Γιατί ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων ζει πέρα από τα 110 χρόνια ενώ οι περισσότεροι δεν φτάνουν ποτέ τα 100; Οι επιστήμονες αναζητούν απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα εδώ και δεκαετίες, όμως τα ευρήματα παραμένουν περιορισμένα. Σύμφωνα με τη Δρ. Mayana Zatz και τους συνεργάτες της στο Human Genome and Stem Cell Research Center του University of São Paulo, ένα μέρος του προβλήματος οφείλεται στο περιορισμένο εύρος των μελετών σχετικά με τη μακροζωία.
Όπως αναφέρει, πολλά μεγάλα γονιδιωματικά σύνολα δεδομένων βασίζονται σε σχετικά ομοιογενείς πληθυσμούς, αφήνοντας σημαντικά κενά όταν πρόκειται για μεικτές, γενετικά ποικιλόμορφες ομάδες. «Αυτό το κενό είναι ιδιαίτερα περιοριστικό στην έρευνα για τη μακροζωία, όπου οι υπεραιωνόβιοι με μικτή καταγωγή ενδέχεται να φέρουν μοναδικές προστατευτικές παραλλαγές που δεν είναι ορατές σε πιο ομοιογενείς γενετικά πληθυσμούς», εξηγούν οι ερευνητές.
Το αξιοσημείωτο παράδειγμα της Βραζιλίας
Η νέα ανάλυση της ομάδας της Δρ. Zatz φέρνει στο προσκήνιο τη Βραζιλία ως μία από τις πιο πολύτιμες και ανεξερεύνητες περιοχές για τη μελέτη της μακροζωίας. Η χώρα διαθέτει μία από τις πιο γενετικά ποικιλόμορφες πληθυσμιακές ομάδες παγκοσμίως, αποτέλεσμα της μακράς πολυπολιτισμικής ιστορίας της. Αυτή η μοναδική ποικιλότητα έχει δημιουργήσει εκατομμύρια γενετικές παραλλαγές που δεν εμφανίζονται στα μεγάλα διεθνή γονιδιωματικά σύνολα δεδομένων.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η απουσία τέτοιων πληθυσμών από τις διεθνείς βάσεις δεδομένων αφήνει «τυφλά σημεία» στην έρευνα, αποκρύπτοντας πιθανές προστατευτικές παραλλαγές που σχετίζονται με την ανθεκτικότητα στη γήρανση.
Οι Βραζιλιάνοι υπεραιωνόβιοι και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους
Η ομάδα των ερευνητών μελέτησε περισσότερα από 160 άτομα άνω των 95 ετών, συμπεριλαμβανομένων 20 επιβεβαιωμένων υπεραιωνόβιων που έχουν ξεπεράσει τα 110 χρόνια ζωής. Πολλοί από αυτούς, παραμένουν πνευματικά διαυγείς, έχουν επιβιώσει από σοβαρές λοιμώξεις και προέρχονται από οικογένειες όπου η μακροζωία εμφανίζεται σε πολλές γενιές.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ότι αρκετοί Βραζιλιάνοι υπεραιωνόβιοι επέζησαν από την πανδημία της covid-19 πριν ακόμα την διάθεση εμβολίων, παρουσιάζοντας ισχυρές ανοσολογικές αποκρίσεις. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτό αποτελεί ένδειξη εξαιρετικής βιολογικής ανθεκτικότητας. Επιπλέον, η Βραζιλία διαθέτει ασυνήθιστα υψηλό αριθμό υπεραιωνόβιων ανδρών—κάτι σπάνιο διεθνώς—γεγονός που προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για τη μελέτη της μακροζωίας μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Γενετικά και ανοσολογικά μονοπάτια που συνδέονται με την μακροζωία
Η ανάλυση αποκαλύπτει σπάνιες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα αλλά και μοριακά προφίλ που μοιάζουν περισσότερο με αυτά νεότερων ατόμων. Τα ανοσοκύτταρα των υπεραιωνόβιων φαίνεται να διατηρούν συστήματα ανακύκλωσης πρωτεϊνών που λειτουργούν σε επίπεδα παρόμοια με αυτά των πολύ νεότερων. Οι διαδικασίες κυτταρικού καθαρισμού παραμένουν ενεργές και αποτελεσματικές, συμβάλλοντας στην πρόληψη της συσσώρευσης κατεστραμμένων πρωτεϊνών.
Αυτοί οι μηχανισμοί φαίνεται να προστατεύουν από χρόνιες ασθένειες και να επιβραδύνουν τη φθορά που συνοδεύει τη γήρανση. Αυτό υποδηλώνει ότι η μακροζωία δεν σηματοδοτεί απλώς την απουσία ασθενειών, αλλά είναι αποτέλεσμα ενεργών μηχανισμών βιολογικής ανθεκτικότητας.
Η επιστημονική μελέτη έχει δημοσιευθεί στο Genomic Press.
