Η καταγραφή του πρώτου ανθρώπινου κρούσματος του ιού της γρίπης των πτηνών H9N2 στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Ιταλία, προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Πόσο ανησυχητικό είναι; Μπορεί να εξαπλωθεί; Και τι ακριβώς γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για αυτό το στέλεχος;

Σύμφωνα με τις ιταλικές υγειονομικές αρχές, το περιστατικό αφορά έναν ανήλικο ασθενή που μολύνθηκε εκτός Ευρώπης και διαγνώστηκε μετά την επιστροφή του στη Λομβαρδία. Ο ασθενής νοσηλεύεται σε απομόνωση, χωρίς να έχει εμφανίσει σοβαρή νόσο, ενώ οι αρχές προχώρησαν άμεσα στις προβλεπόμενες διαδικασίες παρακολούθησης και ιχνηλάτησης.

Τι είναι ο ιός H9N2;

Ο H9N2 ανήκει στους ιούς γρίπης τύπου Α, την ίδια μεγάλη οικογένεια ιών στην οποία ανήκουν και στελέχη που προκαλούν την εποχική γρίπη στον άνθρωπο, όπως ο H1N1 και ο H3N2. Στην ίδια κατηγορία, όμως, περιλαμβάνονται και πολλοί ιοί που κυκλοφορούν στα πτηνά.

Ο συγκεκριμένος ιός ταξινομείται ως ιός γρίπης των πτηνών χαμηλής παθογονικότητας. Αυτό σημαίνει ότι η ικανότητά του να προκαλεί σοβαρή νόσο στα πουλερικά είναι μικρότερη σε σύγκριση με άλλα πιο επιθετικά στελέχη. Στους ανθρώπους, όταν εμφανίζεται λοίμωξη, η κλινική εικόνα είναι συνήθως ήπια.

Με απλά λόγια, πρόκειται για έναν ιό που δεν μεταδίδεται εύκολα στον άνθρωπο και, όταν αυτό συμβαίνει, συνήθως σχετίζεται με άμεση επαφή με μολυσμένα πουλερικά ή με περιβάλλοντα όπου υπάρχει υψηλό ιικό φορτίο.

Πόσο επικίνδυνος είναι για τον άνθρωπο;

Ο ασθενής στην Ιταλία δεν έχει νοσήσει σοβαρά, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι υπήρξε περαιτέρω μετάδοση. Οι υγειονομικές αρχές προχώρησαν σε ιχνηλάτηση των επαφών του, ακριβώς για να επιβεβαιώσουν ότι το περιστατικό παραμένει μεμονωμένο.

Οι επιστήμονες εξετάζουν πάντα πολύ προσεκτικά τέτοιες λοιμώξεις, γιατί κάθε φορά που ένας ιός που κυκλοφορεί στα ζώα περνά στον άνθρωπο, τίθεται το ερώτημα αν μπορεί να προσαρμοστεί καλύτερα στον ανθρώπινο οργανισμό.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο H9N2 έχει αυτή τη δυνατότητα σε αυτή τη φάση. Εκτιμάται ότι το συγκεκριμένο στέλεχος θα χρειαζόταν επιπλέον γενετικές μεταλλάξεις για να αποκτήσει μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα ή ικανότητα μετάδοσης στον άνθρωπο.

Γιατί παρακολουθείται τόσο στενά;

Γιατί οι ιοί της γρίπης έχουν ένα βασικό χαρακτηριστικό: μπορούν να μεταλλάσσονται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεμονωμένο κρούσμα είναι απειλητικό. Σημαίνει όμως ότι κάθε τέτοιο περιστατικό αποτελεί ένα σημαντικό «σήμα» για τις υγειονομικές αρχές και τα συστήματα επιτήρησης.

Οι ειδικοί προσπαθούν να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα, όπως:

  • Πρόκειται για ένα εντελώς μεμονωμένο περιστατικό;
  • Υπάρχει ένδειξη μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο;
  • Έχει αποκτήσει ο ιός χαρακτηριστικά που τον κάνουν πιο εύκολα μεταδοτικό;
  • Θα μπορούσε, θεωρητικά, να εξελιχθεί σε ευρύτερη απειλή;

Πώς διαφέρει από άλλα στελέχη γρίπης των πτηνών;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση: δεν είναι όλοι οι ιοί της γρίπης των πτηνών ίδιοι.

Ο H9N2 θεωρείται χαμηλής παθογονικότητας, όμως υπάρχουν και άλλα στελέχη που προκαλούν πολύ μεγαλύτερη ανησυχία, όπως ο H5N1, ο οποίος είναι υψηλής παθογονικότητας και έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τη διεθνή κοινότητα τα τελευταία χρόνια.

Γι’ αυτό και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν και ένα μεμονωμένο κρούσμα H9N2 στην Ευρώπη δεν αποτελεί από μόνο του μεγάλο πρόβλημα, μας υπενθυμίζει ότι οι ιοί της γρίπης των πτηνών εξακολουθούν να κυκλοφορούν και να εξελίσσονται.