Ο ύπνος έχει μελετηθεί πολύ. Μια νέα επιστημονική μελέτη που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο SLEEP 2026 και δημοσιεύτηκε στο ομώνυμο επιστημονικό περιοδικό φέρνει στο φως μια ενδιαφέρουσα σύνδεση ανάμεσα στις συνήθειες ύπνου και την ψυχική υγεία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που προτιμούν να κοιμούνται και να ξυπνούν αργά, δηλαδή οι λεγόμενοι «βραδινοί τύποι» εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς και άγχους σε σύγκριση με όσους ακολουθούν πιο πρωινό πρόγραμμα.
Ύπνος και χρονότυπος
Κάθε άτομο ανήκει σε διαφορετικό «χρονότυπο». Ο όρος χρονότυπος περιγράφει τη φυσική προτίμηση κάθε ανθρώπου σχετικά με τις ώρες ύπνου και αφύπνισης. Κάποιοι λειτουργούν καλύτερα νωρίς το πρωί, ενώ άλλοι έχουν περισσότερη ενέργεια αργά το βράδυ και δυσκολεύονται να κοιμηθούν νωρίς.
Οι «βραδινοί τύποι» συχνά βρίσκονται σε σύγκρουση με τα κοινωνικά ωράρια εργασίας, σπουδών και καθημερινών υποχρεώσεων, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την ψυχολογική τους ευεξία.
Η έρευνα
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ και περιέλαβε 442 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ειδικά ερωτηματολόγια που αξιολογούσαν:
- τον χρονότυπό τους
- τα επίπεδα μοναξιάς κατά τη διάρκεια της νύχτας
- τα γενικότερα αισθήματα μοναξιάς
- και τα επίπεδα άγχους τους
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν στατιστικά μοντέλα για να εξετάσουν πώς συνδέονται μεταξύ τους αυτοί οι παράγοντες.
Η νυχτερινή μοναξιά παίζει καθοριστικό ρόλο
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι κοιμούνταν πιο αργά ανέφεραν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα άγχους. Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η μοναξιά που βιώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας φαίνεται να αποτελεί τον βασικό σύνδεσμο ανάμεσα στον ύπνο που έρχεται πιο προχωρημένες ώρες και στο αυξημένο άγχος.
Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι που μένουν ξύπνιοι μέχρι αργά είναι πιο πιθανό να αισθάνονται μόνοι τις νυχτερινές ώρες, και αυτή η αίσθηση μοναξιάς συμβάλλει στην ανάπτυξη ή ενίσχυση του άγχους.
Ύπνος πιο αργά, λιγότερες ευκαιρίες για αλληλεπίδραση
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι όταν οι περισσότεροι άνθρωποι κοιμούνται, τα άτομα που παραμένουν ξύπνια έχουν λιγότερες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και λιγότερες ευκαιρίες για συναισθηματική υποστήριξη. Παράλληλα, η νύχτα συχνά ευνοεί την υπερανάλυση σκέψεων, τις ανησυχίες και τα αρνητικά συναισθήματα, τα οποία μπορεί να ενισχύσουν την αίσθηση απομόνωσης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα;
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως το να κοιμάται κανείς αργά προκαλεί άγχος. Ωστόσο, δείχνει ότι η μοναξιά, ιδιαίτερα η νυχτερινή, αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που αξίζει προσοχής.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αξιολόγηση και η αντιμετώπιση των αισθημάτων μοναξιάς θα μπορούσε να αποτελέσει έναν αποτελεσματικό στόχο για ψυχολόγους και επαγγελματίες υγείας που εργάζονται με άτομα τα οποία έχουν βραδινό χρονότυπο.
Ώρα που είναι «προγραμματισμένος» ο ύπνος μας και ψυχική υγεία
Η νέα έρευνα υπογραμμίζει ότι η ψυχική υγεία δεν επηρεάζεται μόνο από το πόσο κοιμόμαστε, αλλά και από το πότε κοιμόμαστε. Η μοναξιά που βιώνεται τις νυχτερινές ώρες φαίνεται να συνδέεται στενά με το αυξημένο άγχος, ιδιαίτερα σε όσους έχουν την τάση να ξενυχτούν. Η κατανόηση αυτής της σχέσης μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη καλύτερων στρατηγικών για τη βελτίωση της ψυχικής ευεξίας και της ποιότητας ζωής.
