«Μην κάθεσαι σταυροπόδι, θα πονέσει η μέση σου»… Πιθανότατα έχετε δεχθεί και εσείς αυτήν την παρατήρηση. Μαζί με το «θα χαλάσεις τα γόνατά σου», αυτές οι προειδοποιήσεις έχουν περάσει στην καθημερινότητά μας. Όμως, πόσο βάσιμες είναι στην πραγματικότητα; Είναι πράγματι επιβλαβές να καθόμαστε με σταυρωμένα πόδια για λίγο;

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η απάντηση είναι μάλλον όχι, μιας και λίγα είναι τα στοιχεία που συνδέουν την συγκεκριμένη ολιγόλεπτη στάση με επιβάρυνση στη μέση ή τις αρθρώσεις. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να μην έγκειται στην στάση αυτή καθ’αυτή, αλλά στο γεγονός ότι παραμένουμε ακίνητοι για πολλή ώρα. Η δυσκαμψία που μπορεί να εμφανιστεί, συχνά μας «προειδοποιεί» ότι έχει έρθει η στιγμή να κινηθούμε ή τουλάχιστον να αλλάξουμε θέση.

Από πού προέκυψε η ιδέα ότι το «σταυροπόδι» μας επιβαρύνει;

Είναι σύνηθες να συγχέουμε τη δυσφορία με κάτι πιο σοβαρό. Το να καθόμαστε σταυροπόδι για αρκετή ώρα μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση πίεσης ή «σφιξίματος», όμως αυτό συνήθως αποτελεί ένδειξη ότι χρειάζεται αλλαγή θέσης και όχι κάτι πιο σοβαρό.

Αυτό ευθυγραμμίζεται και με τις σύγχρονες προσεγγίσεις γύρω από την στάση του σώματος, οι οποίες έχουν απομακρυνθεί από την ιδέα ότι υπάρχει μία «τέλεια» θέση για όλους. Το σώμα μας είναι φτιαγμένο να κινείται και να προσαρμόζεται σε πολλές διαφορετικές στάσεις.

Τι μπορεί να συμβαίνει με την μέση;

Παρότι το σταυροπόδι συγκαταλέγεται στις «κακές στάσεις», οι έρευνες δεν έχουν εντοπίσει μία ιδανική προστατευτική θέση αλλά ούτε και μία επιβαρυντική στάση.

Σε μία μελέτη, φυσικοθεραπευτές από διαφορετικές χώρες κλήθηκαν να επιλέξουν την «καλύτερη» καθιστή στάση. Οι απαντήσεις τους διέφεραν σημαντικά, οδηγώντας τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι οι αντιλήψεις για την «σωστή» στάση επηρεάζονται από πολιτισμικές νόρμες και την επαγγελματική κουλτούρα, όχι μόνο από τα δεδομένα.

Ενώ η διατήρηση μιας καλής στάσης παραμένει σημαντική, η μέση προσαρμόζεται σε πολλές διαφορετικές θέσεις. Συνήθως, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η ακινησία, το να μένουμε για πολλή ώρα σε οποιαδήποτε στάση, είτε είναι σταυροπόδι, είτε απόλυτα ίσια, είτε σκυμμένοι πάνω από έναν υπολογιστή.

Και με τα ισχία και τα γόνατα;

Μια ακόμη συνηθισμένη προειδοποίηση αφορά τα ισχία και τα γόνατα, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία δεν φαίνεται μέχρι πρότινος να την επιβεβαιώνουν. Τα ισχία και τα γόνατα δέχονται πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις στην καθημερινότητα όταν ανεβαίνουμε σκάλες, σηκωνόμαστε από την καρέκλα, τρέχουμε, πηδάμε ή κουβαλάμε ψώνια. Σύμφωνα με έρευνες, το να καθόμαστε σταυροπόδι για λίγο ίσως αλλάζει προσωρινά τις γωνίες των αρθρώσεων, αλλά αυτό δεν ισοδυναμεί με επιβάρυνση.

Παρότι οι μελέτες που εξετάζουν την συγκεκριμένη στάση είναι περιορισμένες, οι συστάσεις για την υγεία των αρθρώσεων δίνουν έμφαση σε παράγοντες όπως η φυσική δραστηριότητα, η μυϊκή ενδυνάμωση και το υγιές βάρος και όχι στην αποφυγή μιας συνηθισμένης στάσης.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου έχει σημασία;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ναι αλλά συνήθως για συγκεκριμένους κλινικούς λόγους και για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου ο γιατρός μπορεί να προτείνει την αποφυγή μιας θέσης για λόγους άνεσης ή επειδή ερεθίζει μια ευαίσθητη περιοχή για λίγο καιρό.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που έχει σημασία είναι να κάνετε συχνά μικρά διαλείμματα, να αλλάζετε θέση όταν το σώμα σας το ζητά και να απευθύνεστε σε γιατρό αν νιώθετε ότι κάτι δεν πάει καλά. Το σώμα δίνει πάντα σήματα και χρειάζεται να τα ακούμε.