Το φαινόμενο «let-down» αναφέρεται στην αντίδραση του σώματος όταν το άγχος ή η ένταση τελειώνουν ξαφνικά. Σύμφωνα με την επιστήμη, όταν βιώνουμε ένα παρατεταμένο χρονικό διάστημα πίεσης ή εγρήγορσης, το σώμα μας λειτουργεί σε κατάσταση «μάχης ή φυγής», εκκρίνοντας αυξημένα επίπεδα αδρεναλίνης και άλλων ορμονών του στρες. Όταν η πηγή του άγχους εξαφανίζεται, το σώμα αντίθετα “χαλαρώνει”, ωστόσο και αυτό μπορεί να προκαλέσει ένα αίσθημα αδιαθεσίας ή ακόμη και ασθένειας.

Πιο συγκεκριμένα, η μετάβαση από το «υψηλό στρες» στη «χαλάρωση» μπορεί να προκαλέσει φυσικά συμπτώματα, όπως κούραση, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, ακόμη και καταρροή ή γρίπη. Είναι σαν το σώμα να αποφορτίζεται από το άγχος και να εκδηλώνει τα αποτελέσματα αυτής της αποφόρτισης.

Πιθανώς έχετε περάσει το «φαινόμενο αποφόρτισης» ύστερα από μια αγχωτική προθεσμία στη δουλειά, αφού φροντίσατε ένα άρρωστο μέλος της οικογένειας ή αντιμετωπίσατε πολλές προκλήσεις ταυτόχρονα. Μόλις η κατάσταση ηρέμησε, νιώσατε άρρωστοι ή συναισθηματικά εξουθενωμένοι.

Ενώ μπορεί να φαίνεται αντιφατικό να αισθανόμαστε χειρότερα μόλις φύγει το άγχος, το «let-down effect» είναι μια αναγνωρισμένη βιολογική αντίδραση.

Ουσιαστικά, όταν το σώμα δεν χρειάζεται πλέον να αντιμετωπίσει το συνεχές άγχος, η «άμυνα» πέφτει, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Το ανοσοποιητικό και το νευρικό σύστημα, που προηγουμένως λειτουργούσαν σε υπερβολικούς ρυθμούς, «δουλεύουν» πλέον σε διαφορετικούς και αυτή η ανισορροπία μπορεί να ανοίξει την πόρτα σε ασθένειες ή συναισθηματική αναστάτωση.

Αυτές οι αντιδράσεις είναι φυσιολογικές και συνήθως προσωρινές, λένε οι ειδικοί. Μια καλή ανάπαυση, η υγιεινή διατροφή και η ενυδάτωση μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να ανακάμψει μετά από τέτοια επεισόδια.

Άγχος & «φαινόμενο αποφόρτισης»: Ποιοι είναι πιο επιρρεπείς;

Ενώ o οποιοσδήποτε μπορεί να βιώσει το εν λόγω φαινόμενο, φαίνεται να είναι πιο συχνό σε άτομα που:

  • Λειτουργούν συχνά κάτω από υψηλή πίεση.
  • Καταπιέζουν τα συναισθήματά τους κατά τη διάρκεια κρίσεων.
  • Έχουν χρόνια προβλήματα υγείας (π.χ. ημικρανίες, αυτοάνοσα νοσήματα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου κ.λπ.).
  • Είναι πολύ δυναμικοί ή έχουν προσωπικότητες τύπου Α, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονο ανταγωνισμό, υψηλές προσδοκίες και μια αδιάκοπη επιθυμία για επιτυχία
  • Δεν αφιερώνουν χρόνο για ξεκούραση κατά τη διάρκεια του άγχους

Αξίζει να σημειωθεί ότι το «φαινόμενο αποφόρτισης» δεν επηρεάζει μόνο τους ενήλικες. Τα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί επίσης να βιώσουν μια «πτώση» μετά από εξετάσεις, κοινωνικές συγκρούσεις ή σημαντικές αλλαγές στη ζωή τους.

Πώς να προλάβετε ή να περιορίσετε το «let–down effect»

Μερικά πρακτικά βήματα περιλαμβάνουν:

  • Μην αναβάλλετε τη φροντίδα του εαυτού σας μέχρι να τελειώσει η στρεσογόνα κατάσταση. Κάντε διαλείμματα, κοιμηθείτε καλά και φάτε σωστά ακόμα και μέσα στο… χάος.
  • Αν είναι δυνατόν, προγραμματίστε μέρες χαλάρωσης αμέσως μετά από περιόδους υψηλού άγχους. Αυτό επιτρέπει στο σώμα και το μυαλό να αποφορτιστούν σταδιακά.
  • Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στο να εξομαλυνθεί η φυσιολογική μετάβαση από το άγχος στην αποκατάσταση, επομένως παραμείνετε σωματικά δραστήριοι.
  • Αξιοποιήστε τις τεχνικές χαλάρωσης. Πρακτικές όπως η βαθιά αναπνοή, ο διαλογισμός και η ήπια γιόγκα μπορούν να βοηθήσουν το νευρικό σύστημα να εισέλθει σε κατάσταση ηρεμίας χωρίς την «πτώση».
  • Η ενυδάτωση, η ισορροπημένη διατροφή και ο επαρκής ύπνος είναι, όπως αναφέρθηκε, κρίσιμες στρατηγικές κατά τη διάρκεια των περιόδων αποκατάστασης ώστε να προληφθεί η αρρώστια.
  • Αναγνωρίστε τα συναισθήματά σας. Η καταπίεση των συναισθημάτων κατά τη διάρκεια του άγχους μπορεί να παρατείνει την αποδέσμευσή τους. Η γραφή, η συζήτηση με έναν φίλο ή απλώς ο αναστοχασμός, μπορούν να βοηθήσουν στην επεξεργασία των συναισθημάτων πριν γίνουν αβάσταχτα.

Το «φαινόμενο αποφόρτισης» μας θυμίζει ότι το άγχος μπορεί να έχει καθυστερημένο κόστος και ότι η φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι κάτι που πρέπει να αναβάλλουμε για όταν «τα πράγματα ηρεμήσουν». Το σώμα και το μυαλό χρειάζονται συνεχή υποστήριξη, ειδικά όταν περνάμε δύσκολες περιόδους. Αναγνωρίζοντας αυτό το φαινόμενο, μπορούμε να ανακάμψουμε με πιο συνειδητό και συμπονετικό τρόπο.