Αν και η άνοια σχετίζεται κυρίως με την ηλικία, τη γενετική και τον τρόπο ζωής, φαίνεται πως και οι λοιμώξεις μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο.

Οι λοιμώξεις στο μικροσκόπιο της έρευνας

Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine εξέτασε το αν οι σοβαρές λοιμώξεις αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Η έρευνα βασίστηκε σε εθνικά δεδομένα από τη Φινλανδία και συμπεριέλαβε περισσότερους από 62.000 ανθρώπους με άνοια, καθώς και πάνω από 300.000 άτομα χωρίς τη νόσο. Οι συμμετέχοντες ήταν άνω των 65 ετών, με μέσο όρο ηλικίας τα 81 έτη.

Οι επιστήμονες ανέλυσαν ιατρικά δεδομένα για έως και 20 χρόνια πριν από τη διάγνωση άνοιας, εξετάζοντας ποιες παθήσεις εμφανίζονταν νωρίτερα και αν αυτές σχετίζονταν με αυξημένο κίνδυνο.

Συνολικά, εντοπίστηκαν 29 παθήσεις που φαίνεται να προηγούνται της άνοιας, όπως:

  • νευρολογικές και ψυχικές διαταραχές λόγω εγκεφαλικής βλάβης
  • η νόσος Πάρκινσον
  • καθώς και ορισμένες λοιμώξεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο τύποι λοιμώξεων:

  • η κυστίτιδα
  • και οι βακτηριακές λοιμώξεις μη καθορισμένης εντόπισης

Οι λοιμώξεις αυτές εμφανίζονταν, κατά μέσο όρο, 5 έως 6 χρόνια πριν από τη διάγνωση άνοιας.

Πώς μπορεί να επηρεάζουν τον εγκέφαλο

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και αφού λήφθηκαν υπόψη άλλες παθήσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας, οι σοβαρές λοιμώξεις εξακολουθούσαν να σχετίζονται ανεξάρτητα από αυτές με τη νόσο.

Όπως εξηγούν, η άνοια αναπτύσσεται σταδιακά, σε βάθος ετών ή και δεκαετιών. Οι σοβαρές λοιμώξεις φαίνεται ότι μπορεί να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία, ενισχύοντας την ήδη υπάρχουσα γνωστική έκπτωση.

Παρότι άλλες παθήσεις ευθύνονται για ένα μέρος της σύνδεσης (περίπου 11%–14%), η επίδραση των λοιμώξεων παραμένει σημαντική.

Τι συμβαίνει με την άνοια σε νεότερες ηλικίες

Οι ερευνητές εξέτασαν και περιπτώσεις άνοιας πριν από τα 65 έτη. Σε αυτές τις περιπτώσεις εντοπίστηκαν επιπλέον λοιμώξεις που σχετίζονταν με αυξημένο κίνδυνο. Ακόμη και μετά την προσαρμογή για άλλους παράγοντες, η συσχέτιση παρέμεινε, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι οι λοιμώξεις μπορεί να παίζουν ρόλο στην εξέλιξη της νόσου.

Περιορισμοί της μελέτης

Παρότι πρόκειται για μια μεγάλη και σημαντική έρευνα, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί:

  • Τα δεδομένα προέρχονται μόνο από τη Φινλανδία, άρα τα αποτελέσματα μπορεί να μην ισχύουν σε άλλους πληθυσμούς.
  • Δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για τη γνωστική κατάσταση των συμμετεχόντων πριν από τη διάγνωση.
  • Η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση.
  • Είναι πιθανό ορισμένα περιστατικά άνοιας να μην είχαν διαγνωστεί έγκαιρα.

Επιπλέον, οι επιστήμονες δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο οι λοιμώξεις να επιταχύνουν μια ήδη υπάρχουσα γνωστική φθορά, αντί να την προκαλούν από την αρχή.

Πρέπει να ανησυχούμε;

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι μια λοίμωξη θα οδηγήσει απαραίτητα σε άνοια. Οι ειδικοί καθησυχάζουν ότι ένα κατά τα άλλα υγιές άτομο δεν χρειάζεται να ανησυχεί υπερβολικά.

Ωστόσο, η πρόληψη και η έγκαιρη αντιμετώπιση των σοβαρών λοιμώξεων φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά για άτομα που έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Το επόμενο βήμα της έρευνας

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να κατανοηθεί καλύτερα ο ρόλος των λοιμώξεων στην ανάπτυξη της άνοιας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο η πρόληψη ή η έγκαιρη θεραπεία των λοιμώξεων να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου. Ωστόσο, αυτό μένει να επιβεβαιωθεί.

Η άνοια είναι μια πολυπαραγοντική νόσος και οι λοιμώξεις αποτελούν μόνο ένα κομμάτι του παζλ. Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η συνολική φροντίδα της υγείας μας – συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης των λοιμώξεων – μπορεί να έχει σημαντική επίδραση και στην υγεία του εγκεφάλου μας.