Ο εγκέφαλος επηρεάζεται βαθιά από τους γενετικούς παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ανάμεσά τους, μία γονιδιακή παραλλαγή ξεχωρίζει ως ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου: η APOE‑ε4. Αντίθετα, μια άλλη μορφή του ίδιου γονιδίου, η APOE‑ε2, έχει συνδεθεί με μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου και θεωρείται ότι μπορεί ακόμα και να μας προστατεύει.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Alzheimer’s & Dementia, το επιστημονικό περιοδικό της Alzheimer’s Association, διερεύνησε πόσο συχνά εμφανίζονται αυτές οι δύο παραλλαγές σε μια σπάνια ομάδα ανθρώπων γνωστών ως superagers. Πρόκειται για άτομα ηλικίας 80 ετών και άνω, των οποίων η μνήμη και οι γνωστικές λειτουργίες παραμένουν σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα ανθρώπων 20 ή 30 χρόνια νεότερων. Την έρευνα πραγματοποίησαν επιστήμονες του Vanderbilt University Medical Center.
Εγκέφαλος & γονιδιακό πλεονέκτημα
Τα αποτελέσματα έδειξαν μια εντυπωσιακή διαφορά στον γενετικό κίνδυνο. Οι superagers φάνηκαν να έχουν 68% μικρότερη πιθανότητα να φέρουν την παραλλαγή APOE‑ε4, σε σύγκριση με άτομα ηλικίας 80 ετών και άνω που είχαν διαγνωστεί με τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Ακόμη πιο αξιοσημείωτη ήταν η σύγκριση με συνομηλίκους που ήταν γνωστικά υγιείς. Οι superagers ήταν 19% λιγότερο πιθανό να φέρουν την APOE‑ε4 σε σχέση με άλλους ενήλικες της ίδιας ηλικίας που εμφάνιζαν φυσιολογική γνωστική γήρανση.
Οι ερευνητές εντόπισαν και μια ακόμη σημαντική γενετική διαφορά. Για πρώτη φορά, παρατήρησαν ότι οι superagers εμφανίζουν υψηλότερη συχνότητα της παραλλαγής APOE‑ε2, η οποία έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ. Σε σύγκριση με γνωστικά υγιείς ενήλικες ηλικίας 80 ετών και άνω, οι superagers ήταν 28% πιο πιθανό να φέρουν την APOE‑ε2. Και όταν συγκρίθηκαν με άτομα της ίδιας ηλικίας που είχαν άνοια τύπου Αλτσχάιμερ, οι superagers ήταν 103% πιο πιθανό να διαθέτουν αυτήν την προστατευτική γονιδιακή παραλλαγή.
Πώς ορίστηκαν οι SuperAgers;
Η κατηγορία των superagers («υπέρ-γηράσκοντες) καθορίστηκε εν μέρει από την επίδοση στη μνήμη. Συμμετέχοντες ηλικίας 80 ετών και άνω θεωρήθηκαν superagers εφόσον οι βαθμολογίες τους σε τεστ μνήμης ήταν υψηλότερες από τον μέσο όρο γνωστικά υγιών ενηλίκων ηλικίας 50 έως 64 ετών. Το δείγμα της μελέτης περιλάμβανε άτομα από διαφορετικές φυλετικές και εθνοτικές ομάδες, συνολικά 1.623 superagers.
Η βάση δεδομένων περιλάμβανε επίσης 8.829 άτομα με Αλτσχάιμερ και 7.628 γνωστικά υγιείς συμμετέχοντες που χρησιμοποιήθηκαν ως ομάδα ελέγχου. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παραλλαγή APOE‑ε4 ανιχνεύεται περίπου στο 13,7% του πληθυσμού. Στο συγκεκριμένο δείγμα, όμως, η συχνότητά της ήταν πολύ υψηλότερη, φτάνοντας το 43,9%.
Ο εγκέφαλος των superagers και η σημασία του για την έρευνα του Αλτσχάιμερ
«Καθώς το ενδιαφέρον για τους superagers αυξάνεται», δήλωσαν οι ερευνητές, «τα ευρήματά μας ενισχύουν σημαντικά την άποψη ότι το προφίλ των superagers μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο στην προσπάθεια κατανόησης των μηχανισμών που προσφέρουν ανθεκτικότητα απέναντι στη νόσο Αλτσχάιμερ».
Η συγκεκριμένη μελέτη παρατήρησης περιλάμβανε τον μεγαλύτερο αριθμό superagers που έχει εξεταστεί μέχρι σήμερα, συμπληρώνουν οι ερευνητές.
