Απολαμβάνετε τις στιγμές χαράς όταν εμφανίζονται; Ή τις μεταθέτετε για «όταν τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα»; Εάν το καλοσκεφτούμε, συχνά αναβάλλουμε τη χαρά για… αργότερα. Ειδικά όταν ο κόσμος γύρω μας μοιάζει μουντός και ασταθής, η χαρά μπορεί να φαίνεται σχεδόν αταίριαστη, κάτι που προορίζεται για άλλους ανθρώπους ή για άλλες συνθήκες. Είναι εκείνη η εσωτερική φωνή που ψιθυρίζει: «Τι χαμογελάς;»… Κι αν δεν συμβαίνει αυτό, τότε απλώς τρέχουμε. Multitasking, υποχρεώσεις, δουλειές και δεσμεύσεις· δεν βρίσκουμε λεπτό για να πάρουμε μια ανάσα.
Η χαρά όμως, δεν είναι πολυτέλεια που μπορούμε να φυλάξουμε για τις στιγμές που οι ρυθμοί «πέφτουν» και η ζωή γίνεται πιο εύκολη ή ήρεμη. Είναι μία από τις μικρές αναγκαίες συνθήκες που προστατεύουν την ανθρώπινη πλευρά μας, ακόμη κι όταν – και ειδικά όταν – όλα γύρω μοιάζουν να δυσκολεύουν.
Χαρά ≠ «κυνήγι» της ευτυχίας
Το να παρατηρούμε τη χαρά δεν έχει καμία σχέση με το κυνήγι της ευτυχίας. Το κυνήγι της ευτυχίας ως στόχος συνήθως γυρίζει μπούμερανγκ. «Είμαι αρκετά ευτυχισμένος; Είμαι όσο πρέπει;». Όταν παρακολουθούμε διαρκώς τον εαυτό μας, καταλήγουμε πιο αγχωμένοι, πιο επικριτικοί και πιο απογοητευμένοι όταν η ζωή -αναμενόμενα- δεν «συνεργάζεται». Η απαίτηση να είστε διαρκώς ευτυχισμένοι καταλήγει να γίνεται ένα ακόμη βάρος σε μια ήδη ασφυκτική λίστα υποχρεώσεων. Και τότε το νευρικό σύστημα, όπως ένας καταπονημένος εργαζόμενος, πιέζεται τόσο που δεν μπορεί πια να λειτουργήσει.
Η χαρά, αντίθετα, είναι κάτι μικρό, άμεσο και απροσδόκητα απλό. Δεν απαιτεί να πηγαίνουν όλα καλά. Ζητά μόνο να παρατηρήσετε για μια στιγμή ότι κάτι είναι καλό. Η αίσθηση του ήλιου στην επιδερμίδα σας πριν να ξεκινήσετε μια δύσκολη μέρα, το καθησυχαστικό βάρος ενός αγαπημένου βιβλίου στα χέρια σας, μια πραγματικά ευγενική αλληλεπίδραση με έναν συνάδελφο ή έναν γείτονα.
Η τέχνη του “savoring”
Η έρευνα για το “savoring” (της συνειδητής απόλαυσης μιας καλή στιγμής) δείχνει ότι όταν οι άνθρωποι παρατηρούν συνειδητά και μένουν λίγο παραπάνω σε αυτές τις μικρές καλές στιγμές, η ευημερία τους αυξάνεται και η ικανότητά τους να διαχειρίζονται το στρες βελτιώνεται, ακόμη και μέσα στις καταιγίδες της ζωής. Δεν προσποιείστε ότι όλα είναι καλά· επιτρέπετε στον εγκέφαλό σας να καταγράψει ότι «υπάρχει κι αυτό το κομμάτι ουρανού που είναι γαλάζιο».
Η συνειδητή απόλαυση της στιγμής λειτουργεί σαν μια micro-εκπαίδευση στη χαρά, αξιοποιώντας τη νευροπλαστικότητα, «την τάση των νευρώνων που ενεργοποιούνται μαζί να δημιουργούν ισχυρότερες συνδέσεις», όπως περιέγραψε ο πρωτοπόρος Donald Hebb. Μία πρακτική συνέπεια αυτής της γνώσης είναι ότι μπορούμε, σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, να κατευθύνουμε την ανάπτυξη συσχετισμών και συνηθειών.
Οι μελέτες δείχνουν ότι όσοι καλλιεργούν τη συνήθεια της συνειδητής απόλαυσης των μικρών στιγμών διαχειρίζονται καλύτερα το στρες και εγκλωβίζονται λιγότερο στις επίμονες αρνητικές σκέψεις. Οι μικρές χαρές δεν είναι άρνηση της πραγματικότητας. Δεν ακυρώνουν την καταιγίδα, απλώς δεν της επιτρέπουν να καταλάβει κάθε σπιθαμή του ουρανού σας.
Η χαρά ως δώρο
Φυσικά υπάρχει και η χαρά που προσφέρετε στους άλλους. Η έρευνα για τις πράξεις καθημερινής καλοσύνης δείχνει ότι ακόμη και οι πιο απλές, όπως ένα μήνυμα ενθάρρυνσης, συνδέονται με καλύτερη ευημερία σε πολλαπλές διαστάσεις. Νιώθουμε ότι προοδεύουμε, ότι η ζωή έχει περισσότερο νόημα, λιγότερη μοναξιά και λιγότερο στρες.
Σύμφωνα με τα ευρήματα μεταξύ φοιτητών σε μια περίοδο έντονης μετάβασης, οι εβδομάδες με περισσότερες απλές πράξεις καλοσύνης ήταν και οι εβδομάδες με υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας, ανθεκτικότητας και αισιοδοξίας, και χαμηλότερα επίπεδα άγχους και μοναξιάς. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο βοηθούσαν, σε σχέση με τη δική τους συνήθη συμπεριφορά, τόσο καλύτερα τα πήγαιναν σε επτά διαφορετικούς δείκτες ευημερίας.
Και δεν επρόκειτο για μεγάλες χειρονομίες· κατά μέσο όρο, οι φοιτητές έκαναν περίπου επτά διαφορετικά είδη πράξεων καλοσύνης την εβδομάδα, οι περισσότερες χαμηλού κόστους, διακριτικές και ενσωματωμένες στην καθημερινότητά τους, όπως για παράδειγμα το να κρατήσουν μια πόρτα ανοιχτή.
Ως εκ τούτου, κατανοούμε ότι δεν χρειάζεται να κυνηγήσουμε την ευτυχία. Χρειάζεται απλώς να παρατηρούμε τις μικρές λάμψεις χαράς, να εστιάζουμε σε αυτές λίγο παραπάνω και να τις προσφέρουμε απλόχερα.
