Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περισσότεροι από 7 εκατομμύρια ηλικιωμένοι ζουν σήμερα με τη νόσο, ενώ ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί μέχρι το 2060. Ένα αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι οι γυναίκες επηρεάζονται συχνότερα και εμφανίζουν ταχύτερη γνωστική επιδείνωση.
Μια νέα έρευνα από τη Mayo Clinic εστιάζει σε έναν πιθανό λόγο: την άλφα-συνουκλεΐνη, μια πρωτεΐνη που σχετίζεται με τη νόσο του Πάρκινσον, η οποία φαίνεται να επιταχύνει την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open.
Η άλφα-συνουκλεΐνη στη νόσο Αλτσχάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ επιδεινώνει τη μνήμη, τη σκέψη και την καθημερινή λειτουργικότητα με την πάροδο του χρόνου. Αν και δεν υπάρχει θεραπεία, κάποια φάρμακα μπορούν να επιβραδύνουν την γνωστική έκπτωση και να ανακουφίσουν ορισμένα συμπτώματα. Η νόσος του Πάρκινσον προκαλεί κινητικά συμπτώματα όπως τρέμουλο και μυϊκή δυσκαμψία. Παρότι διαφορετική, παρουσιάζει ομοιότητες με το Αλτσχάιμερ: και οι δύο σχετίζονται με τη συσσώρευση μη φυσιολογικών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο – της tau στο Αλτσχάιμερ και της άλφα-συνουκλεΐνης στο Πάρκινσον.
Λόγω αυτής της ομοιότητας, οι ερευνητές ήθελαν να εξετάσουν αν η άλφα-συνουκλεΐνη επηρεάζει την εξέλιξη του Αλτσχάιμερ. Ανέλυσαν δεδομένα για 415 συμμετέχοντες στο πρόγραμμα Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative, από άτομα με φυσιολογική γνωστική λειτουργία έως ασθενείς με ήπια γνωστική διαταραχή ή άνοια. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε εξετάσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού και απεικονίσεις εγκεφάλου για να μετρηθούν τα επίπεδα της άλφα-συνουκλεΐνης και της tau.
Τα ευρήματα:
- Περίπου το 21,5% των ανδρών βρέθηκαν θετικοί στην άλφα-συνουκλεΐνη, σε σύγκριση με περίπου 12% των γυναικών.
- Παρότι η πρωτεΐνη εμφανιζόταν συχνότερα στους άνδρες, επηρέαζε πολύ περισσότερο τις γυναίκες.
- Οι γυναίκες με θετικά επίπεδα άλφα-συνουκλεΐνης παρουσίασαν ταχύτερη συσσώρευση της tau – περίπου 20 φορές πιο γρήγορη από τους άνδρες με τα ίδια επίπεδα.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η άλφα-συνουκλεΐνη μπορεί να λειτουργεί ως “επιταχυντής” του Αλτσχάιμερ στις γυναίκες, εξηγώντας εν μέρει γιατί οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα των περιστατικών στις ΗΠΑ.
Τι λένε οι επιστήμονες
Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Elijah Mak, PhD, τόνισε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως το φύλο πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στην έρευνα για την άνοια. Ωστόσο, υπενθύμισε ότι ο αριθμός των γυναικών με θετικά επίπεδα άλφα-συνουκλεΐνης ήταν σχετικά μικρός, επομένως χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.
Αν τα ευρήματα επαληθευτούν σε μελλοντικές μελέτες, οι ασθενείς με αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ και παθολογική άλφα-συνουκλεΐνη θα μπορούσαν να ωφεληθούν από θεραπείες που στοχεύουν και τις δύο παθολογίες ταυτόχρονα.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι πίσω από κάθε δεδομένο για τη νόσο Αλτσχάιμερ υπάρχει ένας άνθρωπος και οι φροντιστές του. Η πρόοδος στην έρευνα είναι κρίσιμη, όχι μόνο για τη βελτίωση της εγκεφαλικής υγείας, αλλά και για να μειωθεί το φορτίο που βιώνουν οι ασθενείς και οι οικογένειές τους ενώ σημειώνουν ότι τα ευρήματα δεν αλλάζουν προς το παρόν τη θεραπεία, αλλά μπορεί να επηρεάσουν τις μελλοντικές στρατηγικές: «Στο μέλλον, οι θεραπείες μπορεί να χρειαστεί να προσαρμόζονται στο φύλο και στις διαφορετικές παθολογικές πρωτεΐνες στον εγκέφαλο, ώστε να είναι πιο αποτελεσματικές».
