Υπάρχουν άνθρωποι που είναι πάντα ευγενικοί και αποπνέουν καλοσύνη, ακόμα και τις δύσκολες μέρες. Η προσήνεια (agreeableness) — ένα από τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας — δεν τραβάει συχνά το ενδιαφέρον όσο η εξωστρέφεια ή ο νευρωτισμός. Κι όμως, στην καθημερινότητα λειτουργεί σαν ένα «αθόρυβο εργαλείο» που ανοίγει πόρτες, αποφορτίζει τις εντάσεις και κάνει τις ανθρώπινες σχέσεις πιο εύκολες.
Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα· κάποιος διαπιστώνει μια λάθος χρέωση. Αντί να εκνευριστεί, μιλά με ευγένεια στον εκπρόσωπο. Το θέμα πιθανότατα θα λυθεί άμεσα και μπορεί ακόμα να πάρει μια επιπλέον έκπτωση. Η καλοσύνη, για άλλη μια φορά, αποδίδει.
Πώς οι ευγενικοί άνθρωποι παραμένουν τόσο ευγενικοί;
Μπορεί να αναρωτιέστε αν η καλοσύνη είναι κάτι με το οποίο γεννιέται κανείς ή κάτι που καλλιεργείται. Μελέτη από το Western Illinois University δείχνει ότι οι άνθρωποι με υψηλή προσήνεια τείνουν να επιλέγουν εμπειρίες που ενισχύουν ακόμη περισσότερο αυτό το χαρακτηριστικό. Δηλαδή, όσοι είναι ήδη ευγενικοί, συχνά γίνονται ακόμη περισσότερο.
Η εξήγηση βασίζεται στην υπόθεση ότι αναζητούμε συναισθήματα που ταιριάζουν με τον χαρακτήρα μας. Για τους ανθρώπους με υψηλή προσήνεια, αυτό σημαίνει ότι νιώθουν πιο «ευθυγραμμισμένοι» με τον εαυτό τους όταν βιώνουν ή εκφράζουν καλοσύνη. Η καλοσύνη τους κάνει να αισθάνονται καλά, οι άλλοι ανταποκρίνονται θετικά, και έτσι ο κύκλος συνεχίζεται.
Crash test στην καλοσύνη
Η μελέτη βασίστηκε σε δύο έρευνες με φοιτητές και εξέτασε αν οι συμμετέχοντες με υψηλή προσήνεια επιλέγουν εμπειρίες που ενισχύουν την καλοσύνη τους. Πιο συγκεκριμένα, κλήθηκαν να καταγράψουν τα αγαπημένα τους τραγούδια, ταινίες και σειρές και αξιολόγησαν πώς τους κάνουν να νιώθουν (π.χ. «με κάνει να νιώθω αγάπη» ή «με κάνει να νιώθω θυμό»).
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι πιο πρόσχαροι φάνηκαν να επιλέγουν περιεχόμενο που ενίσχυε θετικά συναισθήματα, ενώ οι συμμετέχοντες με χαμηλότερα επίπεδα προσήνειας έτειναν να επιλέγουν περιεχόμενο με αρνητικό τόνο.
Αν και η μελέτη βασίστηκε στην συσχέτιση (δεν αποδεικνύει δηλαδή τι προκαλεί τι) δείχνει ένα κυκλικό μοτίβο: όσο πιο ευγενικοί, τόσο πιο πολύ αναζητάτε εμπειρίες που σας κάνουν ακόμη πιο ευγενικούς.
Η καλοσύνη καλλιεργείται
Τα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι η προσωπικότητα και οι εμπειρίες αλληλοενισχύονται (τόσο προς το καλό όσο και προς το κακό). Στην πράξη, η καλοσύνη λειτουργεί σαν ένας θετικός κύκλος, όπου νιώθετε καλά όταν είστε ευγενικοί, οι άλλοι ανταποκρίνονται θετικά και αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την καλοσύνη που δείχνετε.
Και μερικές φορές, η ανταμοιβή αυτή μπορεί να είναι πρακτική (καλύτερη εξυπηρέτηση, λιγότερες συγκρούσεις, πιο ομαλές σχέσεις). Μπορείτε μάλιστα, να το δοκιμάσετε κι εσείς. Την επόμενη φορά που θα χρειαστεί να διαμαρτυρηθείτε για κάτι, προσθέστε λίγη παραπάνω ευγένεια. Ακόμα κι αν δεν σας το ανταποδώσουν έμπρακτα, πιθανότατα θα νιώσετε καλύτερα μετά.
