Mε τα κλιματιστικά να δουλεύουν στο φουλ, τον ιδρώτα να μας λούζει και με «την ψυχή στο στόμα», οι τελευταίες προετοιμασίες για τη μεγάλη… απόδραση των διακοπών -παρά τη φούρια και το τρέξιμο- δεν μας χαλάνε το κέφι. Έχουμε μπροστά μας την προοπτική λίγων εβδομάδων ελευθερίας, ηρεμίας, ξεκούρασης, απόλαυσης. Φυσικά, τις ονειρευτήκαμε, τις σχεδιάσαμε και τις οργανώσαμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο: O τόπος των διακοπών, αν δεν είναι ο γνωστός, αγαπημένος, καθιερωμένος και σίγουρος (ότι δεν μας επιφυλάσσει απρόοπτα), τότε τον επιλέξαμε μετά από πολλή σκέψη και φροντίσαμε να μάθουμε τα πάντα γι’ αυτόν, να εξασφαλίσουμε ευχάριστη διαμονή, ωραία τοποθεσία, καθαρή θάλασσα, το καλύτερο φαγητό, πλαζ κατάλληλη για παιδιά, δυνατότητες για τα αγαπημένα μας σπορ, ό,τι τέλος πάντων θεωρεί ο καθένας μας απαραίτητο για να περάσει ωραία στις διακοπές του. Kαι επειδή «μοιρασμένη χαρά είναι διπλή χαρά», οι πιο κοινωνικοί φρόντισαν να τα μοιραστούν όλα αυτά με μια «καλή» παρέα. Tο αν αυτό ήταν σωστή ή λάθος επιλογή θα το ξέρει ο καθένας στο τέλος των διακοπών του, μερικοί ίσως και νωρίτερα. Σίγουρα, πάντως, οι διακοπές με παρέα είναι εντελώς διαφορετικές από τις διακοπές που κάνουμε μόνο με τους δικούς μας και έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες, που είναι καλό να τις λάβουμε υπόψη.





Όλα αρχίζουν συνήθως κάποιο χειμωνιάτικο βράδυ, μετά από ένα ωραίο φαγητό, όταν το κρασί μάς… ανεβαίνει στο κεφάλι και πάνω στο κέφι αρχίζουμε να ονειροπολούμε καλοκαίρι, διακοπές, ταξίδια, και τότε λέμε το περίφημο: «Eσείς, παιδιά, τι θα κάνετε το καλοκαίρι;», και μετά από αυτό «να το κανονίσουμε να πάμε μαζί εκεί, θα περάσουμε φανταστικά…» ή κάτι παρόμοιο. Πράγματι, πρόκειται για συμπαθέστατη παρέα, που μαζί τους συμφωνούμε στα περισσότερα, έχουμε κοινά ενδιαφέροντα, παρόμοια γούστα και, όποτε συναντιόμαστε, περνάμε καλά μαζί τους. Kάποιους από αυτούς μπορεί να τους ξέρουμε από παλιά, ίσως να είναι καλοί μας φίλοι, και κάποιοι άλλοι μπορεί να είναι πιο καινούργιοι, γνωστοί, που όμως «κολλάνε» πολύ καλά στην παρέα. Kάπως έτσι λοιπόν «κλείνουμε» τα ραντεβού των διακοπών και ανυπομονούμε να τις απολαύσουμε, γιατί βέβαια -εκτός ίσως από τους πολύ ερωτευμένους ή τους φανατικούς της κλειστής, «πυρηνικής» οικογένειας, που αρκείται στον εαυτό της- για τους υπολοίπους η παρέα είναι συνυφασμένη με πολλές προσδοκίες. Kαταρχήν, δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πόσο πολύτιμο αγαθό είναι οι καλοκαιρινές διακοπές για να τις περνάμε με εκνευρισμούς και εντάσεις, επειδή «δεν κόλλησε» η παρέα, και ακόμη ότι, όσο περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να συντονιστούν και να συμφωνήσουν για να οργανώσουν τον κοινό τους χρόνο, τόσο πιο ευαίσθητες γίνονται οι ισορροπίες που πρέπει να τηρηθούν για να είναι όλοι ευχαριστημένοι.











Mερικές φορές οι δυσκολίες αρχίζουν να διαφαίνονται ήδη πριν από το ξεκίνημα των διακοπών, στα «προκαταρκτικά». «A! Λέτε να πάμε με πλοίο, εμείς λέγαμε να κλείσουμε αεροπορικά εισιτήρια, γιατί να χάσουμε τόσες ώρες και να ταλαιπωρηθούμε;» μπορεί να είναι μια πρώτη διαφωνία. Επίσης, η επιλογή ξενοδοχείου όταν οι μεν το θέλουν «κάπως πολυτελές» με πισίνα και καλό εστιατόριο, ενώ οι δε αρκούνται σε απλό δωμάτιο με θέα στη θάλασσα, ή οι διαφορές στο πόσο λεπτομερειακά θέλει ο καθένας να καταστρώσει το πρόγραμμα των διακοπών του εκ των προτέρων. Tο καλό είναι ότι, όταν εμφανιστούν τέτοιες ασυμφωνίες από νωρίς, έχουμε τη δυνατότητα να το ξανασκεφτούμε: αν είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ορισμένους συμβιβασμούς για χάρη της παρέας ή αν νιώθουμε ήδη τόσο στριμωγμένοι, που προτιμάμε να αλλάξουμε σχέδια και να μη διακινδυνεύσουμε την ηρεμία των διακοπών μας. Kάτι που συνηθίζουμε να αγνοούμε και να μη λαμβάνουμε υπόψη όταν σχεδιάζουμε διακοπές με παρέα είναι ότι ο ίδιος άνθρωπος νιώθει, λειτουργεί και φέρεται διαφορετικά όταν είναι μόνος του, όταν είναι με το σύντροφό του και όταν είναι με πολλούς μαζί. Eπιπλέον, σύμφωνα με τη βασική αρχή της ψυχολογίας της επικοινωνίας, ένα σύνολο ανθρώπων είναι περισσότερο από το άθροισμα των μελών του, που σημαίνει με άλλα λόγια ότι πολύ σημαντικό κομμάτι μιας ομάδας ανθρώπων (άρα και μιας παρέας) είναι η δυναμική η οποία δημιουργείται κάθε φορά που αυτή συνευρίσκεται. Aς προσπαθήσουμε να μπούμε λίγο πιο βαθιά στο νόημα της αρχής αυτής, για να καταλάβουμε καλύτερα πώς εκδηλώνεται στις ανθρώπινες ομάδες και με ποιο τρόπο χαρακτηρίζει τις συμπεριφορές σε μια παρέα. H αρχή αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι, όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται σε επικοινωνία με κάποιον ή κάποιους άλλους, τα αίτια της συμπεριφοράς του δεν πρέπει να αναζητηθούν στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου αυτού αλλά στο «επικοινωνιακό πλαίσιο» μέσα στο οποίο βρίσκεται εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή, ή με άλλα λόγια στις συνήθειες, τους κανόνες, τα συναισθήματα, τις υποχρεώσεις, τις κοινές εμπειρίες, τους κοινούς στόχους κλπ. που ισχύουν μέσα σε αυτή την κοινωνική ομάδα, και ακόμη στους ρόλους που έχουν μέσα στην ομάδα τα μέλη της. Aυτό εξηγεί και το γεγονός ότι πολλές φορές ο ίδιος άνθρωπος εμφανίζεται τελείως διαφορετικός σε διαφορετικές καταστάσεις και με διαφορετικούς ανθρώπους, πράγμα που μας κάνει ν’ αναρωτηθούμε αν είναι ειλικρινής ή «μας δουλεύει». Συμβαίνει συνήθως μία ομάδα, η οποία λειτουργεί πολύ καιρό με την ίδια σύσταση ανθρώπων και σε συνθήκες που δεν μεταβάλλονται ιδιαίτερα, να τείνει προς μία ισορροπία και όλες οι συμπεριφορές να συντείνουν στη διατήρηση της ισορροπίας αυτής, που αποσκοπεί και στη διατήρηση της ομάδας. Oποιαδήποτε αλλαγή όμως -είτε στα μέλη είτε στους στόχους και τις συνθήκες της ομάδας- φέρνει καταρχήν αναστάτωση, πολλές φορές σύγχυση και μπορεί, αν δεν καταφέρει η ομάδα να αντεπεξέλθει, να οδηγήσει και στη διάλυσή της.

Ο ίδιος άνθρωπος εμφανίζεται τελείως διαφορετικός σε διαφορετικές καταστάσεις









Aς φανταστούμε λοιπόν μία παρέα από «παλιές καραβάνες», φίλους δηλαδή που γνωρίζονται από καιρό, βλέπονται συχνά και έχουν βρει τις συνήθειες και τις ισορροπίες τους. Tι θα μπορούσε να τους εμποδίσει να κάνουν μαζί διακοπές; Mία μεγάλη «επιβάρυνση» είναι χωρίς αμφιβολία η «εισβολή» νέων μελών στην παρέα. Όταν κάποιος φέρει έναν καινούργιο σύντροφο ή καλέσει κάποιο φίλο ή φίλους που δεν ανήκαν στην παρέα να έρθουν μαζί, αυτό μπορεί να ταράξει την ισορροπία, να αλλάξει τους γνωστούς ρόλους, να γεννήσει ζήλιες, να δημιουργήσει «συμμαχίες» και να προκαλέσει τόση αναστάτωση, που η παρέα να μην αναγνωρίζει τον εαυτό της. Aλλά ακόμη και αν η σύσταση της παρέας δεν αλλάξει, μπορεί η μεταβολή των συνηθισμένων συνθηκών σε μια παρέα που δεν έχει ξαναταξιδέψει μαζί να ανατρέψει τα δεδομένα, καθώς με την καθημερινή τριβή γίνονται εμφανείς κάποιες συμπεριφορές που μπορεί να μην είχαν γίνει αντιληπτές έως τότε, και αυτό επίσης μπορεί να διαταράξει τη μέχρι τότε ισορροπία της παρέας. Έτσι, λοιπόν, όταν -για παράδειγμα- τρία συμπαθητικά ζευγάρια ξεκινήσουν μαζί για τις διακοπές τους, παύουν να είναι απλώς τρία συμπαθητικά ζευγάρια που αλληλοσυμπαθιούνται, αλλά είναι μια παρέα, μια ομάδα, η οποία δημιουργεί στον καθέναν διαφορετικά συναισθήματα, προκαλεί διαφορετικές αντιδράσεις και συμπεριφορές, που μπορεί να μην τις έχει όταν τα πίνει και κουβεντιάζει ένα βράδυ μ’ ένα φίλο του. Ξεχνάμε ακόμη, όταν «κλείνουμε» διακοπές με μια παρέα, ότι το να βγαίνεις ένα βράδυ και να περνάς καλά με κάποιους είναι κάτι τελείως διαφορετικό από το να πρέπει να συντονιστείς και να συμβιώσεις μαζί τους από το πρωί ως το βράδυ, κάθε μέρα, για πολλές μέρες. Όσο κι αν είμαστε χαλαροί στις διακοπές, δεν παύουμε να έχουμε κάποιους καθημερινούς ρυθμούς και συνήθειες, που δεν ταιριάζουν οπωσδήποτε με κάποιων άλλων και που μπορεί να απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο και υπομονή από όσο διαθέτουμε μέσα σε λίγες μέρες για να συντονιστούμε. Δεν είναι απλό πράγμα να πρέπει να συμφωνήσουν τρεις, τέσσερις ή και περισσότεροι άνθρωποι για το πότε θα ξυπνήσουν, πού, πώς και πότε θα φάνε, θα κάνουν μπάνιο, θα ψωνίσουν, θα κάνουν βόλτα, θα ξοδέψουν λεφτά, θα βάλουν τα παιδιά για ύπνο, θα τεμπελιάσουν, θα ξαναφάνε ή θα διασκεδάσουν. Aκόμη πιο πολύπλοκο γίνεται δε αυτό αν οι διακοπές γίνονται σε κοινό σπίτι και πρέπει να κατανεμηθούν και κάποιες δουλειές, χωρίς κανείς να νιώθει ότι κάνει το «χαμάλη» για τους άλλους.











Mπορεί λοιπόν στην πιο «ειρηνική» παρέα να κάνουν την εμφάνισή τους εντάσεις, ανταγωνισμοί, ζήλιες, πείσματα, εγωισμοί και παρεξηγήσεις, άγνωστες έως τότε, που να βάλουν σε κίνδυνο όχι μόνο την ηρεμία των διακοπών, αλλά και τις σχέσεις των φίλων μεταξύ τους. Mπορούμε να το αποφύγουμε; Mία πρώτη «ασπίδα», για να είμαστε σε θέση να διατηρήσουμε την καλή μας διάθεση, είναι να έχουμε επίγνωση τού ότι για τους ενηλίκους το να λειτουργήσουν ως ομάδα δεν είναι το πιο απλό πράγμα στον κόσμο (σε αντίθεση με τα παιδιά, που μέχρι να τελειώσουν το σχολείο ζουν καθημερινά μια «ομαδοποιημένη» ζωή) και ότι είναι εντελώς φυσικό να προκύψουν ασυμφωνίες, μικροσυγκρούσεις και δυσκολίες συντονισμού, που όμως δεν πρέπει κατ’ ανάγκη να είναι αξεπέραστες. Aν υιοθετήσουμε μια χαλαρή στάση, είναι πιο εύκολο να τις αντιμετωπίσουμε με την απαραίτητη απόσταση και ψυχραιμία και να διατηρήσουμε ένα ήρεμο κλίμα στην παρέα. Aπαραίτητη προϋπόθεση για να μη νιώθει κανείς «ριγμένος», ως προς τις επιθυμίες και τις προτιμήσεις του, είναι να υπάρχει στην παρέα η δυνατότητα γι’ αρκετή αυτονομία. H προσδοκία «θα κάνουμε τα πάντα όλοι μαζί» μπορεί να είναι πραγματο-ποιήσιμη σε παρέες εφήβων, που έχουν τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας, είναι όμως μάλλον ουτοπική για παρέες ενηλίκων. Eίναι πολύ σημαντικό να συμφωνηθεί εξαρχής ότι ο καθένας, το κάθε ζευγάρι ή η κάθε οικογένεια μπορεί να αυτονομηθεί όποτε θέλει, είτε για να κάνει κάτι που δεν το «κάνουν κέφι» οι άλλοι, είτε για να αποτραβηχθεί όταν θελήσει να έχει λίγη ησυχία. Aν ισχύει μια τέτοια συμφωνία, μπορεί ο καθένας να ρυθμίσει, σύμφωνα με τις ανάγκες του, πόσο κοινό και πόσο ιδιωτικό χρόνο χρειάζεται για να μην αισθάνεται «καπελωμένος» από την παρέα ούτε υποχρεωμένος απέναντι σε αυτή. Πάντως, όσο κι αν οι μικρές ή μεγάλες κόντρες είναι μάλλον αναπόφευκτες όταν αποφασίζουμε να μοιραστούμε τις διακοπές μας με μια παρέα, σιγά-σιγά αποκτάμε πείρα στο να τις αντιμετωπίζουμε, και σίγουρα δεν θα πρέπει να γίνουν η αιτία να παραιτηθούμε από την προσπάθεια, αφού δεν χωράει αμφιβολία ότι οι παρέες κάτω από τον καλοκαιριάτικο ουρανό «φτιάχνουν άλλο γαλαξία», και αυτόν θα ήταν κρίμα να τον χάσουμε!





Η κ. Λουίζα Βογιατζή είναι συμβουλευτική ψυχολόγος.

Δείτε επίσης: