Aν μία έγκυος πάθει σπασμούς, καλέστε επειγόντως το ασθενοφόρο και ειδοποιήστε το γιατρό της. Για το πώς δίνονται οι πρώτες βοήθειες σε μια τέτοια περίπτωση, βλ. «Σπασμοί».

Πώς θα βοηθήσετε μια γυναίκα να γεννήσει
Αν δεν υπάρχει χρόνος και πρέπει άμεσα να βοηθήσετε μια γυναίκα να φέρει στον κόσμο το παιδί της, οπλιστείτε με ψυχραιμία και αν είναι δυνατό, ζητήστε βοήθεια και από τρίτους, τους οποίους θα καθοδηγείτε.

Τι θα χρειαστείτε:
– Καθαρές πετσέτες.
– Ένα σεντόνι.
– Μια μαλακή κουβερτούλα ή ζεστή μία πετσέτα για να τυλίξετε το νεογέννητο.
– Ένα καθαρό, χοντρό κορδόνι ή λωρίδα ύφασμα, για να δέσετε τον ομφάλιο λώρο.
– Μια πλαστική σακούλα για τον πλακούντα.

Ακολουθήστε την εξής διαδικασία:
– Πλύνετε σχολαστικά τα χέρια σας με νερό και σαπούνι. Αν είναι δυνατό, φορέστε αποστειρωμένα, λαστιχένια γάντια.
– Βρείτε μια μεγάλη, επίπεδη επιφάνεια (ένα κρεβάτι ή ένα τραπέζι) και καλύψτε το με ένα καθαρό σεντόνι ή πετσέτες, για να ξαπλώσει η γυναίκα. Βεβαιωθείτε πως ο φωτισμός είναι πολύ καλός και η θέρμανση του χώρου επαρκής.
– Βοηθήστε τη γυναίκα να αφαιρέσει οποιοδήποτε ρούχο την ενοχλεί και τοποθετήστε ένα μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι της.
– Η γυναίκα πρέπει να είναι ξαπλωμένη στο πλευρό της, από όποια μεριά αισθάνεται άνετα, σχεδόν μέχρι τη στιγμή του τοκετού. Όταν φτάσει η στιγμή του τοκετού, πρέπει να είναι ξαπλωμένη, με τα γόνατά της λυγισμένα και τα πόδια της ανοιχτά. Αν είναι εφικτό, τοποθετήστε μια διπλωμένη πετσέτα κάτω από το δεξιό γοφό της.
– Καθοδηγήστε τη γυναίκα να παίρνει αργές, βαθιές εισπνοές, ειδικά όταν έχει συσπάσεις.
– Όταν διακρίνετε το κεφάλι του μωρού, καθοδηγήστε τη γυναίκα να σπρώχνει σε κάθε σύσπαση. Πείτε της να παίρνει μία βαθιά εισπνοή, να την κρατάει κι έπειτα να σπρώχνει – η κάθε ώθηση πρέπει να διαρκεί 10 δευτερόλεπτα. προσοχη: Δεν πρέπει να σπρώχνει ανάμεσα στις συσπάσεις.
– Τοποθετήστε το χέρι σας στην περιοχή κάτω από τον κόλπο, ανάμεσα στον κόλπο και τον πρωκτό, και ασκείτε ελαφριά πίεση όσο διαρκεί κάθε σύσπαση. Το άλλο σας χέρι πρέπει να είναι τοποθετημένο εμπρός από τον κόλπο και πάνω από το κεφάλι του μωρού, προκειμένου να ελέγχετε την ταχύτητα της εξαγωγής του.
– Καθώς το κεφάλι του παιδιού θα βγαίνει, στηρίξτε το με τα χέρια σας. Φυσιολογικά θα γείρει προς τη μία πλευρά. Όταν το κεφάλι θα έχει βγει από το σώμα της μητέρας, ζητήστε της να σταματήσει τις ωθήσεις, προκειμένου να καθαρίσετε το στόμα και τη μύτη του παιδιού.
– Σκουπίστε το στόμα και τη μύτη του μωρού με μια καθαρή, στεγνή πετσέτα.
– Αν ο ομφάλιος λώρος είναι τυλιγμένος γύρω από το λαιμό του μωρού, μαγκώστε τον με το δείκτη σας και με γρήγορες αλλά απαλές κινήσεις περάστε τον πάνω από το κεφάλι του παιδιού για να το ελευθερώσετε. προσοχη: Μην τον κόψετε. Συνήθως είναι εύκολο να τον περάσετε πάνω από το κεφάλι του μωρού, αλλά αν δεν το καταφέρετε, εγκαταλείψτε την προσπάθεια και συνεχίστε με τον τοκετό.
– Μόλις βγει το κεφάλι, συνήθως το σώμα του μωρού βγαίνει γρήγορα. Τοποθετήστε τα χέρια σας από τις δύο πλευρές του κρανίου του μωρού και πολύ απαλά καθοδηγήστε το να γλιστρήσει με φορά προς τα κάτω, ενώ η μητέρα θα σπρώχνει έως τη στιγμή που θα έχει βγει και ο ένας από τους δύο ώμους.
– Αμέσως μετά, στηρίζοντας με τα χέρια σας το κεφάλι και τους ώμους του μωρού, καθοδηγήστε το να γλιστρήσει με φορά προς τα πάνω. Σε αυτό το στάδιο, καλό είναι να χρησιμοποιείτε μια πετσέτα, γιατί τα νεογέννητα γλιστρούν.
– Αν ο ώμος του μωρού μοιάζει να μη βγαίνει, πείτε στη μητέρα να κάνει πιο δυνατές ωθήσεις. προσοχη: Απαγορεύεται να τραβήξετε το μωρό. Ακουμπήστε το χέρι σας στην περιοχή πάνω από την ήβη της μητέρας και πιέστε. Επίσης, μπορείτε να δοκιμάσετε να ανασηκώσετε τα πόδια της προς το στήθος της, διατηρώντας τα ανοιχτά, με τα γόνατα πάντα λυγισμένα.
– Μόλις το μωρό βγει, κρατήστε το ανάσκελα με τα πόδια του λίγο ψηλότερα από το κεφάλι. Μόλις αρχίσει να κλαίει, σκουπίστε ξανά τη μύτη και το στόμα του. Το μωρό μπορεί να είναι μελανιασμένο, αλλά εφόσον αναπνέει κανονικά, μέσα σε λίγα λεπτά θα αποκτήσει φυσιολογικό, ροδαλό χρώμα.
– Αν το μωρό δεν κλαίει και δεν αναπνέει κανονικά, τρίψτε ελαφρά το στήθος του και τα πέλματά του. Αν δεν αρχίσει αμέσως να αναπνέει κανονικά, φυσήξτε απαλά δύο φορές μέσα στη μύτη και στο στόμα του. Καθαρίστε ξανά τη μύτη και το στόμα του για να απομακρυνθούν όλα τα υπολείμματα από βλέννες και αίμα.
– Σκουπίστε το μωρό απαλά με μια καθαρή πετσέτα, εφόσον κλαίει και αναπνέει. Μετά, τυλίξτε το σε μια στεγνή καθαρή πετσέτα, καλύπτοντας και το κεφάλι του (άλλα όχι το πρόσωπο) για να είναι ζεστό. Μην το πλύνετε με νερό. Ακουμπήστε το στην κοιλιά της μητέρας του, φροντίζοντας όμως να μην τεντώνεται ο ομφάλιος λώρος.
– Μέχρι να βγει ο πλακούντας, πάρτε μια στενή λωρίδα ύφασμα ή ένα χοντρό κορδόνι (σε καμία περίπτωση μη χρησιμοποιήσετε κλωστή) και δέστε το καλά γύρω από τον ομφάλιο λώρο, σε απόσταση τουλάχιστον 10 εκ. από τον αφαλό του μωρού. Απαγορεύεται να κόψετε ακόμη τον ομφάλιο λώρο.
– Στο μεταξύ, κάνοντας μασάζ με μικρές κυκλικές κινήσεις στην κοιλιά της μητέρας, βοηθάτε να γίνουν οι απαραίτητες συσπάσεις που θα ωθήσουν έξω τον πλακούντα.
– Μόλις βγει ο πλακούντας, τυλίξτε τον σε μια καθαρή πλαστική σακούλα.
– Αν η γυναίκα αιμορραγεί λόγω τραυματισμού στο περίνεο, πιέστε ελαφρά την περιοχή με μια καθαρή πετσέτα, μέχρι να σταματήσει η αιμορραγία.
– Φροντίστε η μητέρα να μην κρυώνει.
– Φροντίστε για τη μεταφορά της μητέρας και του παιδιού στο νοσοκομείο, όπου πρέπει να μεταφερθεί και ο πλακούντας. Να θυμάστε πως ο ομφάλιος λώρος επιτρέπεται να κοπεί μόνο εφόσον έχει πάψει να δονείται από τη ροή του αίματος. Γενικώς, δεν υπάρχει βιασύνη να κοπεί ο ομφάλιος λώρος. Είναι προτιμότερο αυτό να γίνει στο νοσοκομείο με αποστειρωμένα εργαλεία.

Αν δεν είναι εφικτό να κοπεί ο ομφάλιος λώρος σε νοσοκομείο:
– Εφόσον έχετε δέσει το κορδόνι ή τη στενή λωρίδα από ύφασμα γύρω από τον ομφάλιο λώρο σε απόσταση 10 εκ. από τον αφαλό του παιδιού, μετρήστε άλλα 10 εκ. από αυτό το σημείο και κάντε άλλον ένα σφιχτό κόμπο.
– Κόψτε τον ομφάλιο λώρο ανάμεσα στους δύο κόμπους, χρησιμοποιώντας ένα αποστειρωμένο ψαλίδι ή ένα μαχαίρι που θα έχετε κάψει ή ένα αχρησιμοποίητο ξυραφάκι. Ο λώρος θα πρέπει να αιμορραγήσει για λίγα μόνο δευτερόλεπτα.
– Καλύψτε το σημείο όπου κόψατε τον ομφάλιο λώρο με ένα καθαρό κομμάτι ύφασμα.