Η λεγόμενη «σούπερ γρίπη» προκαλείται από τον ιό H3N2, έναν γνωστό τύπο της γρίπης Α. Το υπεύθυνο για αυτήν την έξαρση στέλεχος είναι η υποκλάση Κ (subclade K) και έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς στη Βρετανία καταγράφηκε αύξηση των νοσηλειών κατά 56%, μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Η κατάσταση θυμίζει τις πρώτες ημέρες της πανδημίας COVID-19, με περιοριστικά μέτρα να τίθενται σε εφαρμογή για την προστασία του πληθυσμού.

Ο όρος «σούπερ γρίπη» δεν είναι ιατρικός και δεν σημαίνει ότι ο ιός είναι πιο σοβαρός ή πιο επικίνδυνος. Επειδή, όμως, το ευρύ κοινό δεν έχει εκτεθεί ξανά σε αυτήν την παραλλαγή, υπάρχει λιγότερη ανοσία, επιτρέποντας ευκολότερη εξάπλωση.

«Ονομάστηκε σούπερ γρίπη γιατί το στέλεχος Κ φαίνεται ότι έχει αρκετές μεταλλάξεις σε σχέση με αυτές που περιμένουμε κάθε χρόνο. Η “σούπερ γρίπη” χτυπάει το “καμπανάκι” επαγρύπνησης. Υπάρχει ένας εφησυχασμός γενικά τα τελευταία χρόνια. Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στον εμβολιασμό είναι όλο και λιγότεροι», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης.

Επισημαίνει  επίσης ότι «από χρονιά σε χρονιά η γρίπη δεν έχει την ίδια επιδημικότητα». H σεζόν γρίπης 2025–2026 ξεκίνησε στην Ευρώπη με πιο «δυναμικό» τρόπο από πέρυσι.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), οι διαγνώσεις γρίπης εμφανίζονται πλέον «ασυνήθιστα νωρίς», 3 έως 4 εβδομάδες νωρίτερα από ό,τι κατά μέσο όρο τα τελευταία δύο έτη, εγείροντας ανησυχίες για αυξημένη μετάδοση, πιθανή αναντιστοιχία εμβολίων και ισχυρότερη πίεση στα υγειονομικά συστήματα. Μάλιστα, οι ιολόγοι κάνουν λόγο για έναν από τους χειρότερους χειμώνες των τελευταίων δεκαετιών.

Σύμφωνα με την διαχρονική επιδημιολογική επιτήρηση στην Ελλάδα, φαίνεται ότι η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως εμφανίζει αύξηση τον Ιανουάριο, η οποία κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου.

«Δεν ξέρω αν θα φτάσουμε τα επίπεδα του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά σύμφωνα με προηγούμενες χρονιές το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι φέτος θα έχουμε μία έντονη έξαρση χειμερινή της γρίπης», υπογραμμίζει ο κ. Μαγιορκίνης.

Τα συμπτώματα της «σούπερ γρίπης»

Τα συμπτώματα της «σούπερ γρίπης» H3N2 εμφανίζονται ξαφνικά και εξελίσσονται ταχύτατα, σε αντίθεση με το κοινό κρυολόγημα που αναπτύσσεται σταδιακά. Η απότομη αυτή εξέλιξη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του νέου στελέχους.

Τα κύρια συμπτώματα της εν λόγω γρίπης περιλαμβάνουν:

  • Έντονη και παρατεταμένη κόπωση
  • Υψηλό πυρετό
  • Επίμονο βήχα
  • Έντονη καταρροή
  • Μυϊκούς πόνους
  • Διαρροϊκές διαταραχές

Ο κ. Μαγιορκίνης παροτρύνει τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες κινδύνου να κάνουν τεστ μόλις εμφανίσουν συμπτώματα. Αν το τεστ βγει θετικό, είναι πολύ σημαντικό να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια, επειδή η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει άμεσα.

Δύο μέτωπα ανοιχτά

Aναμένεται ότι, και για την προσεχή περίοδο γρίπης 2026, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19. Η εφαρμογή του αντιγριπικού εμβολιασμού κατά την προσεχή περίοδο με προτεραιότητα τον εμβολιασμό ατόμων που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου αποσκοπεί στην μείωση των πιθανοτήτων ταυτόχρονης προσβολής και με τους δύο ιούς, που μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την κατάσταση των ασθενών.

Είμαστε σε ετοιμότητα;

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού, συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές, καθώς και στη μείωση των απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση.

Παρότι η γενετική ταυτότητα του ιού έχει αλλάξει, το βασικό εμβόλιο εξακολουθεί να θεωρείται αποτελεσματικό. «Με βάση τα δεδομένα που έχουμε από το UK Health Security Agency (UKHSA) φαίνεται ότι το εμβόλιο προστατεύσει σε ένα σημαντικό βαθμό έναντι της βαριάς νόσησης με το στέλεχος Κ», αναφέρει ο κ. Μαγιορκίνης.

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη της περιόδου έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Εφόσον ο εμβολιασμός δεν διενεργηθεί τη συνιστώμενη περίοδο, μπορεί να αναπληρωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Το μήνυμα του κ. Μαγιορκίνη και του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) είναι ότι οι ευάλωτες ομάδες πρέπει να συνεχίσουν να εμβολιάζονται: «Το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει κάποιος ο οποίος ανήκει στις ομάδες υψηλού κινδύνου σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών είναι να εμβολιαστεί όσο πιο γρήγορα γίνεται, αν δεν το έχει κάνει ήδη», τονίζει ο καθηγητής.

Ευάλωτες ομάδες

Ο εμβολιασμός κατά της εποχικής γρίπης συστήνεται ιδιαίτερα για:

  • άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω,
  • βρέφη και παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών,
  • παιδιά άνω των 5 ετών και ενήλικες με χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες,
  • εγκυμονούσες, λεχωΐδες και θηλάζουσες,
  • άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία,
  • άτομα που φροντίζουν βρέφη ή ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα,
  • κλειστοί πληθυσμοί,
  • εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας,
  • όσοι έρχονται σε τακτική επαφή με ζώα υψηλού κινδύνου.

ΠΗΓΗ: Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για την περίοδο 2025-2026.

Οι υγειονομικές αρχές συνιστούν τήρηση των βασικών μέτρων προστασίας:

  • Πλένουμε συχνά και σχολαστικά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό ή χρησιμοποιούμε αντισηπτικό.
  • Χρησιμοποιούμε χαρτομάντιλο (και το πετάμε αμέσως) ή βήχουμε/φτερνιζόμαστε στον αγκώνα μας.
  • Αποφεύγουμε να αγγίζουμε τα μάτια, τη μύτη και το στόμα μας.
  • Αποφεύγουμε στενή επαφή με άτομα που έχουν συμπτώματα και μένουμε μακριά από συνωστισμό.
  • Όταν αρρωστήσουμε, μένουμε στο σπίτι για τουλάχιστον 24 ώρες μετά την υποχώρηση του πυρετού και προστατεύουμε τους άλλους. Φοράμε μάσκα όταν χρειάζεται.
  • Δεν μοιραζόμαστε προσωπικά αντικείμενα π.χ. ποτήρια, πετσέτες, κ.λπ., ειδικά με νοσούντα άτομα στο σπίτι.
  • Καθαρίζουμε συχνά επιφάνειες που πιάνουμε όλοι στο σπίτι.
  • Τονώνουμε το ανοσοποιητικό μας και τρεφόμαστε καλά. Εξασφαλίζουμε ποιοτικό ύπνο και μειώνουμε το έντονο στρες που αποδυναμώνει τον οργανισμό.

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον κ. Γκίκα Μαγιορκίνη, αναπληρωτή καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ.