Ο καρκίνος συχνά αντιμετωπίζεται ως μια απρόβλεπτη απειλή, όμως τα δεδομένα δείχνουν ότι μεγάλο μέρος του κινδύνου θα μπορούσε να αποφευχθεί. Μια εκτεταμένη παγκόσμια ανάλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αποκαλύπτει ότι σημαντικό ποσοστό των περιστατικών θα μπορούσε να είχε προληφθεί, με δύο καθημερινές συνήθειες (το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ) να ξεχωρίζουν ως οι πιο καθοριστικοί παράγοντες.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Nature Medicine, φωτίζουν όχι μόνο το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και τις πραγματικές δυνατότητες που έχουμε να μειώσουμε ουσιαστικά τον κίνδυνο.

Τι έδειξε η παγκόσμια ανάλυση του ΠΟΥ

Σύμφωνα με την ανάλυση, το 2022 καταγράφηκαν σχεδόν 19 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου. Από αυτά, περίπου το 38% σχετίστηκε με 30 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, δηλαδή παράγοντες που μπορούν να προληφθούν μέσα από αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις παρεμβάσεις δημόσιας υγείας. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν:

  • Κάπνισμα
  • Κατανάλωση αλκοόλ
  • Υψηλός δείκτης μάζας σώματος
  • Ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα
  • Χρήση άκαπνου καπνού
  • Έκθεση σε ατμοσφαιρική ρύπανση
  • Υπεριώδη ακτινοβολία
  • Λοιμώξεις
  • Έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον
  • Περιορισμένη διάρκεια θηλασμού

Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, ανάμεσα σε όλους αυτούς τους παράγοντες, το κάπνισμα αναδείχθηκε μακράν ο σημαντικότερος.

Το κάπνισμα συνδέθηκε με το 15% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου το 2022. Για τους άνδρες, το ποσοστό ήταν ακόμη υψηλότερο, καθώς το 23% των νέων διαγνώσεων φάνηκε να σχετίζεται με τη χρήση καπνού.

Αλκοόλ & καρκίνος

Μετά το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ ήταν ο δεύτερος πιο σημαντικός τροποποιήσιμος παράγοντας. Συνδέθηκε με 3,2% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου, δηλαδή περίπου 700.000 διαγνώσεις μέσα σε έναν χρόνο.

Συνολικά, κάπνισμα και αλκοόλ μαζί συνδέθηκαν με σχεδόν το 48% των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Ο ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Η ρύπανση του αέρα αποτελεί έναν παράγοντα που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ατομική συμπεριφορά, αλλά επηρεάζει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου, αναφέρουν οι ερευνητές.

Η επίδρασή της φάνηκε να διαφέρει από περιοχή σε περιοχή:

  • Στην Ανατολική Ασία για παράδειγμα, 15% των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες αποδόθηκαν στη ρύπανση.
  • Στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία, 20% των περιστατικών στους άνδρες φάνηκε να σχετίζεται με την ποιότητα του αέρα.

Λοιμώξεις & καρκίνος

Περίπου 1 στα 10 νέα περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως συνδέθηκε με λοιμώξεις. Για τις γυναίκες, ο σημαντικότερος παράγοντας φάνηκε να είναι ο HPV, ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, που μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Παρότι υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο, η κάλυψη παραμένει χαμηλή σε πολλές χώρες.

Ο καρκίνος του στομάχου, που εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες, συνδέθηκε με το κάπνισμα αλλά και με λοιμώξεις που σχετίζονται με συνθήκες όπως ο συνωστισμός, η ανεπαρκής υγιεινή και η περιορισμένη πρόσβαση σε καθαρό νερό.

Στην πράξη

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η ανάλυση του ΠΟΥ είναι η πρώτη που εξετάζει τόσο ολοκληρωμένα όλους τους παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να προληφθούν, από τη συμπεριφορά μέχρι τις λοιμώξεις και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: Σχεδόν 4 στους 10 καρκίνους θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η πρόληψη είναι αποκλειστικά ατομική ευθύνη. Απαιτούνται δημόσιες παρεμβάσεις, καλύτερη πρόσβαση σε εμβόλια και δράσεις για πιο υγιές περιβάλλον. Ωστόσο, υπάρχουν και βήματα που μπορείτε να κάνετε εσείς οι ίδιοι, όπως να αποφεύγετε το κάπνισμα, να περιορίσετε την κατανάλωση αλκοόλ, να διατηρείτε υγιές βάρος, να παραμένετε σωματικά δραστήριοι, να προστατεύεστε από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Κάθε μικρή αλλαγή έχει αξία και, όπως δείχνουν τα στοιχεία, μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά.