Καθώς μεγαλώνουμε, το ανοσοποιητικό μας σύστημα χάνει σταδιακά την αποτελεσματικότητά του. Ο αριθμός των Τ‑κυττάρων μειώνεται και η απόκρισή τους απέναντι σε εισβολείς γίνεται πιο αργή, γεγονός που μας κάνει πιο ευάλωτους σε διάφορες λοιμώξεις.
Για να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα, επιστήμονες από το MIT και το Broad Institute ανέπτυξαν μια μέθοδο που «προγραμματίζει» προσωρινά τα κύτταρα του ήπατος, ενισχύοντας τη λειτουργία των Τ‑κυττάρων. Στόχος τους είναι να αντισταθμίσουν τη φυσική φθορά του θύμου αδένα — του οργάνου όπου ωριμάζουν τα Τ‑λεμφοκύτταρα.
Η ομάδα των ερευνητών χρησιμοποίησε mRNA για να μεταφέρει τρεις σημαντικούς παράγοντες που συνήθως υποστηρίζουν την επιβίωση των Τ-κυττάρων. Με αυτή την προσέγγιση, κατάφεραν να «ανανεώσουν» τη λειτουργία του ανοσοποιητικού σε πειραματόζωα. Τα μεγαλύτερης ηλικίας ζώα που έλαβαν τη θεραπεία παρήγαγαν μεγαλύτερους και πιο ποικίλους πληθυσμούς Τ‑κυττάρων, ενώ ανταποκρίθηκαν καλύτερα και σε ανοσοθεραπεία κατά του καρκίνου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν η μέθοδος αυτή εφαρμοστεί με ασφάλεια στους ανθρώπους, θα μπορούσε να συμβάλλει σε ένα πιο δυνατό και αποτελεσματικό ανοσοποιητικό σύστημα, ακόμα και στη τρίτη ηλικία. Τα ευρήματά τους έχουν δημοσιευθεί στο Nature.
Το προσωρινό «εργοστάσιο»
Ο θύμος αδένας, ένα μικρό όργανο που βρίσκεται μπροστά από την καρδιά, παίζει κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη των Τ κυττάρων. Εκεί, τα ανώριμα Τ‑κύτταρα περνούν από μια διαδικασία «ελέγχου ποιότητας» που εξασφαλίζει ότι ο οργανισμός θα διαθέτει μια μεγάλη ποικιλία από αποτελεσματικά Τ‑κύτταρα. Παράλληλα, ο θύμος εκκρίνει κυτοκίνες και αυξητικούς παράγοντες που βοηθούν τα Τ‑κύτταρα να επιβιώσουν και να ωριμάσουν σωστά.
Ωστόσο, από την αρχή της ενήλικης ζωής, ο θύμος αδένας αρχίζει σταδιακά να συρρικνώνεται. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως θυμική υποστροφή (ή θυμική παλινδρόμηση), οδηγεί σε μείωση της παραγωγής νέων Τ κυττάρων. Σε ηλικία περίπου 75 ετών, ο θύμος αδένας είναι ουσιαστικά μη λειτουργικός.
Μέχρι σήμερα, οι προσπάθειες αναζωογόνησης του ανοσοποιητικού επικεντρώνονταν κυρίως στη χορήγηση αυξητικών παραγόντων των Τ‑κυττάρων μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, μια προσέγγιση που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες. Η ομάδα του MIT, όμως, ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Οι ερευνητές αναρωτήθηκαν αν θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μέσα στο σώμα ένα προσωρινό «εργοστάσιο» που θα παράγει τα σήματα και τους παράγοντες που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, προέρχονται από τον θύμο και ενισχύουν την ανάπτυξη των Τ‑κυττάρων.
Ήπαρ & ανοσοποιητικό
Οι ερευνητές αποφάσισαν να «στήσουν» το προσωρινό αυτό εργοστάσιο στο ήπαρ για διάφορους λόγους. Πρώτον, το ήπαρ έχει μεγάλη ικανότητα παραγωγής πρωτεϊνών, ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία. Επιπλέον, το mRNA μπορεί να φτάσει πολύ πιο εύκολα στο ήπαρ σε σχέση με άλλα όργανα. Ένα ακόμη πλεονέκτημα, όπως αναφέρουν, είναι ότι από το ήπαρ περνά όλο το αίμα του σώματος, άρα και τα Τ‑κύτταρα που θέλουν να ενισχύσουν.
Οι δοκιμές σε πειραματόζωα έδειξαν μια σειρά από οφέλη: Αρχικά, οι ερευνητές χορήγησαν τα σωματίδια mRNA σε ποντίκια ηλικίας 18 μηνών — ηλικία που αντιστοιχεί περίπου σε ανθρώπους γύρω στα 50. Επειδή το mRNA διασπάται γρήγορα, οι επιστήμονες χρειάστηκε να κάνουν πολλαπλές ενέσεις μέσα σε διάστημα τεσσάρων εβδομάδων, ώστε το ήπαρ να συνεχίσει να παράγει σταθερά τις απαραίτητες πρωτεΐνες.
Μετά τη θεραπεία, οι πληθυσμοί των Τ‑κυττάρων αυξήθηκαν σημαντικά τόσο σε αριθμό όσο και σε λειτουργικότητα.
Η θεραπεία με mRNA φάνηκε επίσης να ενισχύει την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος στην ανοσοθεραπεία κατά του καρκίνου, ανέφεραν οι ερευνητές. Τα πειραματόζωα που έλαβαν τη θεραπεία παρουσίασαν πολύ υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
