Oταν οι βασικές γυναικείες ορμόνες –οιστρογόνα, προγεστερόνη, προλακτίνη– λειτουργούν κανονικά, ο εμμηνορροϊκός κύκλος κυλάει σαν ρολόι. Για τις περισσότερες γυναίκες αυτό σημαίνει συνέπεια στην περίοδο κάθε 28 ημέρες, αν και δεν είναι ασυνήθιστο ένας φυσιολογικός κύκλος να έχει διάρκεια από 21 έως 35 ημέρες. Όταν ωστόσο είναι ή γίνεται ακανόνιστος, αποτελεί έναν από τους πιο προφανείς δείκτες ορμονικής ανισορροπίας. Υπάρχουν όμως και άλλα συμπτώματα που συνήθως σχετίζονται με τις ορμόνες, μεταξύ αυτών η εμφάνιση ακμής (ιδιαίτερα γύρω από το πιγούνι ή τη γνάθο), οι εναλλαγές της διάθεσης και η χαμηλή λίμπιντο. Εάν μάλιστα είναι επίμονα, απροσδόκητα και δεν δικαιολογούνται επαρκώς από κάποια άλλη αλλαγή στη ζωή μας, για παράδειγμα από αλλεργική αντίδραση σε μια νέα καλλυντική κρέμα που δοκιμάσαμε, μπορεί να είναι συμπτώματα ορμονικής ανισορροπίας. Αλλά δεν είναι τα μόνα.
Συμπτώματα ουρολοιμώξεων
Αν και νιώθουμε την ανάγκη να επισκεπτόμαστε συχνά την τουαλέτα και αισθανόμαστε κάψιμο κατά την ούρηση ή έναν αμβλύ πόνο στο κάτω μέρος της λεκάνης, τα αποτελέσματα των εξετάσεων ούρων που κάνουμε δείχνουν απόλυτα φυσιολογικά. Αυτή η αίσθηση που συνοδεύεται από τα σημάδια της ουρολοίμωξης μπορεί να υποδηλώνει ένα ορμονικό πρόβλημα. Τα οιστρογόνα παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας του κολπικού ιστού και της ουρήθρας. Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται ή παρουσιάζουν διακυμάνσεις, αυτοί οι ιστοί μπορεί να γίνουν πιο λεπτοί και ξηροί. Έτσι, η περιοχή αποκτά μεγαλύτερη ευαισθησία ακόμα και στην ήπια τριβή ή σε αλλαγές στο pH του κόλπου, προκαλώντας συμπτώματα που παραπέμπουν σε ουρολοίμωξη παρά το γεγονός ότι δεν ανιχνεύονται βακτήρια. Οι ορμονικές αλλαγές μπορεί επίσης να μειώσουν τη φυσική λίπανση και την ελαστικότητα του κόλπου προκαλώντας δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή.
«Θολή» σκέψη
Οι ορμόνες έχουν μεγάλη επίδραση και στη γνωστική λειτουργία. Η μείωση των γυναικείων ορμονών κατά την εμμηνόπαυση είναι πιθανό να οδηγήσει σε δυσκολία συγκέντρωσης, «θολή» σκέψη ή και αδυναμία μνήμης.
Προβλήματα με το έντερο
Όταν τα οιστρογόνα αυξάνονται ή μειώνονται, συχνά επηρεάζεται και η κινητικότητα του εντέρου, γι’ αυτό και το φούσκωμα, η δυσκοιλιότητα ή οι μη σχηματισμένες κενώσεις εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα στις ίδιες φάσεις του κύκλου. Η προγεστερόνη μπορεί επίσης να επιβραδύνει τη λειτουργία του εντέρου, ενώ μια απότομη αύξηση της κορτιζόλης να θέσει το έντερο –όπως και όλο τον οργανισμό– σε κατάσταση «μάχης ή φυγής», γι’ αυτό και οι γυναίκες που πάσχουν από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου συχνά παρατηρούν έξαρση ή/και επιδείνωση των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια ορμονικών ή άλλων αλλαγών στη ρουτίνα τους.
Δυσκολίες στον ύπνο
Άλλο ένα σύνηθες σύμπτωμα ορμονικών διαταραχών είναι τα προβλήματα στον ύπνο. Η δυσκολία στο να κοιμηθούμε, να παραμείνουμε κοιμισμένοι ή το να ξυπνάμε χωρίς να αισθανόμαστε αναζωογονημένοι συνδέεται συχνά με υψηλά επίπεδα κορτιζόλης, χαμηλά επίπεδα μελατονίνης και μείωση της προγεστερόνης. Όταν οι δυσκολίες οφείλονται στο στρες και στην αυξημένη κορτιζόλη, οι τεχνικές χαλάρωσης μπορεί να ανακουφίσουν τα προβλήματα ύπνου. Αν όμως η αϋπνία συνοδεύεται από συμπτώματα όπως νυχτερινές εφιδρώσεις, τότε είναι πιο πιθανό να αποτελεί ένδειξη περιεμμηνόπαυσης παρά άγχους.
Ζεσταινόμαστε ή κρυώνουμε
Όταν οι ορμόνες μας είναι σε ανισορροπία, είναι πιο πιθανό να μας ενοχλεί η ζέστη (υπερθυρεοειδισμός) ή το κρύο (υποθυρεοειδισμός). Αντίστοιχα στην περίοδο της εμμηνόπαυσης είναι συχνές οι εξάψεις και οι εφιδρώσεις, ενώ και η κορτιζόλη επηρεάζει την αντοχή μας στη ζέστη.
Πονοκέφαλοι και ημικρανίες
Οι ορμονικοί πονοκέφαλοι είναι εξαιρετικά συνηθισμένοι.
Η ξαφνική πτώση των οιστρογόνων λίγο πριν από την περίοδο είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που προκαλούν ημικρανίες. Ορισμένες γυναίκες έχουν επίσης πονοκεφάλους κατά την ωορρηξία. Εάν λοιπόν οι πονοκέφαλοι εμφανίζονται σε συγκεκριμένες ημέρες του μήνα, το πιθανότερο είναι να σχετίζονται με τις γυναικείες ορμόνες.
Κόπωση
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής με τους εντατικούς ρυθμούς της καθημερινότητας έχει ως αποτέλεσμα να μας καταβάλει κατά καιρούς η κούραση. Υπάρχει όμως και η «ορμονική κόπωση» κατά την οποία νιώθουμε σαν να χρησιμοποιούμε τα τελευταία αποθέματα της ενέργειάς μας παρά το γεγονός ότι κοιμηθήκαμε καλά τη νύχτα και θεωρητικά είμαστε ξεκούραστοι. Αυτό συμβαίνει γιατί τα χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζουν και την ενέργειά μας.
Ευχαριστούμε τον Κωνσταντίνο Ι. Πριονιστή, μαιευτήρα-χειρουργό-γυναικολόγο, για τη συνεργασία.
