Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι ο εγκέφαλος δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να διατηρήσει την ισορροπία του σώματος, καθώς μεγαλώνουμε. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι χρειάζονται περισσότερη εγκεφαλική προσπάθεια για να παραμείνουν όρθιοι, ενώ ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται τις πληροφορίες που σχετίζονται με την ισορροπία με καθυστέρηση σχεδόν 50% μεγαλύτερη, σε σύγκριση με τους νεότερους.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) και προσφέρει νέα στοιχεία για το πώς η γήρανση επηρεάζει τον έλεγχο της στάσης και της ισορροπίας.
Εγκέφαλος και ισορροπία
Οι ερευνητές μελέτησαν περίπου 120 άτομα, χωρισμένα σε δύο ομάδες: νέους κάτω των 30 ετών και ενήλικες άνω των 65 ετών. Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων κατέγραφαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα ενώ στέκονταν όρθιοι σε διαφορετικές συνθήκες.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να σταθούν είτε πάνω σε σταθερό δάπεδο, είτε πάνω σε ειδικό αφρώδες υλικό που δυσκόλευε την ισορροπία τους. Παράλληλα, εκτελούσαν τις δοκιμασίες με τα μάτια ανοιχτά ή κλειστά. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν επίσης τη λειτουργία ενός συστήματος μέσα στο αυτί, το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στην ισορροπία και τον προσανατολισμό του σώματος.
Ο εγκέφαλος εργάζεται περισσότερο με την ηλικία
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στους ηλικιωμένους η εγκεφαλική δραστηριότητα συνδέεται στενά με τις κινήσεις ταλάντωσης του σώματος. Όσο περισσότερο δυσκολεύονταν να διατηρήσουν την ισορροπία τους, τόσο μεγαλύτερη ήταν η ενεργοποίηση συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου.
Αντίθετα, στους νεότερους η ισορροπία διατηρείται σε μεγάλο βαθμό αυτόματα, χωρίς να απαιτείται έντονη γνωστική επεξεργασία. Με άλλα λόγια, οι νέοι δεν χρειάζεται να «σκέφτονται» για να παραμένουν όρθιοι, ενώ οι μεγαλύτεροι επιστρατεύουν περισσότερους εγκεφαλικούς πόρους για το ίδιο έργο.
Καθυστέρηση στην επεξεργασία των πληροφοριών
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα ήταν ότι ο εγκέφαλος των ηλικιωμένων χρειάζεται σχεδόν 50% περισσότερο χρόνο για να επεξεργαστεί τα αισθητηριακά σήματα που σχετίζονται με την ισορροπία.
Η καθυστέρηση αυτή σημαίνει ότι οι διορθωτικές αντιδράσεις του σώματος απέναντι σε μια απώλεια ισορροπίας μπορεί να είναι πιο αργές, αυξάνοντας τον κίνδυνο πτώσεων.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι, παρόλο που πολλοί ηλικιωμένοι παρουσίαζαν φθορά στο αιθουσαίο σύστημα του εσωτερικού αυτιού, αυτό δεν εξηγούσε από μόνο του την αυξημένη εγκεφαλική προσπάθεια. Φαίνεται ότι η ίδια η γήρανση του εγκεφάλου παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τα αποτελέσματα της μελέτης συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που συνδέουν τη γήρανση με τις πτώσεις. Στο μέλλον, η γνώση αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων μεθόδων πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης ατόμων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο απώλειας ισορροπίας και τραυματισμών.
