Αν αναρωτιέστε γιατί ξαφνικά αισθάνεστε πεσμένοι ή γιατί δεν έχετε κίνητρο, οι ειδικοί υποστηρίζουν πως η εξήγηση είναι απλή. Αυτή η πτώση στη διάθεση είναι κοινή και προκαλείται από φυσιολογικές αλλαγές στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου.
Πιο συγκεκριμένα, η μελαγχολία μετά τα Χριστούγεννα συνδέεται στενά με την ντοπαμίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που παίζει βασικό ρόλο στην κινητοποίηση και την απόλαυση. Απελευθερώνεται όχι μόνο όταν ζούμε κάτι ευχάριστο, αλλά και όταν το αναμένουμε. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για την εορταστική περίοδο λοιπόν, τα επίπεδα ντοπαμίνης τείνουν να αυξάνονται καθώς ανυπομονούμε για την άδεια από τη δουλειά, τις κοινωνικές επαφές και τις διάφορες γιορτινές εκδηλώσεις. Αυτή η αναμονή δίνει στον εγκέφαλο επαναλαμβανόμενες “δόσεις” χαράς. Μόλις όμως τελειώσουν οι γιορτές, αυτές οι ανταμοιβές εξαφανίζονται. Η επιστροφή στην καθημερινότητα, σε συνδυασμό με τις πιο σκοτεινές μέρες του χειμώνα και τα λιγότερα κοινωνικά σχέδια, μπορεί να προκαλέσει πτώση των επιπέδων ντοπαμίνης. Έτσι, ενδέχεται να αισθανόμαστε λιγότερο ικανοί να απολαύσουμε πράγματα που συνήθως μας ευχαριστούν.
Συνήθως βέβαια, πρόκειται για μια κατάσταση βραχυπρόθεσμης προσαρμογής μετά από μια περίοδο έντονης διέγερσης, γι’ αυτό και δεν χρειάζεται να ανησυχούμε. Η έντονη αντίθεση ανάμεσα στον ενθουσιασμό των Χριστουγέννων και την ξαφνική επιστροφή στην καθημερινή μας ζωή μπορεί να κάνει τη μελαγχολία να φαίνεται ιδιαίτερα έντονη, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις, φεύγει σύντομα.
Μια άλλη ορμόνη που παρουσιάζει διακυμάνσεις αυτήν την περίοδο είναι η ωκυτοκίνη, συχνά αποκαλούμενη ως «ορμόνη της αγάπης», η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στους κοινωνικούς δεσμούς και τη συναισθηματική σύνδεση. Η ωκυτοκίνη αυξάνεται όταν βιώνουμε οικειότητα, όπως μια αγκαλιά με ένα αγαπημένο μας πρόσωπο. Μετά τις γιορτές, αφού πολλοί έχουμε περάσει αρκετό χρόνο με την οικογένειά μας, η συναισθηματική ένταση είναι φυσικό να μειώνεται. Η ξαφνική μετάβαση από τη συνεχή συντροφιά στην σχετική απομόνωση μπορεί να συμβάλει σε αισθήματα μοναξιάς, συναισθηματικής ατονίας και χαμηλής διάθεσης.
Η γιορτινή περίοδος μπορεί επίσης να διαταράξει τις υγιεινές μας συνήθειες, δημιουργώντας ένα αίσθημα εξάντλησης τις εβδομάδες που ακολουθούν.
Περιορίστε τη μελαγχολία του Ιανουαρίου ξεκινώντας από τον ύπνο
Όλα τα συστήματα του σώματος λειτουργούν σε έναν 24ωρο κύκλο, τον γνωστό κιρκάδιο ρυθμό. Αυτό το «ρολόι» βοηθά στη ρύθμιση των επιπέδων ενέργειας κατά τη διάρκεια της ημέρας καθώς και στη ρύθμιση του ύπνου τη νύχτα. Η μειωμένη έκθεση στο φως της ημέρας και ο ύπνος πιο αργά το βράδυ, μπορούν να απορρυθμίσουν αυτόν τον ρυθμό, ακόμη κι αν προσπαθήσουμε να αναπληρώσουμε την ξεκούραση με το να κοιμηθούμε περισσότερο.
Ως εκ τούτου, συνιστάται να ξεκινάμε τη μέρα μας νωρίς, με έκθεση στο φυσικό φως μετά το ξύπνημα το πρωί έτσι ώστε να δώσουμε το κατάλληλο σήμα ενεργοποίησης στον εγκέφαλο. Ύστερα, ένας μικρός περίπατος γύρω στο μεσημέρι, όταν η ένταση του φωτός είναι στο μέγιστο, μπορεί να υποστηρίξει περαιτέρω την ενέργεια και τη διάθεση.
Το περπάτημα αντί της χρήσης αυτοκινήτου ή μέσων μαζικής μεταφοράς μπορεί επίσης να βοηθήσει, καθώς η κίνηση δίνει ένα ακόμη σήμα στο βιολογικό ρολόι του σώματος. Η τακτική σωματική δραστηριότητα γενικότερα αυξάνει την ανάγκη για ύπνο αργότερα μέσα στην ημέρα, καθιστώντας τον πιο εύκολο.
Η διατήρηση των κοινωνικών επαφών είναι επίσης σημαντική αφού η απομόνωση μπορεί να επιδεινώσει τη μελαγχολία.
Οι άνθρωποι χρειαζόμαστε τη σύνδεση και η σύνδεση δεν απαιτεί πάντα απαραίτητα συνομιλία- απλά και μόνο η παρουσία άλλων μπορεί να είναι αρκετή.
Ο καθορισμός προσωπικών στόχων για τη νέα χρονιά μπορεί τέλος να βοηθήσει στην αποκατάσταση ενός αισθήματος σκοπού. Θυμηθείτε: μικρότεροι, ρεαλιστικοί στόχοι είναι πιο αποτελεσματικοί σε σύγκριση με τις δραματικές αλλαγές…
