Πόσο σημαντικός είναι ο καλός ύπνος, όχι μόνο για τη σωματική, αλλά και για την ψυχική μας υγεία; Διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια, σχετίζονται με κατάθλιψη και άλλες ψυχικές διαταραχές, λένε οι επιστήμονες. Συγκεκριμένα, ο υψηλός κίνδυνος αποφρακτικής υπνικής άπνοιας συνδέεται με περίπου 40% αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης κακής ψυχικής υγείας, σε ενήλικες ηλικίας 45-85 ετών που συμμετείχαν σε καναδική μελέτη.
Επιβάρυνση στην ψυχική υγεία
Οι ψυχικές διαταραχές συγκαταλέγονται στους βασικούς συντελεστές της παγκόσμιας επιβάρυνσης από νόσο, με τις αγχώδεις και τις καταθλιπτικές διαταραχές να είναι οι συχνότερες. Τα άτομα που ζουν με ψυχικές διαταραχές αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο καρδιομεταβολικών νοσημάτων, αναπηρίας και νοσηλειών.
Τι είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια
Η αποφρακτική υπνική άπνοια χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενη στένωση των ανώτερων αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η διαταραγμένη αναπνοή μπορεί να διακόπτει τον ύπνο, να ενεργοποιεί το σύστημα στρες του νευρικού συστήματος και να προκαλεί επεισόδια χαμηλού οξυγόνου στο αίμα.
Όταν δεν θεραπεύεται, ενδέχεται να συνδέεται με την ανάπτυξη ή την επιδείνωση ψυχικών διαταραχών, μέσω της υποξαιμίας (χαμηλό οξυγόνο στο αίμα) και του κατακερματισμού του ύπνου. Εναλλακτικά, μπορεί να συμβαίνει και το αντίθερο, δηλαδή να προκαλείται ή να επιδεινώνεται από ψυχικές διαταραχές.
Ύπνος και ψυχική υγεία: Τι έδειξη η έρευνα
Στην εν λόγω έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, οι ερευνητές εξέτασαν αν ο υψηλός κίνδυνος αποφρακτικής υπνικής άπνοιας συνδέεται με αυξημένες πιθανότητες ταυτόχρονων και μελλοντικών ψυχικών διαταραχών σε μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες.
Στην αρχική φάση συμμετείχαν 30.097 άτομα ηλικίας 45-85 ετών, ενώ δεδομένα παρακολούθησης ήταν διαθέσιμα για 27.765 συμμετέχοντες μετά από διάστημα 2,9 ετών. Ο υψηλός κίνδυνος αποφρακτικής υπνικής άπνοιας εξετάστηκε με βάση το ροχαλητό, την ημερήσια υπνηλία, την παρατηρούμενη άπνοια κατά τον ύπνο ή την υπέρταση.
Υψηλός κίνδυνος αποφρακτικής υπνικής άπνοιας υπήρχε σε 7.066 από τους 30.097 συμμετέχοντες στην αρχική φάση (23,5%) και σε 7.493 από τους 27.765 στην παρακολούθηση (27,0%).
Σύμφωνα με τα ευρήματα, κακή ψυχική υγεία εμφάνισαν 10.334 άτομα (34,3%) στην αρχική φάση και 8.851 άτομα (31,9%) στην παρακολούθηση. Οι επικεφαλής της μελέτης προτείνουν ο έλεγχος για κατάθλιψη και άγχος να αποτελεί ρουτίνα όταν ηλικιωμένοι ενήλικες εμφανίζουν ενδείξεις που υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο υπνικής άπνοιας.
Ύπνος και τρόποι βελτίωσης
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ υπογραμμίζουν ότι ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος είναι απαραίτητος για την υγεία και την ευημερία. Οι ενήλικες άνω των 18 ετών πρέπει να στοχεύουν σε τουλάχιστον 7 ώρες ύπνου τη νύχτα.
Για επαρκή και ποιοτικό ύπνο, οι ειδικοί προτείνουν τα εξής:
- Τακτική άσκηση – Προσπαθήστε να κάνετε 20-30 λεπτά γυμναστική την ημέρα, αλλά μην αθλείστε έντομα πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου.
- Εξασφαλίστε ότι το στρώμα σας είναι άνετο και υποστηρικτικό – Αν είναι παλιό ή δεν σας ταιριάζει, αλλάξτε το.
- Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ τη νύχτα – Αν και μπορεί να σας βοηθήσει να κοιμηθείτε πιο γρήγορα, διαταράσσει τα μοτίβα ύπνου.
- Αποφύγετε τα μεγάλα γεύματα και τα πολλά υγρά πριν τον ύπνο, καθώς μπορεί να προκαλέσουν δυσπεψία και την ανάγκη για ούρηση, διαταράσσοντας τον ύπνο.
- Προσπαθήστε να πηγαίνετε στο κρεβάτι και να ξυπνάτε περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα.
- Διασφαλίστε ότι το υπνοδωμάτιό σας είναι δροσερό και σκοτεινό.
- Χαλαρώστε πριν τον ύπνο, κάνοντας διαλογισμό, διαβάζοντας ένα βιβλίο, κάνοντας ένα ζεστό ντους ή ακούγοντας μουσική.
