Μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science αμφισβητεί μια διαδεδομένη αντίληψη: ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δίνει πάντα προτεραιότητα στις αρνητικές ή απειλητικές πληροφορίες.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της εν λόγω μελέτης, οι άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να αντιληφθούν συνειδητά μια αρνητική λέξη σε σχέση με μια ουδέτερη, ακόμη και όταν και οι δύο ακούγονται εξίσου καθαρά.
Η έρευνα
Στη μελέτη συνολικά συμμετείχαν 101 ενήλικες που μιλούσαν ίδια γλώσσα και έλαβαν μέρος σε τρία διαφορετικά πειράματα. Οι συμμετέχοντες έπρεπε να συγκεντρωθούν σε μια απαιτητική οπτική δοκιμασία στην οθόνη, ενώ παράλληλα άκουγαν στο παρασκήνιο μια σειρά από άσχετους ήχους και ψευδολέξεις.
Χωρίς προειδοποίηση, κάποιες από αυτές τις ψευδολέξεις αντικαθίσταντο από πραγματικές λέξεις, είτε ουδέτερες είτε αρνητικού συναισθηματικού περιεχομένου. Στη συνέχεια, οι ερευνητές ρωτούσαν τους συμμετέχοντες αν είχαν ακούσει κάποια πραγματική λέξη και αν μπορούσαν να προσδιορίσουν το είδος της.
Ο εγκέφαλος καταλαβαίνει καλύτερα τις ουδέτερες λέξεις
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και επαναλήφθηκαν και στα τρία πειράματα. Οι ουδέτερες λέξεις γίνονταν αντιληπτές σημαντικά συχνότερα από τις αρνητικές. Οι ερευνητές εξέτασαν αν η διαφορά μπορούσε να εξηγηθεί από άλλους παράγοντες, όπως:
- η ένταση του ήχου,
- η διάρκεια της λέξης
- η καθαρότητα της προφοράς
Ωστόσο, καμία από αυτές τις μεταβλητές δεν εξηγούσε το φαινόμενο. Ο καθοριστικός παράγοντας ήταν το συναισθηματικό νόημα της λέξης. Ακόμη και όταν η οπτική δοκιμασία έγινε πιο εύκολη, ώστε οι συμμετέχοντες να έχουν περισσότερους νοητικούς πόρους διαθέσιμους, οι ουδέτερες λέξεις συνέχισαν να αναγνωρίζονται συχνότερα από τις αρνητικές.
Εγκέφαλος και φιλτράρισμα των αρνητικών πληροφοριών
Παραδοσιακά, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι ο εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να εντοπίζει γρήγορα πιθανές απειλές, καθώς αυτό προσφέρει εξελικτικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, η νέα μελέτη υποδεικνύει ότι στην ακοή μπορεί να λειτουργεί ένας διαφορετικός μηχανισμός.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο εγκέφαλος ενδέχεται να «φιλτράρει» ορισμένες αρνητικές ακουστικές πληροφορίες προκειμένου να μην αποσπάται η προσοχή από το έργο που εκτελεί εκείνη τη στιγμή. Με άλλα λόγια, αντί να δίνει προτεραιότητα σε κάθε αρνητικό ερέθισμα, ίσως επιλέγει να το κρατήσει εκτός συνειδητής επίγνωσης, όταν αυτό δεν θεωρείται άμεσα απαραίτητο.
Το περιεχόμενο του ήχου επηρεάζει την αντίληψη
Η μελέτη δείχνει ότι η συνειδητή αντίληψη δεν εξαρτάται μόνο από το αν ένας ήχος είναι αρκετά δυνατός για να ακουστεί. Το συναισθηματικό περιεχόμενο επηρεάζει το ποια ερεθίσματα φτάνουν τελικά στη συνείδησή μας.
Και, τουλάχιστον σε αυτή την έρευνα, οι ουδέτερες λέξεις φαίνεται να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να «περάσουν το φίλτρο» του εγκεφάλου από ό,τι οι αρνητικές.
