Αν έχετε κουραστεί να προσπαθείτε να καταλάβετε τι τύπος είστε αναφορικά με τις ανάγκες ύπνου σας, χωρίς να βρίσκετε μια ξεκάθαρη απάντηση, υπάρχει μια σχεδόν «ανατρεπτική» είδηση: οι περισσότεροι άνθρωποι ανήκουν σε μια όχι και τόσο γνωστή κατηγορία, αυτή της αρκούδας.
Σύμφωνα με έρευνα σε συνεργασία με το National Sleep Foundation στις Η.Π.Α., περισσότεροι από τους μισούς από εμάς ανήκουμε στον χρονότυπο της «αρκούδας».
Τι είναι ο χρονότυπος και γιατί έχει σημασία;
Ο χρονότυπος είναι το εσωτερικό μας βιολογικό ρολόι. Καθορίζει πότε νιώθουμε περισσότερη ενέργεια και αποδίδουμε καλύτερα και πότε είναι φυσικό για το σώμα μας να κοιμηθεί, για να ανακάμψει. Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, οι χρονοτύποι είναι γενετικά καθορισμένοι και η γνώση τους μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της προσωπικότητας και των αναγκών ύπνου του κάθε ατόμου.
Για χρόνια, η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από δύο άκρα:
- τα «νυχτοπούλια», που λειτουργούν καλύτερα αργά το βράδυ και
- τους «πρωινούς τύπους», που ξυπνούν αρκετά νωρίς γεμάτοι ενέργεια.
Σύμφωνα όμως με τα ευρήματα της έρευνας, o χρονότυπος «αρκούδα» μοιάζει να είναι ο πιο συνηθισμένος απ’ όλους, με περίπου το 55% των ανθρώπων να ανήκει σε αυτήν την κατηγορία.
Οι «αρκούδες»
Οι άνθρωποι με αυτό τον χρονόττυπο ακολουθούν τον φυσικό κύκλο του ήλιου και αποδίδουν καλύτερα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Ξυπνούν σχετικά εύκολα γύρω στις 7:00 π.μ.
- Νιώθουν περισσότερη ενέργεια από αργά το πρωί έως νωρίς το απόγευμα
- Αρχίζουν να κουράζονται το βράδυ
- Η ιδανική ώρα ύπνου τους είναι περίπου στις 11:00 μ.μ.
Συγκεκριμένα, για τους περισσότερους με αυτό το χρονότυπο, το πιο παραγωγικό διάστημα είναι από τις 10:00 π.μ. έως τις 2:00 μ.μ., ενώ, το UCLA Health έδωσε μια ευρύτερη «παραγωγική» περίοδο, από τις 11 π.μ. έως τις 6 μ.μ. Οι αρκούδες είναι επομένως “κυνηγοί” όλη μέρα αλλά ταυτόχρονα έχουν υψηλή ανάγκη ύπνου και συνήθως κοιμούνται βαθιά.
Αυτό σημαίνει ότι:
- οι απαιτητικές δουλειές καλό είναι να γίνονται νωρίτερα μέσα στη μέρα
- οι πιο χαλαρές δραστηριότητες ταιριάζουν καλύτερα το απόγευμα
- αργά το βράδυ το σώμα χρειάζεται αποφόρτιση, όχι υπερένταση.
Οι σύγχρονες συνήθειες συχνά απορρυθμίζουν τον χρονότυπο
Οι «αρκούδες» ωστόσο είναι επιρρεπείς στην ασυνέπεια στις συνήθειες ύπνου τους. Μπορεί να κοιμούνται λιγότερο μέσα στην εβδομάδα λόγω αυξημένων απαιτήσεων στη δουλειά και να προσπαθούν, όπως είναι λογικό, να αναπληρώσουν τις χαμένες ώρες ύπνου τους το Σαββατοκύριακο, κάτι που όμως δεν αντικαθιστά πλήρως τις ώρες ξεκούρασης που χρειάζεται το σώμα τους.
Αυτό δημιουργεί το λεγόμενο «χρέος ύπνου», το οποίο επηρεάζει:
- τη συγκέντρωση
- τη διάθεση
- το ανοσοποιητικό σύστημα
- τα επίπεδα άγχους
- το βιολογικό ρολόι, το οποίο απορυθμίζεται.
Ακόμη τρεις όχι και τόσο γνωστοί χρονότυποι
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, υπάρχουν ακόμη τρεις όχι και τόσο γνωστοί χρονοτύποι.
Λιοντάρια: Πρόκειται για άτομα που ξυπνούν νωρίς το πρωί και είναι πιο παραγωγικά κατά τη διάρκεια της ημέρας, κυρίως το πρωί και το απόγευμα. Έχουν μέτρια ανάγκη ύπνου και ακολουθούν αυστηρό πρόγραμμα ξεκούρασης, με λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχικές ή σωματικές διαταραχές. Περίπου 15-20% του γενικού πληθυσμού είναι λιοντάρια.
Λύκοι: Είναι άτομα που είναι πιο ενεργά τη νύχτα και δυσκολεύονται να ξυπνήσουν νωρίς. Συχνά έχουν δημιουργικό χαρακτήρα, αλλά αντιμετωπίζουν δυσκολίες να προσαρμοστούν σε κοινωνικά ωράρια. Η έλλειψη ύπνου επηρεάζει την ψυχική και σωματική τους υγεία. Περίπου 15-20% του πληθυσμού είναι λύκοι.
Δελφίνια: Πρόκειται για άτομα με ανήσυχο ύπνο, που συχνά ξυπνούν κατά τη διάρκεια της νύχτας και έχουν χαμηλές ανάγκές ύπνου. Η εγκεφαλική τους δραστηριότητα είναι υψηλή τη νύχτα και τείνουν να έχουν αϋπνίες λόγω των πολλών και γεμάτων άγχος σκέψεών τους. Περίπου το 10% του πληθυσμού είναι δελφίνια.
