Η δημιουργική σκέψη κάνει καλό στο ανθρώπινο μυαλό. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που η ονειροπόληση και η φαντασία μας κάνουν να νιώθουμε χαρά. Η ικανότητά μας όμως αυτή δεν είναι σταθερή και μάλιστα φαίνεται να επηρεάζεται από έναν ίσως απροσδόκητο παράγοντα: τα χρήματα στην τσέπη μας.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με νέα έρευνα, οι οικονομικοί περιορισμοί μειώνουν την ικανότητά μας να εστιάζουμε, να ονειροπολούμε και να σκεφτόμαστε δημιουργικά – ακόμα και όταν προσπαθούμε να σκεφτούμε θετικά. Η έλλειψη χρημάτων λοιπόν δεν αποτελεί μόνο οικονομική πρόκληση, αλλά και μια δοκιμασία για τη σκέψη και τη φαντασία μας.
Τι έδειξε η μελέτη
Για τις ανάγκες της πρώτης φάσης της μελέτης, οι συμμετέχοντες φαντάστηκαν δύο άτομα: ένα που αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και ένα άλλο που έχει αρκετά χρήματα για να τα βγάλει πέρα. Από τους ίδιους ζητήθηκε να αξιολογήσουν ποιο άτομο είναι πιο πιθανό να:
- Βυθιστεί στη φαντασία για ευχαρίστηση
- Διασκεδάσει με τη φαντασία του
- Χρησιμοποιήσει τη φαντασία του για να γίνει πιο ευτυχισμένο
Η πλειοψηφία πίστευε ότι το άτομο με τις οικονομικές δυσκολίες θα έκανε περισσότερες ευχάριστες σκέψεις ως μια μορφή διαφυγής, για να ξεφύγει δηλαδή από την σκληρή πραγματικότητα, όπως ακριβώς ο Will Smith στη γνωστή ταινία The Pursuit of Happyness, ο οποίος αναγκασμένος να ζήσει σε μοτέλ και σε δημόσιες τουαλέτες με τον γιο του, φαντάζεται ότι βρίσκονται σε χρονομηχανή και ταξιδεύουν στην εποχή των δεινοσαύρων…
Στη δεύτερη φάση, αντί για υποθετικά σενάρια, οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν οι ίδιοι τις ικανότητές τους. Όσοι ένιωθαν πως είχαν μεγαλύτερους οικονομικούς περιορισμούς ανέφεραν ότι ήταν λιγότερο ικανοί να εστιάσουν την προσοχή τους ή να κάνουν ευχάριστες σκέψεις.
Εν αντιθέσει λοιπόν με την πρώτη μελέτη, τα πραγματικά δεδομένα έδειξαν ότι η κακή οικονομική κατάσταση, δυσκολεύει την ευχάριστη νοητική δραστηριότητα.
Προχωρώντας στην τρίτη φάση της μελέτης, η ομάδα των συμμετεχόντων έκανε καθημερινές καταγραφές για 10 ημέρες. Εκείνοι που κατέγραφαν συνεχείς οικονομικούς περιορισμούς ήταν σημαντικά λιγότερο ικανοί να εστιάσουν την προσοχή τους ή να σκεφτούν θετικά.
Επιπλέον, οι ημέρες με έντονη οικονομική πίεση συνδέονταν με μειωμένη δυνατότητα ελέγχου της προσοχής και πολύ λιγότερες ευχάριστες σκέψεις.
Στην τέταρτη και τελευταία φάση της μελέτης, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: μια που σκέφτηκε σενάρια οικονομικής στέρησης και μια ομάδα ελέγχου. Στη συνέχεια, παρακολούθησαν σκηνές φύσης και τους ζητήθηκε να φανταστούν τον εαυτό τους μέσα σε αυτές. Όσοι ήταν στην ομάδα της οικονομικής στέρησης δυσκολεύτηκαν περισσότερο να συγκεντρωθούν και να «βυθιστούν» νοητικά στις σκηνές. Η επίδραση ήταν πιο έντονη σε όσους ανέφεραν υψηλούς οικονομικούς περιορισμούς στη ζωή τους, παρουσιάζοντας σημαντικά μειωμένη ικανότητα νοητικής φαντασίας.
Τα χρήματα μπορεί να μην φέρνουν, μα πιθανότατα μπορούν και κλέβουν την ευτυχία…
Συμπερασματικά, η οικονομική στέρηση φάνηκε να μειώνει την ικανότητα εστιασμένης προσοχής και τη χαρά που φέρνει η φαντασία. Επομένως, τα λίγα χρήματα και ακόμα περισσότερο η φτώχεια, μπορεί να βλάψει τη γνωστική ικανότητα και την ψυχική ευεξία, σύμφωνα πάντα με τα επιστημονικά δεδομένα.
Για εμάς λοιπόν τώρα που δεν μας… τρέχουν απ’ τα μπατζάκια, καλό είναι να προσπαθήσουμε να καλλιεργήσουμε την ικανότητά μας να κατευθύνουμε την προσοχή μας προς την κατεύθυνση που θέλουμε, αξιοποιώντας δημιουργικές δραστηριότητες όπως η ανάγνωση, ο διαλογισμός, η επαφή με τη φύση, η κοινωνικοποίηση & η άσκηση. Όλα αυτά έχουν τη δύναμη να μας κάνουν να επιβραδύνουμε και να απολαμβάνουμε τη στιγμή, επανακτώντας έτσι τη χαρά και τον έλεγχο στη σκέψη μας.
