθίσματα, μειώνει την ένταση της αντίδρασής του. Πρόκειται για ένα μηχανισμό εξοικονόμησης ενέργειας, χρήσιμο για την επιβίωση, αλλά δυνητικά επικίνδυνο για τις σχέσεις. Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν η περιέργεια και η ζωντάνια μπορεί να εγκατασταθεί η αδιαφορία.
Η επικοινωνία είναι το κλειδί στις σχέσεις – Πείτε αυτό που νιώθετε προτού γίνει το «μπαμ!»
Μην περιμένετε να φτάσετε στα όριά σας για να το εκφράσετε.
Το συναίσθημα εμφανίζεται ώστε να σας δώσει ένα μήνυμα σχετικό με αυτό που συμβαίνει στο εδώ και τώρα. Μην το αγνοείτε. Όσο κάτι δεν λέγεται, συσσωρεύεται και βαραίνει τη σχέση.
Όταν δεν μιλάτε, το κάνει το σώμα για εσάς
Η σύγχρονη ψυχολογία συμφωνεί ότι τα συναισθήματα που δεν εκφράζονται δεν εξαφανίζονται. Αντίθετα, μετακινούνται. Εμφανίζονται ως σωματική κόπωση, ευερεθιστότητα, απόσταση ή ψυχρότητα. Πολλές φορές, το πρόβλημα δεν είναι το τι συμβαίνει στη σχέση, αλλά το ότι αυτό που συμβαίνει δεν λέγεται. Η έγκαιρη επικοινωνία λειτουργεί προληπτικά. Δεν αποσκοπεί στη δραματοποίηση, αλλά στη ρύθμιση.
Ακούστε για να καταλάβετε, όχι για να απαντήσετε
Ίσως συχνά προτρέχετε να απαντήσετε αυτό που ισχύει για εσάς, κάτι όμως που συχνά δίνει το μήνυμα στο/στη σύντροφό σας ότι τον/την αγνοείτε, προκαλώντας απογοήτευση και εκνευρισμό. Η ουσιαστική επικοινωνία χρειάζεται ενεργητική ακρόαση. Πολλές φορές ο άλλος μπορεί να θέλει απλά κατανόηση και συμπαράσταση.
Εκφράστε αυτό που επιθυμείτε κι ας το θεωρείτε «αυτονόητο»
Τίποτα δεν είναι πραγματικά αυτονόητο. Ο καθένας είναι μοναδικός και σκέφτεται διαφορετικά, θέλει διαφορετικά πράγματα. Μην αφήνετε κάτι να αιωρείται μόνο και μόνο επειδή «θα έπρεπε να το ξέρει, τόσα χρόνια είμαστε μαζί». Ο/η σύντροφός σας δεν μπορεί να μαντεύει τι νιώθετε αν δεν το επικοινωνείτε.
Θυμηθείτε τι σας έκανε να επιλέξετε αυτό τον άνθρωπο ως σύντροφο
Η καθημερινότητα, η κούραση και η ρουτίνα πολλές φορές θολώνουν τα νερά και σας κάνουν να ξεχνάτε ότι αυτός ο άνθρωπος κάποτε με κάποιον τρόπο σάς γοήτευσε και σας έκανε να αισθανθείτε πολύ όμορφα. Τι σας εντυπωσίασε; Τι ήταν αυτό πάνω του που σας ενέπνευσε εμπιστοσύνη και σιγουριά; Τι σας έκανε να πείτε «Ναι, με αυτό τον άνθρωπο φαντάζομαι τη ζωή μου»; Η υπενθύμιση δεν ακυρώνει τις δυσκολίες. Σας βοηθά να έρθετε ξανά κοντά και να τις αντιμετωπίσετε πιο λειτουργικά.
Να θυμάστε πάντα ότι καμία σχέση δεν δυναμώνει στη σιωπή. Ουσιαστική επικοινωνία είναι να υπάρχει χώρος να εκφράζονται όσα έχουμε στο μυαλό μας.
Ευχαριστούμε τη Χαρίκλεια Κωνσταντίνου, ψυχολόγο (MSc), συστημική υπαρξιακή ψυχοθεραπεύτρια, για τη συνεργασία
