Η ζωή δεν είναι -και δεν μπορεί να είναι- πάντα χαρούμενη, όμως η χαρά έχει σημασία. Μέσα σε πολύπλοκες, απαιτητικές και αγχωτικές ζωές, μπορούμε να βρίσκουμε τρόπους να δημιουργούμε στιγμές απόλαυσης. Ευτυχία, άλλωστε, δεν σημαίνει πάντα να παίρνουμε αυτό που θέλουμε. Συχνά ο αγώνας και η προσπάθεια για έναν στόχο οδηγούν σε πιο ουσιαστικές μορφές θετικότητας.
Η ευτυχία εμφανίζεται με διάφορους τρόπους
Άλλες φορές, η χαρά εμφανίζεται απροσδόκητα, όπως συμβαίνει με το να δούμε ξαφνικά έναν παλιό φίλο ή με το να βρούμε ένα χαρτονόμισμα στην τσέπη ενός ξεχασμένου μπουφάν. Ωστόσο, το να αναλαμβάνουμε ενεργό ρόλο στη δημιουργία ευκαιριών ευτυχίας σε τακτική βάση είναι καθοριστικής σημασίας.
Τι σημαίνει DOSES και τι σχέση έχει με την ευτυχία;
Το ακρωνύμιο DOSES, που εισήγαγε ο νευροεπιστήμονας T.J. Power, περιέχει πέντε καθημερινές επιλογές που μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση, τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα. Αναφέρεται στα αγγλικά αρχικά των τεσσάρων βασικών χημικών ουσιών του εγκεφάλου, που επηρεάζουν την ευτυχία μας: Nτοπαμίνη (Dopamine), Ωκυτοκίνη (Oxytocin), Σεροτονίνη (Serotonin) και Ενδορφίνες (Endorphins). Το τελευταίο γράμμα του ακρωνυμίου, το S, σχετίζεται με τη σταθεροποίηση (Stabilisation), δηλαδή την ολιστική επαναφορά του οργανισμού σε ισορροπία.
Η καθημερινή «δοσολογία» στρατηγικών ευτυχίας επηρεάζει την καρδιά μας, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Έτσι φροντίζουμε το νευρικό μας σύστημα, το ανοσοποιητικό μας και τα εσωτερικά μας όργανα. Αυτό βελτιώνει τη νοοτροπία, τη διάθεση, την ανθεκτικότητα και τη συνολική ευεξία.
D: Ντοπαμίνη και ευτυχία
Το να κάνουμε κάτι που περιλαμβάνει επίτευξη, ολοκλήρωση ή δημιουργικότητα αυξάνει τη ντοπαμίνη. Όταν εντάσσουμε σκοπό και επιτεύγματα στην καθημερινότητά μας, επιτρέπουμε στη «χημεία της ανταμοιβής» να ρέει πιο ελεύθερα. Η αίσθηση ολοκλήρωσης ενισχύει τη συγκέντρωση, τη μάθηση και το κίνητρο.
Ο σκοπός μπορεί να προέρχεται από την εργασία, τον εθελοντισμό, τις δουλειές του σπιτιού ή ακόμη και από απλές υποχρεώσεις. Δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός ωρών ή εργασιών, το σημαντικό είναι να υπάρχει αίσθηση νοήματος τις περισσότερες ημέρες. Άνθρωποι που επιδιώκουν στόχους και τους επιτυγχάνουν τείνουν να είναι πιο ευτυχισμένοι και υγιείς.
O: Ωκυτοκίνη
Η ωκυτοκίνη, η «ορμόνη της αγάπης», αυξάνεται μέσω της σύνδεσης με τους άλλους. Δημιουργεί αίσθηση ασφάλειας, ηρεμίας και εμπιστοσύνης. Η κοινωνική επαφή -ακόμα και με ζώα- ενισχύει τη συναισθηματική μας σταθερότητα.
Δεν υπάρχει «σωστή ποσότητα» επαφών, αυτό διαφέρει από άτομο σε άτομο. Ακόμα και σύντομες αλληλεπιδράσεις, όπως ένα χαμόγελο σε έναν γείτονα ή μια συζήτηση με έναν ταμία, μπορούν να είναι απροσδόκητα τονωτικές. Η επαφή δεν χρειάζεται να είναι μόνο δια ζώσης, μπορεί να σημαίνει και τηλεφωνήματα, μηνύματα ή e-mails. Επίσης, το να μοιραζόμαστε και να ζητάμε βοήθεια είναι πιο υγιές από την άκαμπτη ανεξαρτησία.
S: Πώς επιδρά η σεροτονίνη στην ευτυχία;
Η έκθεση στο φως και οι ήρεμες, συνειδητές στιγμές ενισχύουν τη σεροτονίνη, έναν βασικό σταθεροποιητή της διάθεσης. Ο χρόνος στη φύση και η ενσυνειδητότητα είναι από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους αύξησής της. Η φύση μάς προσφέρει σωματικά και ψυχολογικά οφέλη. Ενεργοποιεί τις αισθήσεις, μειώνει την υπερδιέγερση και διευκολύνει τη χαλάρωση και τη συγκέντρωση.
E: Ενδορφίνες
Οι ενδορφίνες λειτουργούν ως φυσικά παυσίπονα. Η χαρούμενη κίνηση, το γέλιο και η ψυχαγωγία μπορούν να ανακουφίσουν τόσο τον σωματικό όσο και τον ψυχικό πόνο. Η άσκηση δεν χρειάζεται να είναι τέλεια ή εξαντλητική, το «κλειδί» είναι η ευχαρίστηση. Μικρές στιγμές παιχνιδιού και χαράς στην καθημερινότητα είναι ζωτικής σημασίας, ακόμη και στην ενήλικη ζωή.
S: Σταθεροποίηση: Το μυστικό της ευτυχίας
Ο ύπνος και η ξεκούραση υποτιμώνται συχνά στον σύγχρονο κόσμο. Το χρόνιο έλλειμμα ύπνου επηρεάζει σοβαρά τη λειτουργικότητα. Κατά την ξεκούραση, αυξάνονται ουσίες που βοηθούν στη χαλάρωση και την επεξεργασία μνήμης. Εκτός από τον ύπνο, χρειαζόμαστε και νοητική, συναισθηματική, αισθητηριακή και κοινωνική ξεκούραση, ειδικά όταν το νευρικό μας σύστημα βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση.
Μικρές δόσεις θετικότητας μπορούν να κάνουν τις δύσκολες αλλά αναγκαίες πλευρές της ζωής πιο διαχειρίσιμες. Απλές καθημερινές πράξεις μπορούν να αλλάξουν τη νευροχημεία και την υγεία μας, οδηγώντας σε μακροπρόθεσμη αυτό-αγάπη και ευεξία.
