Είναι δυνατό να είμαστε ασφαλείς και ταυτόχρονα να μη νιώθουμε ασφάλεια. Μετά από δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες, ο εγκέφαλος και το σώμα μπορεί να αντιδρούν σαν να υπάρχει απειλή, ακόμη κι όταν η λογική λέει το αντίθετο. Αυτό το χάσμα – ανάμεσα στο είμαι ασφαλής και στο νιώθω ασφαλής – συχνά εγκαθίσταται στο σώμα. Και τότε έρχεται η στιγμή που καλούμαστε να δουλέψουμε μαζί με το σώμα για να βρούμε και πάλι την πολυπόθητη ηρεμία.

Για πολλούς ανθρώπους, το αίσθημα ασφάλειας ή ανασφάλειας συνδέεται με πρόσωπα, μέρη ή παλιές εμπειρίες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε να μάθετε να ρυθμίζετε καλύτερα το νευρικό σας σύστημα.

Η ασφάλεια διαφέρει

Το αίσθημα ασφάλειας δεν είναι ίδιο για όλους. Για κάποιους μπορεί να είναι η βεβαιότητα ότι «τίποτα δεν πάει στραβά» και ότι δεν χρειάζεται να προετοιμαστείτε για το χειρότερο. Για άλλους μπορεί να είναι μια σωματική αίσθηση χαλάρωσης, η δυνατότητα να ξεκουραστείτε, να εκτονώσετε την ένταση και να αναπνεύσετε πιο ελεύθερα.

Όταν νιώθουμε ασφαλείς, μπορούμε να παραμένουμε παρόντες, να συνδεόμαστε με τους άλλους και να ζούμε κάθε μέρα χωρίς το άγχος κάποιας επικείμενης απειλής. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ζωή είναι τέλεια ή χωρίς στρες. Σημαίνει ότι το σώμα σας έχει όσα χρειάζεται για να μην λειτουργεί σε «λειτουργία επιβίωσης». Μπορείτε να ξεκουραστείτε, να σκεφτείτε καθαρά, να ζητήσετε βοήθεια και να απολαύσετε στιγμές.

Για ορισμένους ανθρώπους όμως, αυτή η αίσθηση δεν έρχεται πάντα φυσικά. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος, υποστήριξη και συνέπεια για να κατανοήσετε τι περιλαμβάνει η ασφάλεια για εσάς.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο νιώθω και είμαι ασφαλής;

Το να είστε ασφαλείς αφορά τις εξωτερικές συνθήκες:

  • Υπάρχει άμεσος κίνδυνος;
  • Είναι ο χώρος προστατευμένος;
  • Παραβιάζει κάποιος τα όριά σας;

Το να νιώθετε ασφαλείς αφορά την εσωτερική σας κατάσταση. Μπορεί να βρίσκεστε σε έναν απόλυτα ασφαλή χώρο και παρ’ όλα αυτά να νιώθετε ένταση ή άγχος, να βρίσκεστε σε επαγρύπνηση. Ή μπορεί να νιώθετε ασφαλείς κοντά σε κάποιον απλώς επειδή είναι οικείος, ακόμη κι αν δεν είναι πραγματικά υποστηρικτικός.

Γι’ αυτό το αίσθημα ασφάλειας δεν είναι πάντα ακριβής ένδειξη της πραγματικότητας. Διαμορφώνεται από παλιές εμπειρίες, μοτίβα σχέσεων και τον τρόπο που το νευρικό σύστημα έχει μάθει να αντιδρά.

Γιατί είναι τόσο σημαντική η ασφάλεια;

Όταν το σώμα νιώθει ασφαλές, όλα λειτουργούν καλύτερα. Η σκέψη γίνεται πιο καθαρή, οι σχέσεις πιο ουσιαστικές και η διαχείριση του στρες πιο αποτελεσματική. Το αίσθημα ασφάλειας δεν σημαίνει ότι είστε χαλαροί όλη την ώρα, αλλά ότι ότι μπορείτε να επιστρέψετε στη «βάση» σας μετά από μια πρόκληση. Αυτή η «επιστροφή» είναι κρίσιμη, καθώς θα σας βοηθά να παραμένετε ήρεμοι και γειωμένοι παρά τα απρόοπτα της καθημερινότητας.

Χωρίς την αίσθηση ασφάλειας, το νευρικό σύστημα μένει σε συνεχή επιφυλακή. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει τον ύπνο, να «θολώσει» τη σκέψη και να περιπλέξει τις σχέσεις. Με τον καιρό, η συνεχής ένταση επηρεάζει τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία.

Τρεις τρόποι να νιώσετε περισσότερο ασφαλής

Το αίσθημα ασφάλειας δεν είναι πάντα αυτονόητο. Όταν το νευρικό σύστημα έχει μάθει να βρίσκεται σε επιφυλακή, χρειάζονται επαναλαμβανόμενες στιγμές γείωσης για να ηρεμήσει. Οι παρακάτω τεχνικές όμως, μπορούν να βοηθήσουν το σώμα και το μυαλό:

1. Χρησιμοποιήστε τις αισθήσεις σας για να επανέλθετε στο παρόν

Όταν νιώθετε αποσυνδεδεμένοι ή καταβεβλημένοι, η αισθητηριακή γείωση βοηθά να επιστρέψετε στο «εδώ και τώρα». Μια απλή άσκηση είναι η τεχνική 5–4–3–2–1:

  • 5 πράγματα που βλέπετε
  • 4 που ακούτε
  • 3 που μπορείτε να αγγίξετε
  • 2 που μπορείτε να μυρίσετε
  • 1 που μπορείτε να γευτείτε

Αν αυτό σας φαίνεται υπερβολικά δομημένο, ξεκινήστε με μία μόνο αίσθηση: αγγίξτε μια υφή, πιείτε κάτι ζεστό, μυρίστε κάτι οικείο ή ακούστε τους ήχους γύρω σας. Η αισθητηριακή γείωση δίνει στον εγκέφαλο νέα δεδομένα, σηματοδοτώντας ότι είστε σωματικά ασφαλείς και ότι αυτή τη στιγμή τα πράγματα είναι σταθερά.

2. Δώστε έμφαση στην εκπνοή

Όταν υπάρχει ένταση ή άγχος, η αναπνοή γίνεται πιο ρηχή. Αντί να προσπαθείτε για «τέλειες» βαθιές αναπνοές, επικεντρωθείτε σε μια πιο αργή, πιο μακριά εκπνοή. Μπορείτε να εισπνέετε από τη μύτη μετρώντας μέχρι το τέσσερα και να εκπνέετε από το στόμα μετρώντας μέχρι το έξι. Αν το μέτρημα σας αγχώνει, απλώς αφήστε την εκπνοή να είναι λίγο πιο μακριά από την εισπνοή.

Ακόμη και ένα λεπτό μιας τέτοιας άσκησης μπορεί να βοηθήσει το νευρικό σύστημα να μετατοπιστεί προς την ηρεμία.

3. Παρατηρήστε τι μένει σταθερό αυτή τη στιγμή

Όταν υπάρχει ένταση και ανησυχία, τείνουμε να σκεφτόμαστε τι μπορεί να πάει στραβά. Η ονομασία των σταθερών στοιχείων στον χώρο μπορεί να διακόψει αυτόν τον κύκλο. Μπορείτε να πείτε:

  • «Η καρέκλα είναι σταθερή κάτω από εμένα»
  • «Το παράθυρο είναι κλειστό»
  • «Το φως παραμένει το ίδιο»

Αυτές οι απλές, πραγματικές παρατηρήσεις λειτουργούν σαν προβλέψιμες ενδείξεις στις οποίες μπορείτε να εστιάσετε. Μπορείτε να προσθέσετε και μια φράση όπως «Αυτή τη στιγμή είμαι εδώ». Δεν πρόκειται για θετικές δηλώσεις ούτε προσπαθείτε να αλλάξετε τα συναισθήματά σας. Απλώς εστιάζετε σε σταθερά σημεία αναφοράς που βοηθούν το σώμα να γειωθεί.