Η κοινωνική ανατροφοδότηση διαμορφώνει βαθιά την ανθρώπινη συμπεριφορά και την αυτοαντίληψη. Νέα έρευνα δείχνει ότι το χαρακτηριστικό της σεμνότητας αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτές τις κοινωνικές αξιολογήσεις.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι σεμνοί άνθρωποι μπορεί να διαθέτουν ένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα. Ποιο είναι αυτό; Μπορούν να διαχειρίζονται την απόρριψη με περισσότερη ψυχραιμία, ενώ ταυτόχρονα απολαμβάνουν πλήρως την αποδοχή.
Πώς αντιδρά ο εγκέφαλος στην κριτική και την απόρριψη
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια έμφυτη τάση προς την αυτοενίσχυση. Αυτό το ψυχολογικό κίνητρο μας ωθεί να αναζητούμε θετικές αξιολογήσεις και να αποφεύγουμε τις αρνητικές. Όταν λαμβάνουμε ανατροφοδότηση που επιβεβαιώνει τη θετική εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, το βίωμα είναι ανταποδοτικό. Αντίθετα, η κριτική ή η απόρριψη συχνά προκαλούν ψυχολογική δυσφορία, δημιουργώντας μια πρόκληση για τη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Πολλοί προσπαθούν να διαχειριστούν τη δυσφορία από την αρνητική ανατροφοδότηση μέσω στρατηγικών όπως η καταστολή της έκφρασης, δηλαδή το συνειδητό «κρύψιμο» της συναισθηματικής αντίδρασης. Αν και αυτό μπορεί να περιορίσει τις εξωτερικές εκδηλώσεις αναστάτωσης, συχνά δεν μειώνει το εσωτερικό αρνητικό βίωμα. Επιπλέον, μπορεί να «μουδιάσει» και τα θετικά συναισθήματα, αφήνοντας τους ανθρώπους παγιδευμένους ανάμεσα στην αποφυγή του πόνου και στη μείωση της χαράς.
Εγκέφαλος και αποδοχή: Τι έδειξε η μελέτη
Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Human Brain Mapping, διερευνήθηκε μια εναλλακτική προσέγγιση σε αυτό το συναισθηματικό δίλημμα. Στπ κατά πόσο η σεμνότητα μπορεί να λειτουργήσει ως προστατευτικός παράγοντας απέναντι στην αρνητική ανατροφοδότηση χωρίς να μειώνει την ευχαρίστηση από τις θετικές κοινωνικές εμπειρίες.
Οι ερευνητές όρισαν τη σεμνότητα όχι ως χαμηλή αυτοεκτίμηση, αλλά ως έναν ιδιαίτερο τρόπο θέασης του εαυτού, με άλλα λόγια κάτι σαν χαμηλή εστίαση στον εαυτό. Οι σεμνοί άνθρωποι, με άλλα λόγια, βλέπουν τον εαυτό τους ως μέρος ενός ευρύτερου κόσμου, αναγνωρίζουν την αξία των άλλων και δεν υπερεστιάζουν στο προσωπικό τους κύρος.
Οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι αυτό το χαρακτηριστικό θα μπορούσε να προσφέρει ένα «διπλό όφελος». Λιγότερα αρνητικά συναισθήματα στην απόρριψη, αλλά έντονα θετικά συναισθήματα στην αποδοχή.
Για να το εξετάσουν, στρατολόγησαν 47 νεαρούς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι συνομήλικοι είχαν δει τις φωτογραφίες τους. Στη συνέχεια, έβλεπαν πρόσωπα αυτών των «κριτών» και προέβλεπαν αν τους συμπαθούσαν ή όχι. Αμέσως μετά εμφανιζόταν η υποτιθέμενη πραγματική αξιολόγηση, δημιουργώντας τέσσερα σενάρια: αναμενόμενη αποδοχή, αναμενόμενη απόρριψη, απρόσμενη αποδοχή και απρόσμενη απόρριψη.
Τι ρόλο παίζει η σεμνότητα;
Τα δεδομένα της μελέτης έδειξαν ότι τα άτομα με υψηλή σεμνότητα χρησιμοποιούσαν λιγότερο την καταστολή της έκφρασης. Δηλαδή, η ηρεμία τους δεν οφειλόταν στο ότι «κρατιούνται», αλλά στο ότι δεν βιώνουν την ίδια ένταση.
Με βάση τα ευρήματα, σε λιγότερο σεμνούς συμμετέχοντες, η απρόσμενη ανατροφοδότηση ενεργοποιούσε έντονα μια εγκεφαλική περιοχή που σχετίζεται με την αυτοαναφορική επεξεργασία. Αντίθετα, στους σεμνούς συμμετέχοντες η ενεργοποίηση αυτής της περιοχής ήταν μειωμένη, υποδεικνύοντας χαμηλότερη εστίαση στον εαυτό.
Παράλληλα, κατά την αποδοχή, οι σεμνοί συμμετέχοντες έδειξαν ισχυρή ενεργοποίηση σε μία περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή και την αποτίμηση της αξίας. Αυτό δείχνει ότι η σεμνότητα δεν σημαίνει αδιαφορία για τη γνώμη των άλλων, αντίθετα, η κοινωνική αποδοχή παραμένει έντονα ευχάριστη. Η ανάλυση της επικοινωνίας μεταξύ εγκεφαλικών περιοχών έδειξε ότι οι σεμνοί άνθρωποι ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους όχι μέσω καταστολής, αλλά μέσω θετικής επαναξιολόγησης της κατάστασης.
