Μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση μιας υγιεινής, θρεπτικής διατροφής μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ ή άλλων τύπων άνοιας. Μία τέτοια διατροφή είναι και η φυτική, η οποία δίνει έμφαση στην κατανάλωση ολόκληρων, ανεπεξέργαστων τροφών, όπως λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, ξηροί καρποί και σπόροι και ελάχιστη ή καθόλου κατανάλωση ζωικών προϊόντων.

Παρότι η φυτική διατροφή θεωρείται υγιεινή, μπορεί να γίνει και ανθυγιεινή όταν βασίζεται σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τηγανητά ή τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και αλάτι.

Πρόσφατα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Neurology, το ιατρικό περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας, διαπίστωσε ότι η κατανάλωση μιας ανθυγιεινής φυτικής διατροφής μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει τον κίνδυνο για τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας.

Υγιεινή vs. ανθυγιεινής φυτικής διατροφής

Για τη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν σχεδόν 93.000 ενήλικες διαφορετικών εθνικοτήτων, με μέση ηλικία τα 59 έτη. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια διατροφής στην αρχή της μελέτης, ώστε να καταγραφεί το είδος των υγιεινών και ανθυγιεινών τροφών που κατανάλωναν. Στη συνέχεια, βαθμολογήθηκαν ανάλογα με το πόσο κοντά ήταν η διατροφή τους σε μια υγιεινή ή ανθυγιεινή φυτική διατροφή.

«Οι φυτικές τροφές έχουν συνδεθεί εδώ και καιρό με ευρεία οφέλη για την υγεία και το περιβάλλον», δήλωσε η Song-Yi Park, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Pacific Program του Κέντρου Καρκίνου του Πανεπιστημίου της Χαβάης στη Χονολουλού και βασική συγγραφέας της μελέτης. «Ωστόσο, μια παλαιότερη μελέτη άλλης ερευνητικής ομάδας είχε δείξει ότι οι ανθυγιεινές φυτικές τροφές μπορεί να έχουν αντίθετη επίδραση ως προς τον κίνδυνο άνοιας. Υιοθετήσαμε τους δείκτες που είχαν αναπτύξει για να διαχωρίσουμε τις καλής και κακής ποιότητας φυτικές τροφές και εξετάσαμε τη σχέση τους με τον κίνδυνο άνοιας στα πλαίσια της δικής μας μελέτης. Καθώς παρακολουθήσαμε μεγάλο αριθμό ατόμων διαφορετικής καταγωγής για περίπου 30 χρόνια, θέλαμε να δούμε αν η διαφορετικής ποιότητας φυτικές τροφές σχετίζονται και αλλιώς με τον μετέπειτα κίνδυνο άνοιας. Ιδιαίτερα, μας ενδιέφερε το τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι αλλάζουν την ποιότητα της φυτικής τους διατροφής με την πάροδο του χρόνου».

Η κατανάλωση ανθυγιεινών φυτικών τροφών αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας

Κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ομάδα με την καλύτερη διατροφή, δηλαδή εκείνη που κατανάλωνε τα περισσότερα φυτικά τρόφιμα, είχε 12% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με την ομάδα με τη χαμηλότερη βαθμολογία.

Όταν εξετάστηκε η ποιότητα της φυτικής διατροφής, η ομάδα με την πιο υγιεινή φυτική διατροφή είχε 7% μειωμένο κίνδυνο άνοιας, ενώ η ομάδα που κατανάλωνε τα περισσότερα ανθυγιεινά φυτικά τρόφιμα είχε 6% αυξημένο κίνδυνο.

«Το εύρημα αυτό επιβεβαίωσε τη συνολική υπόθεση ότι τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερες φυτικές τροφές και πιο καλής ποιότητας φυτικά προϊόντα είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν άνοια αργότερα στη ζωή τους», δήλωσε η Park.

Οι αλλαγές στη διατροφή μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία

Επιπλέον, η Park και η ερευνητική της ομάδα ανέλυσαν ένα υποσύνολο συμμετεχόντων, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για 10 χρόνια, προκειμένου να εξετάσουν πώς άλλαζε η διατροφή τους με την πάροδο του χρόνου.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι στράφηκαν προς μια πιο ανθυγιεινή φυτική διατροφή παρουσίασαν αύξηση του κινδύνου άνοιας κατά 25%. Αντίθετα, όσοι απομακρύνθηκαν από μια ανθυγιεινή φυτική διατροφή εμφάνισαν μείωση του κινδύνου κατά 11%.

«Αυτό το εύρημα ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρον, καθώς υποδηλώνει πιθανά οφέλη από τις ατομικές αλλαγές», δήλωσε η Park.

«Το γεγονός ότι βρήκαμε την ισχυρότερη συσχέτιση με τις ανθυγιεινές φυτικές τροφές και όχι με όλες τις φυτικές τροφές φαίνεται χρήσιμο για να κατανοήσουμε από πού μπορούμε να ξεκινήσουμε τις αλλαγές. Επιπλέον, τα μοτίβα αυτά ήταν παρόμοια τόσο σε άτομα κάτω όσο και πάνω από τα 60 έτη στην αρχή της μελέτης, γεγονός που δείχνει ότι δεν είναι ποτέ (πολύ) αργά για αλλαγές».

Η ποιότητα της διατροφής έχει σημασία για την υγεία του εγκεφάλου

Τα αποτελέσματα της μελέτης ενισχύουν την ιδέα ότι η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει την υγεία του εγκεφάλου και όχι μόνο την καρδιαγγειακή υγεία.

Μια φυτική διατροφή μπορεί να είναι εξαιρετικά ωφέλιμη για την υγεία αν το άτομο δεν προτιμά έτοιμα, βιομηχανοποιημένα τρόφιμα ή προϊόντα χαμηλής διατροφικής αξίας.

Οι διατροφικές συνήθειες ενός ατόμου πρέπει να χαρακτηρίζονται από ποιότητα, ποικιλία και ισορροπία.

Η έρευνα δείχνει σταθερά ότι οι ολόκληρες, ελάχιστα επεξεργασμένες φυτικές τροφές — όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηροί καρποί και σπόροι — συνδέονται με καλύτερα αποτελέσματα τόσο όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία όσο και την καρδιομεταβολική υγεία. Αντίθετα, φυτικές διατροφές πλούσιες σε επεξεργασμένα δημητριακά, πρόσθετα σάκχαρα και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν προσφέρουν την ίδια προστασία και μπορεί να συμβάλλουν στη συνολική επιβάρυνση της υγείας.

Για μια υγιεινή φυτική διατροφή…

  • Δώστε προτεραιότητα στο χρώμα και την ποικιλία: Επιλέξτε πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και ροφήματα όπως το τσάι μέσα στην ημέρα. Στοχεύστε σε τουλάχιστον τρεις μερίδες φρούτων και λαχανικών σε κάθε γεύμα και σε τρία διαφορετικά χρώματα μέσα στην ημέρα.
  • Βελτίωση, όχι ριζική αλλαγή: Κάντε μικρές, ρεαλιστικές προσθήκες, όπως φακές στο ρύζι, ξηρούς καρπούς στο πρωινό και πράσινα λαχανικά στις σούπες.
  • Δημιουργήστε γεύματα με βάση τα φυτά: Δώστε έμφαση σε φυλλώδη λαχανικά, μούρα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
  • Υποστηρίξτε το μικροβίωμα του εντέρου: Οι τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, η ποικιλία φυτικών τροφών και τα ζυμωμένα προϊόντα βοηθούν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου και παράγουν ουσίες που επηρεάζουν τη φλεγμονή και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
  • Συμπεριλάβετε υγιεινά λιπαρά: Όπως ελαιόλαδο, καρύδια, αμύγδαλα, πεκάν, λιναρόσπορο και σπόρους chia, που υποστηρίζουν την αγγειακή και εγκεφαλική υγεία.
  • Προσέξτε την επάρκεια θρεπτικών συστατικών: Ιδιαίτερα σε πιο αυστηρές φυτικές δίαιτες, χρειάζεται προσοχή. Η συνεργασία με διαιτολόγο είναι σημαντική.
  • Στόχος η απόλαυση και η συνέπεια: Η σταθερότητα στον χρόνο είναι πιο σημαντική από την τελειότητα — τα γεύματα πρέπει να είναι ευχάριστα, οικεία και εύκολα σε σχέση με τον τρόπο ζωής του ατόμου.